-

Τεύχος 2176 - Δευτέρα 26 Νοεμβρίου 2001

ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΕΕ

Δεν πάσχουμε από ρυθμίσεις αλλά από την άμεση και αυστηρή εφαρμογή τους

Τονίσθηκε από τους Ομιλητές στην Εκδήλωση με Τίτλο «Επιτυχία Σημαίνει Κανένα Ατύχημα» Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η Ημερίδα του ΤΕΕ για την υγιεινή και ασφάλεια στον εργασιακό χώρο

Το ΤΕΕ πιστεύει ακράδαντα ότι δεν πάσχουμε από ρυθμίσεις, σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, αλλά από την άμεση και αυστηρή εφαρμογή τους. Το θέμα της πρόληψης του εργασιακού κινδύνου, της προστασίας των εργαζομένων και γενικά της βελτίωσης του εργασιακού περιβάλλοντος, αποτελεί βασικό παράγοντα προόδου και ευημερίας. Καλές συνθήκες εργασίας σημαίνουν για την επιχείρηση καλό προφίλ, καλά προϊόντα και υπηρεσίες, και κυρίως εργασιακή ειρήνη.
Αυτά μεταξύ άλλων τόνισε το μέλος της Δ.Ε. του ΤΕΕ Μανώλης Δρακάκης, κατά την έναρξη της Ημερίδας που οργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας στο πλαίσιο του εορτασμού της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας για την Ασφάλεια και Υγεία στον εργασιακό χώρο και η οποία συγκέντρωσε πλήθος ενδιαφερομένων.
Και ακόμη υπογράμμισε πως, το τελευταίο διάστημα διαπιστώνεται μία σύγχυση που δημιουργήθηκε κατά την υποβολή των νέων καταστάσεων εργασίας στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία δεν οφειλόταν στην αυστηρότητα της νομοθεσίας, αλλά στην έλλειψη ενημέρωσης ή στην κακή ενημέρωση των εργοδοτών ως προς τις υποχρεώσεις τους, γεγονός που οδήγησε το υπουργείο Εργασίας σε δήθεν διευκολύνσεις, θέτοντας θέμα τροποποίησης της νομοθεσίας επί το ελαστικότερο. Συνέπεια αυτής της ενέργειας ήταν να δοθεί λαβή σε εργοδοτικές οργανώσεις ή μεμονωμένους εργοδότες να μη συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους, σε αναμονή τυχόν απαλλαγής τους από τις υποχρεώσεις ή ερμηνεύοντας την πρόθεση τροποποίησης σε αναστολή εφαρμογής των υποχρεώσεων αυτών.
O Ηλίας Μπανούτσος, εργονόμος μηχανικός, εκφωνώντας την εισήγηση της Oργανωτικής Επιτροπής της ημερίδας επεσήμανε μεταξύ άλλων:
«Ελπίζουμε η νέα ηγεσία του υπουργείου Εργασίας να έχει την πολιτική βούληση προκειμένου το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) να λειτουργήσει με συνεκτικότητα, συνέπεια και συνέχεια, για να εφαρμόζονται οι νομοθετικές προβλέψεις και οι θεσμοί, που καθημερινά καταστρατηγούνται στη βιομηχανία, στα τεχνικά έργα και στις υπηρεσίες, αλλά και στο δημόσιο τομέα. O δημόσιος τομέας αγνοεί ακόμα και με τον καινούργιο δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα την έννοια του εργατικού ατυχήματος».
Και επίσης ανέφερε πως το ΣΕΠΕ πρέπει ν αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός σώματος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας, με υψηλή κατάρτιση, σύγχρονη οργάνωση και κυρίως ισχυρά αντισώματα στους πειρασμούς που αντικειμενικά εκτίθενται κάθε ελεγκτικός μηχανισμός.
O Χρόνης Πολυχρονίου, Ειδικός Γραμματέας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνεδρίασης της Ημερίδας, παρουσίασε την κατάσταση που επικρατεί σήμερα σε ό,τι αφορά την απασχόληση του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας στη χώρα μας, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τις υπηρεσίες. Και ακόμη, παρουσίασε τα στοιχεία που προέκυψαν από τους μέχρι τώρα ελέγχους, σχετικά με τη μελέτη εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου στις επιχειρήσεις.
O Γρηγόρης Φελώνης, πρόεδρος του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Αθήνας (ΕΚΑ) κατά τη διάρκεια της ομιλίας του τόνισε ότι, σύμφωνα με επεξεργασμένα στοιχεία του ΙΚΑ που αναφέρονται στο 1997, κάθε 15 λεπτά της ώρας συμβαίνει ένα εργατικό ατύχημα στη χώρα μας και κάθε 3 ημέρες ένα θανατηφόρο, ενώ το ετήσιο κόστος των εργατικών ατυχημάτων για την εθνική οικονομία ξεπερνά τα 40 δισ. δρχ.
O Ανδρέας Κολλάς, γραμματέας της Επιτροπής Υγιεινής και Ασφάλειας των εργαζομένων της ΓΣΕΕ, επεσήμανε ότι ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας παραμένει εισηγητικός, που σημαίνει ότι είναι στη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη να αποδεχτεί ή όχι τις εισηγήσεις του. Σε ό,τι αφορά τον γιατρό εργασίας, υπογράμμισε πως δεν έχουμε προχωρήσει στο θεσμό αυτό επί της ουσίας, αφού δεν υπάρχει ακόμη τέτοια ειδικότητα στη χώρα μας.
O Ιωάννης Παπαϊωάννου πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ ανέφερε ότι, για να επιτύχουμε ένα ανεκτό επίπεδο συνθηκών ασφαλείας και υγιεινής στα εργοτάξια πρέπει να υπάρξει εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση του προσωπικού που απασχολείται στις κατασκευές, ανάληψη των ευθυνών και από τους φυσικούς εργοδότες των εργαζομένων και διενέργεια αυστηρών ελέγχων.
O Πάνος Παναγόπουλος, πρόεδρος του ΣΕΓΜ, αναφέρθηκε στην ανάγκη βελτίωσης του Π.Δ. 305/96, που μεταφέρει στο ελληνικό δίκαιο την Oδηγία 92/57.
H Μ. Ιωαννίδου από την Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου τόνισε πως απαιτούνται καθαρά και συγκεκριμένα μέτρα για το θέμα της ασφάλειας και υγείας στον εργασιακό χώρο. Και τέλος, ο οργανωτικός γραμματέας της ΑΔΕΔΥ Σωτήρης Πόκας υπογράμμισε πως ακόμη και σήμερα ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων που αναφέρουν οι στατιστικές είναι τραγικά υψηλός, ενώ το κόστος των συνεπειών αυτών εκτιμάται σε πολλά δισεκατομμύρια.
Στη συνέχεια παραθέτουμε αναλυτικά όλες τις ομιλίες, που έγιναν κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνεδρίασης της Ημερίδας του ΤΕΕ και στην οποία το προεδρείο αποτελούσαν ο Μανώλης Δρακάκης, μέλος της Δ.Ε. του ΤΕΕ και σύνδεσμος της Μόνιμης Επιτροπής για την Ασφάλεια και Υγιεινή στον εργασιακό χώρο με τη Δ.Ε., Εύη Μπάτρα Η.Μ. μέλος της Μόνιμης Επιτροπής του ΤΕΕ για την Ασφάλεια και Υγιεινή στον εργασιακό χώρο και Ηλίας Μπανούτσος, εργονόμος μηχανικός, επίσης μέλος της Μ.Ε. του ΤΕΕ.

