ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ TO ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Βραβεία σε δύο Ελληνίδες αρχιτέκτονες

Διεθνή φοιτητικό διαγωνισμό, διοργάνωσε τον Αύγουστο του 1998 το Ινστιτούτο Τεχνών και Τεχνολογίας ARCHIMEDIA στην περιοχή Linz της Αυστρίας με θέμα Οραμα για το μέλλον της εργασίας (Future Vision Work) στις κατηγορίες Τέχνης, Αρχιτεκτονικής, Σχεδιασμού και Ηλεκτρονικών Μέσων και με ελεύθερη επιλογή περιοχής επέμβασης. Τα δύο δεύτερα βραβεία που δόθηκαν (πρώτο βραβείο δεν δόθηκε) στην κατηγορία Αρχιτεκτονικής, κέρδισαν δύο συμμετοχές των αρχιτεκτόνων: Ευγενία Ζέκα (ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη) και Φωτεινή Τράμπαρη (ζει και εργάζεται στην Αθήνα). Οι συμμετοχές τους στο διαγωνισμό αποτέλεσαν ταυτόχρονα και το θέμα για τη διπλωματική τους εργασία στο μεταπτυχιακό: Master in Architectural Design (MArch), του πανεπιστημίου University College London (UCL) της Αγγλίας.

H κίνηση - δράση παράγοντας δημιουργίας αστικού χώρου

H Φωτεινή Τράμπαρη, αρχιτέκτων μηχανικός, MArch, γράφει για το θέμα της μελέτης της: Στόχο της αρχιτεκτονικής μελέτης αποτέλεσε η αναζήτηση νέου τρόπου ζωής που, με βάση τις απαιτήσεις της εποχής, συνδυάζει δραστηριότητες κατοικίας, εργασίας και διασκέδασης, σε ένα νέο είδος αστικού χώρου, καθώς επίσης και η μελέτη γενικότερα της αλληλεπίδρασης του αρχιτεκτονικού χώρου και της κίνησης του ανθρώπινου σώματος μέσα σ αυτόν.

Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι η ταχύτητα και οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής. H ανάγκη για εύκολη μετακίνηση αποδέσμευσε το χώρο εργασίας από συγκεκριμένο τόπο (mobile office) και σταδιακά έκανε δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα σε χώρους παλαιότερα αμιγών δραστηριοτήτων όπως κατοικία, γραφείο και χώρος διασκέδασης. H ζωή στην πόλη μοιάζει περισσότερο με μια συνέχεια, μια ροή γεγονότων στην οποία χώροι, όρια και δραστηριότητες διαπλέκονται, αλληλο-διεισδύουν και δίνουν μορφή σε μια νέα υβριδική κατάσταση αστικού χώρου.

Ως περιοχή επέμβασης επιλέχτηκε μια αστική περιοχή στη Marylebone στο Λονδίνο, συγκεκριμένα ένα άκτιστο οικοδομικό τετράγωνο και τα κτίρια γύρω απ αυτό.

Σ αυτή την περιοχή οι διαγραμματικές κινήσεις των ανθρώπων στο χώρο ήταν η αφετηρία για να διαγραφεί το περίγραμμα του νέου χώρου ή αλλιώς η χωρογραφία. H δράση και η κίνηση στο δρόμο αποκρυσταλλώθηκαν στη μορφή και τη λειτουργία ενός κτιρίου το οποίο διαμόρφωσε ένα δημιουργικό περιβάλλον για συνδυασμό κατοικίας και εργασίας (Patchwork - Patchlife). O δρόμος έγινε κατοικήσιμος χώρος και αναθεώρησε σχέσεις ανάμεσα στο εσωτερικό - εξωτερικό, στο ιδιωτικό - δημόσιο, στο σπίτι και στο γραφείο.

Το κτίριο συντέθηκε από λωρίδες κίνησης - ράμπες οι οποίες κατά μήκος τους φιλοξενούν χώρους από απόλυτα ιδιωτικούς έως δημόσιους. Αυτές σταδιακά ανέρχονται στους τέσσερις ορόφους, συμπαρασύροντας στη δική τους δράση υπάρχοντα κτίρια, χρησιμοποιώντας τα ή και εξαρτώντας τη νέα μορφή απ την παλιά. H ροή της νέας αστικής μορφής και η αναρρίχησή της στον ήδη υπάρχοντα ιστό της πόλης, έδωσαν στην πρόταση έναν χαρακτήρα τεχνητού τοπίου, όπου πρακτικά μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει το χώρο ως ένα ηλεκτρονικό πάρκο για προσωπική εργασία σε υπολογιστές ή απλώς για περίπατο.

Επίσης, χαρακτηριστικό είναι ότι η εύκολη δυνατότητα μετατροπής και επέκτασης του κτιρίου ακόμα και σε μελλοντικές ανάγκες έγκειται στην αρθρωτή κατασκευή του, που του επιτρέπει να προστεθούν ή να αφαιρεθούν λωρίδες κίνησης σ αυτό αναλόγως της περιοχής που βρίσκεται και τη χρήση που απαιτείται.

