Ηλεκτρονικό Εμπόριο 
Η Ηλεκτρονική Διάσταση της Κατανάλωσης

 Το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι το εμπόριο του μέλλοντος. Αυτό ισχυρίζονται τουλάχιστον οι υπέρμαχοι της νέας τάσης στην αγορά όπου οι συναλλαγές θα γίνονται ηλεκτρονικά, χωρίς προσωπική επαφή ανάμεσα στον πωλητή και τον αγοραστή, αλλά και ούτε ανάμεσα στον καταναλωτή και το προϊόν. Ψώνια με κλειστά μάτια; Ή ψώνια για... ψώνια; Τίποτα απ' τα δύο. Απλώς εύκολα ψώνια από το σπίτι... 
 Electronic Commerce - Όπως Αμερική... 
Λέγοντας Ηλεκτρονικό Εμπόριο (αμερικανιστί Electronic Commerce) εννοούμε κάθε εμπορική συναλλαγή η οποία εκτελείται αποκλειστικά σε ηλεκτρονικό επίπεδο, δηλαδή με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών που συνδέονται μέσω τηλεφωνικών γραμμών. Για την πραγματοποίηση μιας τέτοιας συναλλαγής χρησιμοποιούνται πολύπλοκοι προγραμματιστικοί μηχανισμοί και το κατάλληλο λογισμικό που επιτρέπει την Ηλεκτρονική Ανταλλαγή Δεδομένων (Electronic Data Interchange - EDI) ανάμεσα στις δύο πλευρές (μεταξύ επιχειρήσεων αλλά και μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών) που εμπλέκονται στη συγκεκριμένη συναλλαγή. Oι μηχανισμοί αυτοί πρέπει να είναι προσεκτικά δομημένοι ώστε να εξασφαλίζεται απόλυτη ασφάλεια στη μεταφορά των δεδομένων, ειδικά αφού το ηλεκτρονικό εμπόριο συμπεριλαμβάνει κατά κανόνα ανταλλαγή προσωπικών στοιχείων τα, οποία μπορούν να μεταφραστούν σε... χρήμα. Έτσι, η συγκεκριμένη μορφή επικοινωνίας πραγματοποιείται μόνο μέσω υπολογιστών, παρακάμπτοντας τον ανθρώπινο παράγοντα για την ελαχιστοποίηση της πιθανότητας λάθους και βέβαια της κακόβουλης χρήσης στοιχείων. 
Γέμισε το καλάθι σου με ό,τι μπορείς... 
Ήδη, πλειάδα επιχειρήσεων, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και από την Ευρώπη διαθέτουν τα προϊόντα τους μέσω του Δικτύου. Με κορυφαία παραδείγματα το Amazon. com, το παγκόσμιο βιβλιοπωλείο με τους περισσότερους τίτλους στον κόσμο, και το Cdnow. com, χιλιάδες επιχειρήσεις επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε ηλεκτρονικό επίπεδο, με προφανή και άμεσο στόχο να προσελκύσουν αγοραστικό κοινό από ολόκληρο τον κόσμο, δηλαδή πέρα από τα στενά σύνορα της γεωγραφικής τους παρουσίας. Oι επιχειρήσεις αυτές προσφέρουν στις σελίδες τους ένας είδος on-line καταλόγου με όλα τα προϊόντα τους, τα λεπτομερή χαρακτηριστικά τους και βέβαια τις αντίστοιχες τιμές. Oι ηλεκτρονικοί πελάτες έχουν στη διάθεσή τους ένα "καλάθι" στο οποίο στοιβάζουν τα προϊόντα που επιθυμούν να αγοράσουν και, έχοντας ολοκληρώσει τα ψώνια τους από το συγκεκριμένο site, δίνουν την τελική παραγγελία τους, η οποία και εκτελείται αυτόματα. Oι πληρωμές, όπως και οι παραγγελίες, γίνονται και αυτές ηλεκτρονικά, μέσω της πιστωτικής κάρτας του καταναλωτή η οποία χρεώνεται με το αντίστοιχο ποσό. Εδώ ακριβώς υπεισέρχονται αρκετά ερωτηματικά ασφάλειας των προσωπικών στοιχείων του χρήστη και για την εγγύησή της χρησιμοποιούνται πολύπλοκες μέθοδοι κρυπτογράφησης των δεδομένων ώστε να μην παραβιαστούν από "περίεργους" hackers. Oι μέθοδοι αυτές είναι πολλές και δεν έχουν ακόμα καθιερωθεί, ενώ παράλληλα συζητώνται και άλλοι τρόποι συναλλαγής όπως μέσω smart cards (έξυπνες κάρτες) ή ακόμα και η δυνατότητα αντικαταβολής, αν και η συγκεκριμένη μέθοδος, μάλλον, θα εκλείψει στο μέλλον. Πέρα από το θέμα της ασφάλειας, βέβαια, το ηλεκτρονικό εμπόριο καλείται να απαντήσει και να πείσει σχετικά και με άλλα σημαντικά ζητήματα, κυρίως νομικής και φορολογικής φύσεως, τα οποία δεν έχουν ακόμα διαλευκανθεί ούτε καν στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκεί όπου το ηλεκτρονικό εμπόριο σήμερα ανθεί. 
Σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει από εταιρείες του χώρου, τα έσοδα από το ηλεκτρονικό εμπόριο θα φτάσουν σχεδόν τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια για το 1999 ενώ το 2003 το ποσό αυτό αναμένεται να αγγίξει τα 1,3 τρισ δολάρια σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι εντυπωσιακό ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το ποσοστό συμμετοχής των λοιπών χωρών στο ποσό αυτό μπορεί να πλησιάσει και το 50%, ενώ σήμερα το 80% των ηλεκτρονικών συναλλαγών πραγματοποιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες. 
Πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου για τον καταναλωτή 
-Τα ηλεκτρονικά καταστήματα είναι ανοιχτά 24 ώρες το 24ωρο. Έτσι, αν κάποια στιγμή έχετε αϋπνίες κανείς δεν σας εμποδίζει να ανανεώσετε τη δισκοθήκη σας, να εμπλουτίσετε τη βιβλιοθήκη σας με τις τελευταίες εκδόσεις ή να αγοράσετε ένα φτηνό εισιτήριο για τις Βαλεαρίδες. 
-Η αγορά είναι πραγματικά παγκόσμια. Έτσι, δεν χρειάζεται να περιμένετε πότε θα πάει κάποιος γνωστός σας στην Ιαπωνία για να σας φέρει (μετά από τα σχετικά παρακάλια, αφού δεκάδες άλλοι θα του ζητούν κάτι παρόμοιο) την κάμερα που πάντα ονειρευόσασταν. 
-Το κόστος των προϊόντων που πωλούνται μέσω Internet είναι κατά γενικό κανόνα πολύ χαμηλότερο από τις τιμές του εμπορίου, αφού ένα ηλεκτρονικό κατάστημα είναι απαλλαγμένο από μεγάλο μέρος του λειτουργικού κόστους ενός πραγματικού καταστήματος (ενοικίαση ευπαρουσίαστου χώρου και "αέρα", ηλεκτρικό, νερό κ.λπ.) και γενικά απαιτεί λιγότερο υπαλληλικό προσωπικό. 
-Η συναλλαγή ξεκινά να πραγματοποιείται, τη στιγμή που ολοκληρώνεται η παραγγελία. Έτσι, ένα βιβλίο μπορεί να είναι στα χέρια σας 3-4 μέρες από την ημέρα που το παραγγείλατε, ακόμα κι αν τότε βρισκόταν σε μια ξεχασμένη πόλη της Αμερικής. 
-Βρίσκετε ό,τι θέλετε και όποτε το θέλετε, χωρίς να κάνετε βήμα από το σπίτι σας. 
Πλεονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου για την εταιρεία 
-Η κάθε επιχείρηση μπορεί να διευρύνει τον κύκλο εργασιών της ανοίγοντας νέους ορίζοντες συναλλαγών με άλλες αγορές σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. 
Διαθέτοντας τα προϊόντα της on-line μια εταιρεία είναι σα να έχει υποκαταστήματα σε ολόκληρο τον κόσμο και μάλιστα με το ελάχιστο λειτουργικό κόστος. 
-Oι ηλεκτρονικές συναλλαγές επιτρέπουν στην κάθε εταιρεία να συλλέξει σημαντικά στοιχεία για τις ανάγκες, τις συνήθειες και τα γούστα των καταναλωτών της και στη συνέχεια να προχωρήσει σε προσωποποιημένες μεθόδους προώθησης των προϊόντων της, σε συγκεκριμένους καταναλωτές τους οποίους γνωρίζει. 
-Τέλος, γνωρίζοντας τις συγκεκριμένες ανάγκες των πελατών τους οι εταιρείες μπορούν να προχωρήσουν στη δημιουργία συγκεκριμένων προϊόντων είτε ανταποκρινόμενων σε έναν καταναλωτή (customization) είτε σε μια ομάδα καταναλωτών που χρειάζονται ένα νέο προϊόν το οποίο δεν υπάρχει ακόμα στην αγορά. 
Ποιες εταιρείες ευνοεί το ηλεκτρονικό εμπόριο 
Όπως είναι φανερό, ένα από τα σημαντικά μειονεκτήματα του ηλεκτρονικού εμπορίου έναντι του παραδοσιακού τετ-α-τετ τρόπου συναλλαγών είναι ότι ο καταναλωτής δεν μπορεί να "δοκιμάσει" το προϊόν δηλ. να το αγγίξει, να δει αν εφαρμόζει καλά επάνω του ή αν καλύπτει πραγματικά τις ανάγκες του. Σε πολλά όμως προϊόντα η διαδικασία αυτή είναι περιττή ενώ σε άλλες περιπτώσεις, λόγω των άλλων πλεονεκτημάτων του ηλεκτρονικού εμπορίου, ο σκόπελος αυτός μπορεί να ξεπεραστεί. 
'Έτσι, το ηλεκτρονικό εμπόριο ενδείκνυται και καταρχάς για βιομηχανοποιημένα προϊόντα που παρέχονται σε digital μορφή, όπως CD, προγράμματα software κ.λπ. Κατ' επέκταση, όλα τα προϊόντα που δεν διακρίνονται για τη μοναδικότητά τους (π.χ. βιβλία, εισιτήρια...) μπορούν να εξασφαλιστούν ηλεκτρονικά χωρίς κανένα κίνδυνο, ειδικά αν το ηλεκτρονικό κατάστημα προσφέρει εγγύηση σε περίπτωση καταστροφής κατά τη μεταφορά, ελαττωματικών προϊόντων κ.λπ. μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. 
Παράλληλα, όλες οι ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές που ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες προδιαγραφές και δεν απαιτούν "test drive" μπορούν να γίνουν αντικείμενο ηλεκτρονικής συναλλαγής. Επίσης, μπορούμε εύκολα να προμηθευτούμε on-line όλα τα τυποποιημένα αγαθά που γνωρίζουμε, από κρέμες προσώπου και αρώματα, μέχρι χαρτοπετσέτες και κορν φλέικς, χωρίς να χρειάζεται να τα δούμε ή να τα αγγίξουμε. Τέλος, ακόμα και προϊόντα τα οποία κατά κανόνα έχουμε μάθει να δοκιμάζουμε, όπως π.χ., ρούχα μπορούν να αγοραστούν ηλεκτρονικά εάν ο καταναλωτής τα δοκιμάσει σε κάποιο κατάστημα της πόλης του. Στη συνέχεια αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένες από τις κατηγορίες προϊόντων που υπερτερούν έναντι των άλλων όσον αφορά στο ηλεκτρονικό εμπόριο: 