Ομιλία του Μαν. Δρακάκη, μέλους της Δ.Ε. του ΤΕΕ

Όπως σας είναι ήδη γνωστό, κάθε χρόνο διοργανώνεται και στα 15 κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια εβδομάδα για την προβολή των θεμάτων ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία.
Το φετινό σύνθημα, πάνω στο οποίο ανέπτυξαν δράσεις τα ευρωπαϊκά κράτη, είναι «Επιτυχία σημαίνει κανένα ατύχημα». Βέβαια, όπως όλοι οι ενασχολούμενοι με το αντικείμενο γνωρίζετε, ο μηδενισμός των ατυχημάτων δεν είναι ούτε θεωρητικά ούτε πρακτικά εφικτός. Αλλά παρόλα αυτά θεωρούμε ότι το σύνθημα αυτό, έστω και με την «διαφημιστική» του διατύπωση, έχει ουσιαστική αξία ακόμα και σήμερα, αφού, παρά τις μεγάλες πραγματικά προσπάθειες που γίνονται σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε εθνικό επίπεδο, τα ατυχήματα στους χώρους εργασίας εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.
Τη φετινή χρονιά η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα εορτάστηκε στη χώρα μας από 22 μέχρι 26 Oκτώβρη με εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη, τη Λάρισα και την Αθήνα. Oι εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε συνεργασία με τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων και το ΕΛΙΝΥΑΕ.
Το ΤΕΕ δεν κλήθηκε να συμμετάσχει ούτε στη διοργάνωση, αλλά κυρίως ούτε με την παρουσίαση θέσεων και προτάσεων κατά τη διάρκεια των ημερίδων που έγιναν. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί πια λόγο για να γκρινιάζουμε, αφού ήδη από άλλες ανάλογες περιπτώσεις γνωρίζουμε την απάντηση: ότι δηλαδή αυτές οι εκδηλώσεις γίνονται με συνεργασία και διαβούλευση σε τριμερή βάση. Το σεβόμαστε αυτό. Άλλωστε, το ΤΕΕ δεν έχει ανάγκη να επιβεβαιώσει το ρόλο του και τη συμβολή του στην προαγωγή των θεμάτων που αφορούν στην πρόληψη του εργασιακού κινδύνου.
Είναι γνωστό ότι το ΤΕΕ προωθεί με συνέπεια και συνέχεια δεκαετιών τα θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας, μέσω της Μόνιμης Επιτροπής Συνθηκών Ασφάλειας και Υγείας στον Εργασιακό Χώρο που έχει συγκροτήσει και στο ενεργητικό της καταγράφονται πρωτοβουλίες για πλήθος ειδικών μελετών, σχετικών εκδόσεων, συνεδρίων και ημερίδων.
Το ΤΕΕ, όπως πέρυσι έτσι κι εφέτος, συμμετέχει ενεργά στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, στα πλαίσια της οποίας διοργανώνει τη σημερινή ημερίδα. Έχει καθιερωθεί κατά τη διάρκεια των ημερίδων αυτών, το ΤΕΕ να επιχειρεί να κάνει μια γενικότερη αποτίμηση της κατάστασης, να παρουσιάζει τις εξελίξεις, να επισημαίνει τα κυρίαρχα προβλήματα, να εκφράζει απόψεις και να καταθέτει προτάσεις. Έτσι λοιπόν είμαστε σήμερα εδώ για να δούμε τι έ χει γίνει και τι δεν έχει γίνει ή τι πρέπει ακόμα να γίνει.
Το θέμα των συνθηκών ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων είναι σήμερα, λόγω των ειδικών προσαρμογών της αγοράς εργασίας και των σταδιακών αλλαγών στις εργασιακές σχέσεις, περισσότερο από ποτέ σοβαρό και επείγον. Το μεγάλο έλλειμμα στον τόπο μας δεν είναι (και νομίζω ότι όλοι οι φορείς συμφωνούν με αυτό) η παραγωγή ή η τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου, αλλά η εφαρμογή του, στην οποία κατά την άποψή μας πρέπει να ενταθούν ακόμα περισσότερο οι προσπάθειες που εμπίπτουν στα εμπλεκόμενα μέρη (και κυρίως στην πολιτεία), διότι είναι γεγονός ότι στον τομέα αυτό υπάρχει δραματική υστέρηση.
Oφείλουμε βέβαια να πούμε ότι με ικανοποίηση διαπιστώνουμε πως επιτέλους άρχισε μεγάλη κινητικότητα γύρω από την εφαρμογή των θεσμών πρόληψης του εργασιακού κινδύνου. Πάγια αιτήματα του ΤΕΕ όπως:
1. επικέντρωση των ελέγχων εκ μέρους της πολιτείας στην εφαρμογή των θεσμών Τεχνικού Ασφάλειας, Γιατρού Εργασίας και Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου και μάλιστα όχι μόνο στις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά σε όλες με βάση τις διατάξεις του Π.Δ. 17/96, με το οποίο η χώρα μας εναρμονίστηκε προς την κοινοτική Oδηγία - Πλαίσιο.
2. δημιουργία Εξωτερικών και Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π. /ΕΣ.Υ.Π.Π.) με στόχο την αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών αποτροπής του Εργασιακού Κινδύνου, φαίνεται ότι τον τελευταίο καιρό βρίσκουν έδαφος υλοποίησης.
Το ενισχυμένο με 300 περίπου νέους Τεχνικούς και Υγειονομικούς Επιθεωρητές Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) του Υπουργείου Εργασίας (που πρόσφατα μπήκαν στην ενεργό δράση μετά την πολύμηνη εκπαίδευσή τους) έχει αρχίσει να ανταποκρίνεται στο ρόλο του και στα καθήκοντά του. Παράλληλα, η διάταξη για αναγραφή των στοιχείων του Τεχνικού Ασφάλειας και του Γιατρού Εργασίας στις καταστάσεις εργασίας των επιχειρήσεων (που υπήρχε από το 1999, αλλά εδραιώθηκε με τον πρόσφατο νόμο 2874/2000) έδωσε μεγάλη ώθηση στην εφαρμογή των θεσμών, που ας μην ξεχνάμε περιλαμβάνονταν στις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων ήδη από το 1985 για τις άνω των 150 εργαζομένων και από το 1996 για όλες τις υπόλοιπες.
Με έκπληξη και λύπη όμως διαπιστώσαμε ότι μπροστά στη σύγχυση που δημιουργήθηκε κατά την υποβολή των νέων καταστάσεων εργασίας στις υπηρεσίες Κοινωνικής Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία δεν οφειλόταν στην αυστηρότητα της νομοθεσίας (αφού ας μην ξεχνάμε ότι η παραμικρή νομοθετική ρύθμιση είχε γίνει κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τους άλλους φορείς που συμμετέχουν στο ΣΥΑΕ), αλλά οφειλόταν στην έλλειψη ενημέρωσης ή στην κακή ενημέρωση των εργοδοτών ως προς τις υποχρεώσεις τους, το Υπουργείο Εργασίας για να διευκολύνει υποτίθεται την κατάσταση αυτή, έκανε μια κίνηση που κατά τη γνώμη μας αποτελεί ένα μεγάλο και διπλό μάλιστα λάθος: έβαλε θέμα τροποποίησης της νομοθεσίας επί το ελαστικότερο. Η στάση αυτή αποτελεί διπλό λάθος καθόσον:
Πρώτον, είναι άκαιρο να τροποποιεί η πολιτεία ρύθμιση που είχε κατ αρχήν γίνει αποδεκτή, προτού καν αυτή η ρύθμιση εφαρμοστεί στην πράξη, αφού από την εφαρμογή στην πράξη θα φανούν οι ελλείψεις και οι δυσχέρειες που θα οδηγήσουν σε ορθολογικές λύσεις κι όχι από τους εκ των προτέρων ακροβατισμούς.