Τέλος, στη μελέτη αναζητήθηκαν νέοι τρόποι όπου το ανθρώπινο σώμα αντιλαμβάνεται το χώρο και αντιδρά σ αυτόν, με σκοπό να βρεθεί ένας πιο ήπιος τρόπος συνύπαρξης ανθρώπινου σώματος και υλικού, κατασκευασμένου κόσμου, ή αλλιώς ανθρώπινης πράξης και αρχιτεκτονικού χώρου: αίσθηση της κατακόρυφης πτώσης στο χώρο (γυάλινα πατώματα) - περιτύλιξη χώρου με διαφορετικά στρώματα υλικών - δημιουργία όγκου μέσα από συνεχές, ρευστό χώρο - ισορροπία, αστάθεια κεκλιμένων επιφανειών, κίνηση.

H καθημερινή πράξη, η κίνηση και η δράση μέσα από τους πολύπλοκους συνδυασμούς των σχέσεών τους στο χώρο της κατοικίας, εργασίας και διασκέδασης, είναι άλλωστε αυτές που επηρέασαν και διαμόρφωσαν την πρόταση για ένα νέο είδος αστικής ζωής.

Το γραφείο ως χώρος εκδήλωσης κοινωνικότητας

H Ευγενία Ζέκα, αρχιτέκτων μηχανικός, MArch, γράφει για τη δική της μελέτη:

Το κτίριο γραφείων και ο τρόπος δουλειάς εκεί έχουν περάσει από διάφορα στάδια εξέλιξης. Ξεκίνησε σαν ένα αυστηρά ιεραρχημένο στους εσωτερικούς του χώρους κτίριο που περιόριζε τους εργαζομένους σε αυτό για οκτώ συνεχόμενες ώρες. Στις μέρες μας η γραφειακή εργασία δεν εξαρτάται πια από χώρο και χρόνο. Με τη βοήθεια της τεχνολογίας (fax, computer και ειδικά τα laptop) το γραφείο μεταφέρεται οπουδήποτε, στο σπίτι, στην εξοχή, σε άλλη χώρα και απεγκλωβίζεται. Ωστόσο, ο άνθρωπος παραμένει κοινωνικό ον και η δουλειά εκτός από εξασφάλιση της επιβίωσης προσφέρει δυνατότητα για κοινωνική αναγνώριση και προσωπική επαφή. Αυτό σημαίνει ότι το κτίριο γραφείων για να συνεχίσει να υπάρχει πρέπει να επαναπροσδιοριστεί και σαν χώρος εκδήλωσης κοινωνικότητας. Αυτή είναι η λογική που διέπει αυτήν την πρόταση.

Αφετηρία της αρχιτεκτονικής διαπραγμάτευσης αποτελεί η κάτοψη ενός τυπικού κτιρίου γραφείων: ενός πολυώροφου κτιρίου με αίθριο. Υποθετικά περιστρέφω το οριζόντιο αυτό επίπεδο της κάτοψης κατά 900, ώστε να το σηκώσω στο κατακόρυφο, μεταβάλλω την κλίμακα και το κατοικώ εκ νέου. Ετσι πρακτικά και κυριολεκτικά έχω φέρει τον κόσμο του γραφείου τα πάνω κάτω. H μυστική ζωή του κτιρίου εκτίθεται σε δημόσια θέα. Ταυτόχρονα αμφισβητώ τη μέθοδο της αρχιτεκτονικής απεικόνισης: συνήθως το προγραμματικό μέρος περιγράφεται από την κάτοψη και το φορμαλιστικό από την όψη. Εδώ όμως η όψη μοιάζει με κάτοψη και φέρει και τα δύο είδη πληροφοριών.

H μορφή αυτής της φέτας προκύπτει πρακτικά από μία συνεχή λωρίδα μπετόν, πλάτους 6m που περιελίσσεται ορίζοντας ένα τετράγωνο (30x30m) και αφήνοντας στο κέντρο του υπαίθριο πυρήνα. H τεχνική αυτή προσφέρει ατέλειωτες δυνατότητες δημιουργίας χώρων καθώς επαναλαμβάνεται πάντα η ίδια αλλά ποτέ με τον ίδιο τρόπο. Ετσι ο κάθε χώρος είναι μοναδικός ως προς τα χαρακτηριστικά του: μέγεθος, θέα, φωτισμός, γειτνίαση, απομόνωση κ.ά. Εν συνεχεία επαναλαμβάνω τη φέτα, τοποθετώντας τη μία πίσω από την άλλη σε απόσταση που σταδιακά μεταβάλλεται από 3 έως 11 μέτρα και έτσι θέτω το ζήτημα της σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ τους ανά δύο. Εξάλλου, έχοντας η κάθε φέτα τις δύο απέναντι πλευρές της διαφανείς (τζάμι) ενώνονται όλες μαζί από την ορατή λογική της προοπτικής. H εσωτερική ταυτόχρονη θέα μέσα από όλες προβάλλει τον αποσπασματικό (patchwork) και ταυτόχρονα συνολικό χαρακτήρα του κτιρίου. O εσωτερικός υπαίθριος και οριζόντιος πυρήνας θεωρείται πια ένα οριζόντιο αίθριο που ενοποιεί το τεμαχισμένο σε φέτες κτίριο.