• Βιβλία & CD 

• Hardware & Software 

• Εισιτήρια 

• Αυτοκίνητα & Ανταλλακτικά 

• Κινητά τηλέφωνα 

• Τυποποιημένα προϊόντα

Συγκεκριμένα, για εμάς τους μηχανικούς... 
Το ηλεκτρονικό εμπόριο μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο για συγκεκριμένες ομάδες επαγγελματιών, όπως εμείς οι μηχανικοί. Σε πρώτο επίπεδο - και αυτό γίνεται ήδη από ορισμένες εταιρείες που έχουν ασχοληθεί ενεργά με τον χώρο του Internet - οι μηχανικοί μπορούν να προμηθεύονται ηλεκτρονικά προγράμματα ειδικού λογισμικού (software) ή να παίρνουν ανανεωμένες εκδόσεις αυτών που ήδη έχουν με ένα απλό download από το site της εταιρείας που τα κατασκευάζει και με χρέωση στην πιστωτική τους κάρτα. Μακροπρόθεσμα, όμως, το ηλεκτρονικό εμπόριο μπορεί να εφαρμοστεί ευρύτερα και να διευκολύνει τις εργασίες μας σε πάρα πολλούς τομείς κάνοντας τη δουλειά μας πιο αποδοτική, λειτουργικά και οικονομικά, αλλά και λιγότερο χρονοβόρα. 
Για παράδειγμα, ας θεωρήσουμε την υποθετική περίπτωση όπου κάποιος μηχανικός αναλαμβάνει ένα μεγάλο έργο και χρειάζεται να βρει τους κατάλληλους προμηθευτές για την πραγματοποίησή του. Εάν ο συγκεκριμένος μηχανικός είχε πρόσβαση στο Διαδίκτυο και είχε τη δυνατότητα να ψάξει μέσω Internet τους τιμοκαταλόγους όλων των προμηθευτριών εταιρειών και να ζητήσει συγκεκριμένες προσφορές για το έργο του, θα είχε τη δυνατότητα χωρίς να απομακρυνθεί καθόλου από το γραφείο του να βρει ποια είναι η πιο συμφέρουσα για αυτόν λύση. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό σε περίπτωση που το συγκεκριμένο έργο πραγματοποιείται εκτός της έδρας του μηχανικού όπου ενδεχόμενα δεν έχει συγκεκριμένους συνεργάτες, οπότε αυτός μπορεί εύκολα να έρθει σε επαφή με τοπικές επιχειρήσεις και να επιτύχει πιο συμφέρουσες συμφωνίες. Αντίστοιχα, οι προμηθεύτριες εταιρείες που θα δραστηριοποιηθούν έγκαιρα στο χώρο του Internet θα αποκτήσουν νέους πελάτες και θα γίνουν πιο ανταγωνιστικές έναντι σε καθιερωμένες επιχειρήσεις του χώρου που αντλούν μεγάλο μέρος της πελατείας τους μόνο από το όνομά τους και το μεγάλο κύκλο γνωριμιών τους. 
Στο θέμα του ηλεκτρονικού εμπορίου θα αναφερθούμε εκτενέστερα και στο μέλλον, αφού οι εξελίξεις στο χώρο είναι ραγδαίες και οι ελληνικές επιχειρήσεις, αν και βρίσκονται ακόμα σχετικά πίσω στο συγκεκριμένο τομέα, αποδεικνύουν καθημερινά ότι ενδιαφέρονται να μπουν δυναμικά στην καινούρια αυτή αυτή παγκόσμια αγορά...