Και δεύτερο και σημαντικότερο, έχει δοθεί λαβή σε εργοδοτικές οργανώσεις ή και σε μεμονωμένους εργοδότες να μη συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους σε αναμονή τυχόν απαλλαγής τους από τις υποχρεώσεις ή ερμηνεύοντας την πρόθεση τροποποίησης σε αναστολή εφαρμογής των υποχρεώσεων αυτών.
Το ΤΕΕ πιστεύει ακράδαντα (και το υποστήριξε και γραπτώς προς τον προηγούμενο Υφυπουργό Εργασίας και θα το επαναλάβει αν χρειαστεί και στον νέο) ότι δεν πάσχουμε από ρυθμίσεις, αλλά από την άμεση και αυστηρή εφαρμογή τους. Είμαστε απόλυτοι σε αυτό, γιατί πιστεύουμε ότι το ζήτημα της πρόληψης του εργασιακού κινδύνου, της προστασίας των εργαζομένων και γενικά της βελτίωσης του εργασιακού περιβάλλοντος αποτελεί βασικό παράγοντα προόδου και ευημερίας και πρέπει για το λόγο αυτό να αποτελεί βασική μέριμνα κάθε ευνοούμενης σύγχρονης κοινωνίας. Είναι ζήτημα όχι μόνο κοινωνικού, αλλά αν θέλετε και οικονομικού ορθολογισμού. Καλές συνθήκες εργασίας σημαίνουν για την επιχείρηση καλό προφίλ, καλά προϊόντα και υπηρεσίες και κυρίως εργασιακή ειρήνη. Όλα αυτά αποτελούν ένα σύστημα που αυτοτροφοδοτείται και συμβάλλει στην ανθρώπινη, ηθική, κοινωνική και οικονομική ευεξία τόσο για τους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους, όσο και για τις επιχειρήσεις και για τη χώρα ολόκληρη.
Όσον αφορά στις πρωτοβουλίες του ΤΕΕ για τα θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας, αυτές πέραν του έργου της Μόνιμης Επιτροπής Συνθηκών Ασφάλειας και Υγείας στον Εργασιακό Χώρο και με τη δική της υποστήριξη περιλαμβάνουν υπηρεσίες, που είμαι σίγουρος ότι ήδη γνωρίζετε και ίσως έχετε κιόλας επωφεληθεί, δηλαδή:
1. Τη δημιουργία και λειτουργία ειδικού γραφείου για την Ασφάλεια και Υγεία της Εργασίας, το οποίο σε καθημερινή βάση απαντά στα ερωτήματα των μελών του και όχι μόνο και συμμετέχει ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες γύρω από το αντικείμενο, όπως π.χ. τον καιρό αυτό στην επιμόρφωση εργοδοτών για την άσκηση καθηκόντων Τεχνικού Ασφάλειας και
2. Τη δημιουργία ειδικής τοποθεσίας στον κόμβο του ΤΕΕ στο Διαδίκτυο, αφιερωμένη σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας της Εργασίας.
Το ΤΕΕ θα συνεχίσει με σημαντικές πρωτοβουλίες και ειδικές δραστηριότητες να προάγει τον τομέα επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας με στόχο την εφαρμογή των θεσμών και την ανάπτυξη καλών πρακτικών.

Oμιλία του Χρόνη Πολυχρονίου, ειδικού γραμματέα του ΣΕΠΕ

Ευχαριστώ κύριε Πρόεδρε, ευχαριστώ και τον κ. Δρακάκη για τα καλά λόγια που ανέφερε κατά την άποψή μου για το θεσμικό πλαίσιο που η πολιτεία έχει εδώ και πολύ καιρό εισαγάγει, εφαρμόζει και παρακολουθεί με πολλή συνέπεια, πολλή ευαισθησία σε ό,τι αφορά τα θέματα υγείας και ασφάλειας. Αλλά θα μου επιτρέψετε να πω, κύριε Δρακάκη, ότι επίσης η πολιτεία και ιδιαίτερα το υπουργείο Εργασίας και απ αυτό θα ήθελα να ξεκινήσω, δεν έχει πάρει καμία νομοθετική πρωτοβουλία τέτοια που να μπορεί να κάνει το θεσμικό πλαίσιο που αφορά την ασφάλεια, την υγεία προς το ελαστικότερο.
Δεν έχω υπόψη μου καμία. Συναντήσεις μπορεί να γίνονται, κουβέντες μπορεί να γίνονται, είμαστε υποχρεωμένοι να ακούμε κι άλλους πάνω στα ζητήματα αυτά, ιδιαίτερα για τον τεχνικό ασφάλειας σε πολύ μικρές επιχειρήσεις όπου καθολικά και απόλυτα τον έχουμε επιβάλλει, πρέπει να ακούμε και παράπονα, από μικρές ιδιαίτερα επιχειρήσεις και δραστηριότητες, αλλά σας λέω ότι τον έχουμε βάλει το θεσμό.
Και ιδιαίτερα, να σας πω κάτι: Εκεί που ακόμα μπορεί να εμφανίζεται ότι είναι ένας θεσμός λίγο υπερβολικός, θέλουμε να δημιουργήσουμε μια συνείδηση, μια κουλτούρα. Και συχνά πυκνά χρησιμοποιούμε και παραδείγματα όπου και ο απλός πολίτης με έναν εργαζόμενο αντιλαμβάνεται ότι όντως ως θεσμός με τη μικρή διάσταση που έχει στη μικρή επιχείρηση, οφείλει να συμμορφωθεί στις υποδείξεις αυτού του νόμου.
Δηλαδή, να δημιουργήσουμε εν πάση περιπτώσει, μια συνείδηση για την υγεία και την ασφάλεια, έστω κι αν είναι ένας εργαζόμενος.
Κυρίες και κύριοι, είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι σε έναν κόσμο που αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα, όπου οι αλλαγές σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία και αγορά είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθούν, τα εργασιακά θέματα, η υγεία, η ασφάλεια, η απασχόληση, το ασφαλιστικό και μια σειρά άλλα, αντιμετωπίζονται με πολύ πιο μεγάλη σοβαρότητα και είναι πολύ πιο σημαντικότερα απ ό,τι στο παρελθόν.
Ακολουθώντας και η χώρα μας την ίδια στρατηγική, έχει χαράξει μια πολιτική στην οποία έχει αναγάγει την προώθηση της υγιεινής και της ασφάλειας στην εργασία, σε ύψιστη προτεραιότητα.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει αναλάβει να παίξει το σώμα Επιθεώρησης Εργασίας, μια κρατική αρχή, ένας κατ εξοχήν ελεγκτικός μηχανισμός.
Πριν από ένα χρόνο περίπου, μέσα εδώ στην ίδια την ημερίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος, είχε αναφερθεί από τους εκπροσώπους του σώματος Επιθεώρησης Εργασίας ότι η υπηρεσία μας είναι ένα νεοσύστατο ελεγκτικό όργανο και η αποστολή του είναι ο έλεγχος της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας.
Σε αυτή την ημερίδα πέρυσι είχαν παρουσιαστεί η μορφή, η δομή, οι στόχοι, οι προτεραιότητες και άλλα πολύ βασικά στοιχεία του σώματος Επιθεώρησης Εργασίας με την ιδιαιτερότητα όμως ότι τότε αυτά αποτελούσαν σχεδιασμούς.
Ένα χρόνο μετά, σήμερα δηλαδή, μέσα από αυτή την ίδια την ημερίδα, είμαστε σε θέση να παρουσιάσουμε ως πραγματικότητα κάποια από αυτά που πέρυσι ήταν μόνο σχέδια.
Σημαντικοί τομείς στους οποίους το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας είχε ρίξει πολύ μεγάλο βάρος, ένα μεγάλο βάρος από τις συνολικές του προσπάθειες, είναι:
� Η τήρηση της νομοθεσίας σχετικά με την απασχόληση τεχνικού ασφαλείας και γιατρού εργασίας.
� Η πρόοδος των μελετών από τις επιχειρήσεις, κυρίως άνω των 50 ατόμων, για την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου.
� Η τήρηση της νομοθεσίας για την υγεία, την υγιεινή και την ασφάλεια εργασίας στις οικοδομές, τα μεγάλα ή και μικρά τεχνικά έργα και στην Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
� Εκστρατεία ενημέρωσης σε θέματα υγείας και ασφάλειας στον αγροτικό τομέα.
Σε αυτό το σημείο ακριβώς, θεωρώ πως είναι πολύ σημαντικό να σας παρουσιάσω την κατάσταση που επικρατεί σήμερα σε ό,τι αφορά την απασχόληση του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας στη χώρα μας, σύμφωνα με τα τελευταία τελευταία στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι υπηρεσίες μας.
Σε 1863 ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις άνω των 50 ατόμων σε ολόκληρη την επικράτεια και υπολείπονται οι έλεγχοι ελάχιστα από το να αποτελέσουν το συνολικό δείγμα που αφορά αυτές τις επιχειρήσεις, βρέθηκαν:
� 1.450 επιχειρήσεις να απασχολούν τεχνικό ασφάλειας, δηλαδή το ποσοστό είναι 78%.
� 1.289 επιχειρήσεις να απασχολούν γιατρό εργασίας, ποσοστό 69,1%, μια αρκετά καλή συμμόρφωση, όπως αντιλαμβάνεστε.
Από τα ίδια στοιχεία προκύπτουν ότι στη χώρα μας απασχολούνται συνολικά 1.258 τεχνικοί ασφάλειας και 788 γιατροί εργασίας, μια μεγάλη, κρίσιμη πλέον μάζα υπευθύνων, επιστημόνων πάνω στον τομέα. 788 γιατροί εργασίας, δεν είναι ανάγκη να είναι όλοι της ειδικότητος, δεν υπάρχουν όλοι αυτής της ειδικότητας, είναι και άλλες ειδικότητες, έχω στοιχεία να σας δώσω εάν χρειαστεί.
Ενώ έχουν αδειοδοτηθεί και λειτουργούν αυτή τη στιγμή πέντε εξωτερικές υπηρεσίες πρόληψης κα προστασίας, οι ΕΞ.Υ.Π.Π. που λέμε.
Σχετικά τώρα με τη μελέτη εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου στα επίσημα στοιχεία που έχουμε συγκεντρώσει ως τώρα για επιχειρήσεις άνω των 50 ατόμων, εμφανίζονται:
� 236 επιχειρήσεις που έχουν ολοκληρώσει την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, ποσοστό 12,6%.
� 913 επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν καθόλου μελέτη, ποσοστό 49%, ως ώφειλαν.
� 714 επιχειρήσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει και η μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη, ποσοστό 38,3%.
Βεβαίως, παρότι τα στοιχεία παρουσιάζουν την κατάσταση ως εμφανίστηκε παραπάνω με τα αριθμητικά στοιχεία, στην πραγματικότητα δεν είναι ακριβώς έτσι. Σε πολλές περιπτώσεις και ενώ οι επιχειρήσεις έχουν δηλώσει ότι έχουν ξεκινήσει τη μελέτη της εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου, στην ουσία δεν υπάρχει τίποτα.
Όσον αφορά την πλειονότητα των επιχειρήσεων που έχουν ολοκληρώσει την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, εμφανίζεται το φαινόμενο να μην ακολουθούν καθόλου τις υποδείξεις της ίδιας της εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων και η μελέτη έτσι παραμένει γράμμα κενό.
Όπως αποδεικνύεται από τις επίσημες αναφορές που διαθέτουμε από το 1999, είναι ο χρόνος γέννησης του ΣΕΠΕ, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ατυχημάτων, θανατηφόρων και μη, συμβαίνει κυρίως στις οικοδομές και στις συναφείς δραστηριότητες, στα μεγάλα τεχνικά έργα και στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Αυτός ακριβώς ήταν κι ένας πολύ σοβαρός λόγος, όπως αντιλαμβάνεστε ώστε να αποτελέσουν έναν τομέα στον οποίο το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας όφειλε και το έκανε. Έδωσε μεγάλη σημασία και αφιέρωσε μεγάλο μέρος από τους ελέγχους του.
Κατά το β εξάμηνο του 1999 επί συνόλου 4.313 ελέγχων, 1.107 έλεγχοι έγιναν σε οικοδομές και τεχνικά έργα και 742 έλεγχοι έγιναν στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Μέσα στο 2000 έγιναν συνολικά 18.141 έλεγχοι εκ των οποίων οι 5.786 σε οικοδομές και τεχνικά έργα και οι 1.849 στην Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Όσον αφορά τώρα το σήμερα και μέχρι τον Ιούλιο του 2001, έγιναν συνολικά 21.540 έλεγχοι, εκ των οποίων οι 4.908 σε τεχνικά έργα και οι 1.351 στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Νομίζω ότι ο κ. Δρακάκης ήταν σαφής προηγουμένως, η είσοδος των νέων συναδέλφων τεχνικών επιθεωρητών θα σηκώσει πάρα πολύ ψηλά τους ελέγχους σε όλα τα έργα αλλά και στα τεχνικά όπως αντιλαμβάνεστε.
Τα συμπεράσματα, που ξεκάθαρα συνάγονται από τα παραπάνω στοιχεία, είναι τα εξής κατά τη γνώμη μας. O αριθμός των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν, παρουσιάζει σαφέστατη αύξηση. Κάτι που αποδεικνύει την εντατικοποίηση της δράσης του σώματος Επιθεώρησης Εργασίας.
Ανάλογη αύξηση παρουσιάζουν και οι επιβληθείσες κυρώσεις. Και ίσως είναι και σε μεγαλύτερο ρυθμό οι κυρώσεις απ ό,τι η αύξηση των ελέγχων.
Και το λέω αυτό και δεν θέλω να εμφανίσω στοιχεία κυρώσεων, δεν έχουν τόσο σημασία, δεν είμαστε ένας μηχανισμός κυρώσεων, παρόλο που από τη φύση μας είμαστε. Έλεγχος χωρίς κύρωση δεν έχει νόημα αλλά δεν είμαστε και το ξεκαθαρίζω εισπρακτικός μηχανισμός. Και γι αυτό δεν θέλω να εμφανίσω στοιχεία κυρώσεων. Σας λέω όμως ότι είναι σε μεγαλύτερο ρυθμό αύξησης απ ό,τι οι έλεγχοι. Καλό ή κακό, για άλλους καλό, για άλλους κακό. Το ξεκαθαρίζω. Είναι κρατική αρχή.
Oι στόχοι που είχαν τεθεί για την εστίαση των ελέγχων κυρίως στους τομείς των τεχνικών έργων και της Ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης φαίνεται να επιτυγχάνονται. Αυτό που μπορεί κανείς εύκολα να καταλάβει μελετώντας τις στατιστικές τώρα των ατυχημάτων που υπέστησαν εργαζόμενοι που απασχολούνται νόμιμα, παράνομα, υπερωριακά ή με παράνομη σχέση εργασίας, ανήλικοι, κάθε μορφής, καθώς και άλλες κατηγορίες που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες ελέγχου της κοινωνικής επιθεώρησης, όχι των ΚΕΠΕΚ αλλά της κοινωνικής επιθεώρησης, είναι φαινόμενα που ξέρετε, εμείς έχουμε διαπιστώσει ότι έχουν μια εμπλοκή και μια αλληλεξάρτηση. Θα γίνω λίγο παρακάτω πιο σαφής.
Η κοινωνική επιθεώρηση έχει ως πρώτη προτεραιότητα τον έλεγχο των επιχειρήσεων σε σχέση με την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων για τις καταστάσεις προσωπικού, για τη μερική απασχόληση, για την παράνομη απασχόληση, για τους αλλοδαπούς, για τους ανασφάλιστους και αν θέλετε τους εντατικούς ρυθμούς σε τουριστικές περιοχές κατά την περίοδο της τουριστικής σεζόν, εντατικοποιημένους ρυθμούς εκεί, καθώς όλη η Ελλάδα μεταφέρεται στις παραλίες.
Σ αυτό το σημείο θα ήθελα να επισημάνω το φαινόμενο που παρουσιάζεται τελευταία, όπου μεγάλος αριθμός αλλοδαπών που απασχολούνται νόμιμα ή παράνομα, υφίστανται αρκετά ατυχήματα. Γεγονός που έχει προβληματίσει την υπηρεσία μας και το οποίο προσπαθούμε να προσεγγίσουμε και να το ελέγξουμε.
Είναι γνωστό και το ξέρουμε όλοι ότι υπάρχει έλλειμμα εκπαίδευσης, έλλειμμα κουλτούρας και ευθύνης σ αυτό το επίπεδο του κλάδου, καθώς και έλλειμμα ουσιαστικής ένταξης σε ασφαλείς πρακτικές εργασίας των οικονομικών μεταναστών.
Και ξέρω ότι υπάρχει κι ένα παλιό και πάγιο αίτημα για τη δημιουργία ενός μητρώου κατασκευαστικών εταιρειών και όχι τόσο των μεγάλων, ιδιαίτερα εργολάβων μικρών, υπεργολάβων και τα λοιπά, για το τμήμα ακριβώς αυτών των γενικών ή των εξειδικευμένων εργασιών που αναλαμβάνουν.
Όπως είδατε προηγουμένως και διαπιστώσατε με αριθμούς, έχουμε ένα σημαντικό βαθμό συμμόρφωσης στα μεγάλα τεχνικά έργα, σε οργανωμένες επιχειρήσεις, κατακτήθηκε εν πάση περιπτώσεις και μια τεχνογνωσία και μια κουλτούρα πάνω και σε θέματα γενικότερα αλλά και ιδιαίτερα αυτό που μας ενδιαφέρει, σε θέματα ασφάλειας και υγείας, όχι ότι δεν έχουμε προβλήματα, έχουμε. Τα μεγάλα τεχνικά έργα απαιτούν στενή παρακολούθηση στην καθημερινή, πράξη, θα έλεγα.
Όμως έχουμε το φαινόμενο πολλές κοινοπραξίες να σπάνε το έργο σε τμήματα και να χάνεται ο συντονισμός που είναι πολύ κρίσιμος για την ασφάλεια και την υγεία.
Παρ όλα αυτά, η εικόνα στα μικρά έργα, στις μικρές δραστηριότητες, τις λιγότερο οργανωμένες δραστηριότητες, είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.
Εν πάση περιπτώσει, στον άμεσο προγραμματισμό του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, υπάρχουν επίσης σαν στόχοι:
1. Η μείωση της γραφειοκρατίας με τη γρηγορότερη εξυπηρέτηση του πολίτη.
2. Η μηχανοργάνωση όλων των διευθύνσεων και η δημιουργία κόμβου στο ΙΝΤΕRNET.
3. Η εισαγωγή σε ηλεκτρονική μορφή της κωδικοποίησης των συλλογικών συμβάσεων και των πινάκων αποδοχών για κάθε κατηγορία εργαζομένων.
4. Επίσης σημαντική δουλειά γίνεται για τη συστηματική συλλογή και καταγραφή των στατιστικών στοιχείων, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την προσπάθεια πρόληψης των ατυχημάτων και σαν βάση για την πληρέστερη ενημέρωση των εργαζομένων και εργοδοτών, όπως και με τη δημιουργία ενός σχετικού γενικού μητρώου επιχειρήσεων. Αυτό που κάνει τώρα και το ΙΚΑ.
Παρόλο που το χρονικό διάστημα λειτουργίας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας με τη νέα του μορφή είναι πολύ μικρό, ωστόσο πιστεύουμε ότι το έργο που έχει να επιδείξει, είναι πολύ σημαντικό και να συμβάλει στο αντικείμενο.
Σίγουρα ακόμα βρισκόμαστε στην αρχή των προσπαθειών για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Είμαστε όμως βέβαιοι ότι με τη βοήθεια όλων των εμπλεκομένων φορέων και εδώ βάζω σαφώς και το Τεχνικό Επιμελητήριο (Ελλάδας) θα ευοδωθούν οι στόχοι και οι δικοί μας και οι προσδοκίες της κοινωνίας, για μια ασφαλή, ασφαλισμένη και καλά αμειβόμενη εργασία.
Και στο σημείο ακριβώς αυτό, κλείνοντας, θέλω να ευχαριστήσω το Τεχνικό Επιμελητήριο για τη φιλοξενία κατ αρχήν, την πρωτοβουλία αυτής της σημαντικής ημερίδας στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας και σε συνέχεια των ημερίδων Θεσσαλονίκης, Λάρισας και Αθήνας, που είχαν για μας μια μεγάλη επιτυχία και να παρακαλέσω, έτσι για να είμαστε και ουσιαστικοί στο ζήτημα, στο αντικείμενο, να κάνω έκκληση στο Τεχνικό Επιμελητήριο που είναι εδώ, να στελεχώσει με τις προτάσεις του τις μεικτές επιτροπές ελέγχου οικοδομών και τεχνικών έργων στα τέσσερα ΚΕΠΕΚ του λεκανοπεδίου, αυτό δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής, καθώς και με την παρουσία του εκπροσώπου του Τεχνικού Επιμελητηρίου πάντα, στην 5μελή Επιτροπή της Ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης.
Χωρίς εσάς δεν λειτουργούμε ή λειτουργούμε πλημμελώς.

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ OΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡOΠΗΣ
ΑΠO ΤOΝ ΗΛΙΑ ΜΠΑΝOΥΤΣO

Εκ μέρους της Oργανωτικής Επιτροπής, η οποία είναι ίδια με τη Μόνιμη Επιτροπή Συνθηκών Ασφαλείας και Υγιεινής στον εργασιακό χώρο και λειτουργεί ανελλιπώς εδώ και δεκαπέντε χρόνια, σας καλωσορίζουμε στην καθιερωμένη πλέον αυτή ετήσια εκδήλωση του Τεχνικού Επιμελητηρίου.
Επιλέξαμε το θέμα της σημερινής παρουσίασης της εισήγησης αυτής, να είναι: Προσδοκίες για μια νέα περίοδο στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου, από την κινητικότητα στην ουσιαστική εφαρμογή των θεσμών.
Για μια ακόμα φορά με αφορμή την ευρωπαϊκή εβδομάδα, το ΤΕΕ, δράττεται της ευκαιρίας για να υποβάλει τις συγκεκριμένες προτάσεις του με σκοπό να συμβάλει στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας γενικότερα.
Είναι σε όλους φανερό ότι διανύουμε μια νέα περίοδο για τα θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας στη χώρα μας. Ανάλογη, τολμούμε να πούμε, της περιόδου που ακολούθησε τη θέσπιση του Ν. 1568/85, ειδικότερα την περίοδο 1987-89, που είχαμε έναν πραγματικό οργασμό από ενδιαφέρον από τεχνικούς ασφαλείας, από γιατρούς εργασίας, από ημερίδες που χρηματοδοτούσε τότε το υπουργείο Εργασίας, από Επιτροπές Υγιεινής και Ασφάλειας εργαζομένων που τότε δημιουργούνταν για πρώτη φορά.
Μεσολάβησε όμως μια 15ετία, τη οποία εάν την δούμε από τη σκοπιά της πρακτικής εφαρμογής, της επιστημονικής προόδου στο αντικείμενο, της παραγωγής εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και της ενημέρωσης της κοινωνίας για το τόσο σοβαρό αυτό θέμα, θα διαπιστώσουμε ότι η 15ετία αυτή, δύσκολα χαρακτηρίζεται ως 15ετία προόδου.
Κατά την περίοδο αυτή ασφαλώς δεν έλειψαν οι πολλαπλές αναφορές. Πότε με αφορμή επετείους σαν τις σημερινές και πότε με αφορμή τραγικά γεγονότα σαν εκείνο που θρηνήσαμε πριν λίγες εβδομάδες στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Και επιπλέον, θέλουμε να τονίσουμε ότι δεν τελείωσαν και οι οικονομικοί πόροι όλα αυτά τα χρόνια. Υπήρξαν οικονομικοί πόροι στο όνομα της ασφάλειας και υγιεινής της εργασίας, αξίζει να αναφέρουμε ότι στο όνομα της ενημέρωσης, της σεμιναριακής εκπαίδευσης και σε μεγάλη κλίμακα χαμηλού επιπέδου, καθώς και στο όνομα της λήψης μέτρων μέσα στις επιχειρήσεις, εκτιμάται ότι την περασμένη δεκαετία, έχουν δαπανηθεί από εθνικούς και Κοινοτικούς πόρους, πάνω από 5 δισεκατομμύρια δραχμές.
Ας αναρωτηθούμε ακούγοντας αυτό το νούμερο που ήταν το πρακτικό αντίκρισμα σε τρεις μόνο τομείς:
1. Στην ενημέρωση των επιχειρήσεων, που σήμερα μαζικά εμφανίζονται ανυποψίαστες για τους θεσμούς που υπάρχουν εδώ και 15 χρόνια.
2. Στην παραγωγή ειδικών της πρόληψης, που σήμερα θέλουμε να στελεχώσουμε υποδομές για πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου και δεν έχουμε εκπαιδευμένους Μηχανικούς, δεν έχουμε εκπαιδευμένους γιατρούς.
3. Στην υποδομή των ελεγκτικών μηχανισμών.
Όμως, κατά την περίοδο αυτή της στασιμότητας σε έναν άλλο τομέα σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος, που δεν απαιτούσε σχεδόν κανένα οικονομικό κόστος. Εννοώ με την ανάπτυξη του θεσμικού πλαισίου, την πληθωρική θα λέγαμε ανάπτυξη του θεσμικού πλαισίου ή οποία συντελέστηκε αποκλειστικά σχεδόν λόγω της εναρμόνισης με το αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ας έρθουμε τώρα στα τρέχοντα, που ακούστηκε και προηγουμένως ότι σημειώνεται από την αρχή του χρόνου μια έντονη κινητικότητα στην υποχρέωση των επιχειρήσεων για εφαρμογή των κυριότερων εργοδοτικών υποχρεώσεων, δηλαδή του τεχνικού ασφάλειας, γιατρού εργασίας και της εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου. Με ιδιαίτερη έμφαση την περίοδο από 15 Σεπτεμβρίου έως 15 Νοεμβρίου.
Είναι γνωστό ότι από τον περασμένο Γενάρη, οι επιθεωρήσεις εργασίας, δεν αποδέχονται πλέον για θεώρηση τις καταστάσεις προσωπικού στις οποίες δεν αναγράφεται το όνομα του Τεχνικού Ασφάλειας και του γιατρού εργασίας ακόμα και σε εμπορικές επιχειρήσεις που έχουν έναν εργαζόμενο. Σ αυτές μόνο για τον Τεχνικό Ασφάλειας.
Η υποχρέωση αυτή της αναγραφής των ονομάτων του Τεχνικού Ασφάλειας και του γιατρού εργασίας, καθώς και των ωρών απασχόλησής τους, καθιερώθηκε προκειμένου να αντιμετωπιστεί η εικονική απασχόληση των Τεχνικών και των γιατρών, η οποία είχε διαπιστωθεί από το ίδιο το υπουργείο Εργασίας, ότι συνέβαινε σε μεγάλη κλίμακα.
Και γι αυτό το λόγο από τον Αύγουστο του 1999 με το Προεδρικό Διάταγμα 159/99 επιβλήθηκε αυτή η αναγραφή των ονομάτων του τεχνικού και του γιατρού στα έντυπα καταστάσεων προσωπικού.
Και τέθηκε σε εφαρμογή με τον καινούργιο νόμο για τα εργασιακά τον 2874. Έχουμε λοιπόν, μια ετεροχρονισμένη κατά 16 μήνες απαίτηση των Επιθεωρήσεων Εργασίας, η οποία δημιούργησε οξύ πρόβλημα. Και προκειμένου να εκτονωθεί αυτή η έκρυθμη κατάσταση που θα δημιουργούσε αντικειμενικά τεκμηριωμένη μαζική καταστρατήγηση του Προεδρικού Διατάγματος 159/99, με απρόβλεπτες συνέπειες, άρχισε ύστερα από σχετική εγκύκλιο να παραλαμβάνει τις καταστάσεις προσωπικού των επιχειρήσεων, επισημαίνοντας τη σχετική εκκρεμότητα όπου αυτή διαπιστώθηκε.
Η έκρυθμη αυτή κατάσταση, ανέδειξε με αδιαμφισβήτητο τρόπο το τεράστιο θέμα της μη ουσιαστικής εφαρμογής των κυριότερων από τις εργοδοτικές υποχρεώσεις, του θεσμού του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας.
Η αδυναμία αυτή είναι προφανές ότι είναι κομβικής σημασίας γιατί ακυρώνει καθημερινά στην πράξη το σύστημα πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου.
Το θέμα που προέκυψε με τις καταστάσεις προσωπικού, μετατόπισε τη συζήτηση από το ζητούμενο της ουσιαστικής εφαρμογής των θεσμών στο πώς οι επιχειρήσεις θα καλυφθούν νομότυπα για να αποφύγουν τις ποινικές και διοικητικές κυρώσεις. Μάλιστα τέθηκαν από τον πρώην υφυπουργό εργασίας για συζήτηση, μια σειρά από θέματα μεταξύ των οποίων και η διεύρυνση στις κατηγορίες των επιχειρήσεων στις οποίες ο ίδιος ο εργοδότης να μπορεί να αναλαμβάνει τα καθήκοντα του τεχνικού ασφάλειας ύστερα από ένα σύντομο σεμινάριο, διαπιστευμένο βέβαια.
Είναι γνωστό ότι το θέμα των συνθηκών εργασίας, είναι σήμερα λόγω των ειδικών προσαρμογών της αγοράς εργασίας και των σταδιακών αλλαγών στις εργασιακές σχέσεις, περισσότερο από ποτέ, σοβαρό και επίμονο.
Το μεγάλο έλλειμμα στον τόπο μας ασφαλώς δεν είναι η παραγωγή ή η τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου αλλά η εφαρμογή της η οποία κατά την άποψή μας πρέπει να εντείνει άμεσα τις προσπάθειές της η πολιτεία.
Ας έρθουμε τώρα ειδικότερα στα θέματα τα οποία είχαν τεθεί υπό συζήτηση την άνοιξη από τον υφυπουργό Εργασίας για να δημοσιοποιήσουμε τις απόψεις μας.
Κατ αρχήν σχετικά με τις κατηγορίες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας από πλευράς επικινδυνότητας, όπως αυτές έχουν αναφερθεί στο Προεδρικό Διάταγμα 294/98.
Θεωρούμε ότι η κατηγορία Α υψηλής επικινδυνότητας, δεν πρέπει να μεταβληθεί ως προς τις εγγεγραμμένες δραστηριότητες και επιπλέον να συμπληρωθεί με τις δραστηριότητες περισυλλογής και διάθεσης απορριμμάτων, με τους κλάδους της γεωργίας και κτηνοτροφίας, καθώς και με τα νοσοκομεία, να ενταχθούν στην πρώτη κατηγορία την Γ, την χαμηλής επικινδυνότητας που ανήκουν σήμερα, εκτός βέβαια από τις διοικητικές υπηρεσίες, οι οποίες φρονούμε ότι πρέπει να ενταχθούν στην Β κατηγορία και όχι στη Γ της χαμηλής επικινδυνότητας.
Επίσης, στην υψηλή επικινδυνότητα πρέπει να ενταχθούν και οι δραστηριότητες παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικού ρεύματος.
Στην κατηγορία Β πρέπει να ενταχθούν οι εξής δραστηριότητες: Τροφοδοσίας (Catering), καθώς και μαγειρεία μεγάλων μονάδων, πλυντήρια στεγνοκαθαριστήρια δραστηριότητες φύλαξης, καθαρισμού, καθαριότητας, καθώς και επισκευής και συντήρησης μεταφορικών μέσων.
Σε ένα άλλο θέμα, εκείνο των ειδικοτήτων που πρέπει να έχει ο τεχνικός ασφάλειας σε συνάρτηση με τις κατηγορίες επικινδυνότητας και των κλάδων οικονομικής δραστηριότητας, θεωρούμε ότι οι αβλεψίες που υπήρξαν το 1988 πρέπει να διορθωθούν, να ενταχθούν και οι τοπογράφοι στους κατάλληλους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας, καθώς επίσης και οι μηχανικοί παραγωγής, οι μηχανικοί τηλεπικοινωνιών, περιβαλλοντολόγοι μηχανικοί και λοιπά.
Στο θέμα της διεύρυνσης της κατηγορίας των επιχειρήσεων, στις οποίες ο ίδιος ο εργοδότης να μπορεί να αναλάβει τα καθήκοντα του τεχνικού ασφάλειας θεωρούμε ότι καλώς ο ίδιος ο εργοδότης μπορεί να αναλάβει αυτά τα καθήκοντα μόνο στην κατηγορία χαμηλής επικινδυνότητας και μέγιστο σε επιχειρήσεις κάτω από 50 άτομα.
Σε αντίθετη περίπτωση, εάν δηλαδή επιτρέψουμε τον εργοδότη των επιχειρήσεων μεσαίας επικινδυνότητας να αναλάβει καθήκοντα τεχνικού ασφάλειας, θεωρούμε ότι υποβιβάζεται υπέρμετρα το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις αυτές.
Σχετικά με τα τυπικά προσόντα του εργοδότη που μπορεί να αναλάβει καθήκοντα τεχνικού ασφάλειας, θεωρούμε ότι καλώς ο νόμος προϋποθέτει την σεμιναριακή επιμόρφωση από διαπιστευμένο εκπαιδευτικό κέντρο και σεμινάριο που έχει εγκριθεί από το ΣΕΥΑΕ.
Επιπλέον, στην κατηγορία Γ ενδεχόμενα να μην είναι απαραίτητο να εκπαιδεύονται οι εργοδότες οι οποίοι είναι απόφοιτοι ΑΕΙ, ΤΕΙ, Τεχνικής κατεύθυνσης.
Στο ερώτημα εάν πρέπει να εργαζόμενους με τυπικά προσόντα Τεχνικού Λυκείου ή μέσης Τεχνικής Σχολής να ανατίθενται καθήκοντα Τεχνικού ασφαλείας χωρίς πρόσθετη διαπιστευμένη επιμόρφωση, η γνώμη μας είναι ότι δεν θα πρέπει σε κανένα εργαζόμενο των κατηγοριών αυτών, να καταργηθεί η διαπιστευμένη αυτή επιμόρφωση, διότι είναι ιδιαίτερα δύσκολη η διαπίστωση της αρχαιότητας των γνώσεων που αποκτήθηκαν μέσω των προγραμμάτων σπουδών και μόνο.
Κατά την άποψή μας, μια τέτοια προσέγγιση αφήνει μεγάλο περιθώριο αποκλίσεων, ερμηνειών και εν τέλει αυθαιρεσίας και τρόπο που οδηγεί στην ουσιαστική κατάργηση της διαπιστευμένης εκπαίδευσης, γεγονός που αποτελεί ευρείας έκτασης απορύθμιση στο ισχύον νομικό πλαίσιο.
Ένα άλλο σοβαρό θέμα είναι η αποκατάσταση της έννοιας του Τεχνικού Ασφαλείας. Θεωρούμε ότι ο θεσμός είναι εξαιρετικά αποδυναμωμένος, σ αυτό έχει συμβάλλει και ο ίδιος ο όρος του Τεχνικού Ασφάλειας, ο οποίος κατά τη γνώμη μας δεν πρέπει να ταυτίζεται με εκείνον του αρμόδιου για την ασφάλεια εργασίας στην επιχείρηση.
Είναι προφανές ότι ο όρος «Τεχνικός Ασφάλειας» προϋποθέτει κάποιου επιπέδου τεχνική κατάρτιση. Που κατά τη γνώμη μας διαθέτουν μόνο οι απόφοιτοι των ΤΕΙ και των ΑΕΙ τεχνικής κατεύθυνσης.
Στα πλαίσια αυτά το ΤΕΕ προτείνει να αφαιρεθεί ο τίτλος του τεχνικού ασφάλειας από τους εργοδότες και από τους απόφοιτους μέσω των τεχνικών σχολών ή εμπειροτέχνες και στις περιπτώσεις αυτές να χρησιμοποιείται ο όρος «αρμόδιος θεμάτων ασφάλειας εργασίας».
Σχετικά με την επιμόρφωση εργοδοτών και εργαζομένων είναι γνωστή η συμβολή του Τεχνικού Επιμελητηρίου, ίσως να γνωρίζετε ότι από το φθινόπωρο έχουμε διενεργήσει δεκάδες σεμινάρια για εργοδότες χαμηλής επικινδυνότητας τα οποία συνεχίζονται προκειμένου να καλύψουμε τις ανάγκες που έχουν παρουσιαστεί για τις επιχειρήσεις χαμηλού κινδύνου και πάνω των 50 ατόμων.
Σχετικά με τη λειτουργία του νέου θεσμού των εξωτερικών υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης, ο σημαντικός αυτός θεσμός είναι γεγονός ότι απαντά σε πολλά κοινά που συνδέονται με τους μεμονωμένους Τεχνικούς Ασφάλειας και γιατρούς εργασίας.
Θα πρέπει όμως η εφαρμογή του να ελεγχθεί αυστηρά από το ΣΕΠΕ, προκειμένου να προσεχθεί η ευκαιριακή επέκτασή του, με τρόπο που στο όνομα της μεγιστοποίησης του κέρδους, να αδυνατεί ο θεσμός αυτός να έχει ουσιαστικές υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις.
Και πάλι επισημαίνουμε την ανάγκη αυστηρού ελέγχου και διαρκούς ελέγχου των ΕΞΥΠΠ.
Επιπλέον των ανωτέρω προτάσεων του Τεχνικού Επιμελητηρίου στη συζήτηση που είχε ανοίξει από τον υφυπουργό Εργασίας, θεωρούμε ότι διατηρούν την επικαιρότητά τους και όλες οι προτάσεις τις οποίες έχουμε διατυπώσει με την εισήγησή μας και κατά την αντίστοιχη εκδήλωση του περασμένου έτους, ξεχωρίζουμε μία στην οποία δεν έχουμε δει κάποια πρόοδο και είναι αποφασιστικής σημασίας. Την αξιοποίηση των πόρων του τρέχοντος Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.
Ιδιαίτερα με τη συμβολή των αρμοδίων υπηρεσιών του υπουργείου Εργασίας, καθώς και εκπροσώπων του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Να μην έχουμε πάλι το φαινόμενο που είχαμε στα προηγούμενα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, την «απορρόφηση» και ανάλωση δισεκατομμυρίων και να έχουμε τις επιθεωρήσεις εργασίας χωρίς κεντρικό μηχανογραφικό σύστημα.
Γενικότερα για τα θέματα τα οποία είχαν τεθεί υπό συζήτηση, πιστεύουμε ότι η προτεραιότητα πρέπει να επικεντρωθεί στο πεδίο της εφαρμογής. Το ΤΕΕ πιστεύει ότι υπολείπονται ακόμα πολλά να γίνουν σε τομείς που μέχρι σήμερα δεν έχει φανεί καμιά πρόοδος και που το έχουμε επισημάνει πολλές φορές στο παρελθόν.
Επιγραμματικά, τέτοιοι τομείς είναι: Η εκπαίδευση, όπου πρέπει η αγωγή ασφάλειας και υγείας στην εργασία να ενταχθεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, χαιρετίζουμε τις νέες εκδόσεις του ΕΛΙΝΥΑΕ, αλλά δεν επαρκεί αυτό. Θεωρούμε ότι οι βαθμίδες των ΤΕΙ και των ΑΕΙ πρέπει να ασχοληθούν συστηματικότερα με την ασφάλεια και υγεία της εργασίας και να σταματήσει η κάλυψη των αναγκών από κατάρτιση σεμιναριακού χαρακτήρα και μόνο.
Ένας άλλος τομέας είναι αυτός της έρευνας, στον οποίο πρέπει μέσα από ερευνητικά προγράμματα ποικίλης μορφής και αντικειμένου να εντοπισθούν τα πραγματικά προβλήματα, να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα των μέτρων που εφαρμόζονται και να ληφθούν περαιτέρω κατάλληλα μέτρα.
Σχετικά με τον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Είναι ιδιαίτερα επίκαιρος και λυπούμαστε που παρά τις επεξεργασίες που έχουν γίνει στο παρελθόν, δεν βλέπουμε το θέμα της ασφαλιστικής αντιμετώπισης του επαγγελματικού κινδύνου να απασχολεί καμία πλευρά. Θεωρούμε ότι το ασφαλιστικό σύστημα πρέπει να μεταφράσει σε οικονομικά μέτρα τις πραγματικές συνθήκες ασφάλειας και υγείας σε κάθε επιχείρηση και για το θέμα αυτό υπάρχουν ασφαλώς δεδομένα στη χώρα μας, αλλά υπάρχουν και πολύ χρήσιμες εμπειρίες σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το ασφαλιστικό σύστημα έχει αναδειχθεί σε έναν βασικό μοχλό πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου σε επίπεδο επιχείρησης.
Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα και μελέτες και εμπειρίες και από συγκεκριμένες χώρες αλλά και από ερευνητικά Ευρωπαϊκά Ινστιτούτα.
Τέλος, ένας τομέας που πρέπει ασφαλώς να στρέψουμε τη προσοχή μας και έχει κατ επανάληψη αναφερθεί, είναι η εφαρμογή των θεσμών και για την εφαρμογή αυτή των θεσμών είναι απαραίτητα τα στατιστικά στοιχεία, η συμμόρφωση των επιχειρήσεων και χαιρόμαστε ιδιαίτερα για τα στοιχεία που ακούσαμε, τα οποία ήταν τα πρώτα στοιχεία φρέσκα ας μου επιτραπεί η έκφραση στοιχεία, ύστερα από το 1989.
Τα τελευταία στοιχεία που ακούγαμε για τα θέματα του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας κατ επανάληψη ήταν του 1989, από εποχής Γεννηματά, δυστυχώς.
Σχετικά με το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας κρίνουμε ότι χρειάζεται διά βίου εκπαίδευση όλων των επιθεωρητών εργασίας, καθώς και μέτρα ενίσχυσης της υλικοτεχνικής του υποδομής και της οργάνωσής του και το κυριότερο και πιο επείγον είναι να αποκτήσει επιτέλους την κατάλληλη μηχανοργάνωση.
Ελπίζουμε με τη νέα ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, να έχει την πολιτική βούληση, προκειμένου το ΣΕΠΕ να λειτουργήσει με συνεκτικότητα, συνέπεια και συνέχεια, για να εφαρμόζονται οι νομοθετικές προβλέψεις και οι θεσμοί, που καθημερινά καταστρατηγούνται στη βιομηχανία, στα τεχνικά έργα και στις υπηρεσίες, αλλά και στο δημόσιο τομέα. O δημόσιος τομέας αγνοεί ακόμα και με τον καινούργιο δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα την έννοια του εργατικού ατυχήματος. Είναι ο μεγαλύτερος παραβάτης, σήμερα στη χώρα ο δημόσιος τομέας.
Δεν υπάρχουν θεσμοί τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας, παρόλο που ο δημόσιος τομέας περιλαμβάνεται στο πεδίο εφαρμογής και του Ν. 1518/85 και του Π.Δ. 17/96.
Κατ αυτό τον τρόπο πιστεύουμε ότι το ΣΕΠΕ θα αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός σώματος. Αυτό είναι το ζητούμενο: Να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός σώματος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της διεθνούς σύμβασης εργασίας, με υψηλή κατάρτιση, σύγχρονη οργάνωση και κυρίως ισχυρά αντισώματα στους πειρασμούς που αντικειμενικά εκτίθενται κάθε ελεγκτικός μηχανισμός.
Και τελευταίο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη διαπαιδαγώγηση των 300 νέων επιθεωρητών εργασίας. Επίσης, να αναφέρουμε ότι αναμένουμε τη στελέχωση του ΣΕΠΕ και με τους κοινωνικούς επιθεωρητές εργασίας, περίπου 150 που είχε εξαγγείλει πέρυσι από το βήμα αυτό ο τότε υπουργός Εργασίας. Είναι 180 στον ΑΣΕΠ, απ ό,τι πληροφορούμαι τώρα, χαιρόμαστε γι αυτό και περιμένουμε γρήγορα να τους δούμε να στελεχώσουν τις υπηρεσίες του ΣΕΠΕ και να εκπαιδεύονται κατάλληλα.
Ένα άλλο θέμα που μας ανησυχεί είναι η αποδυνάμωση της Γενικής Διεύθυνση συνθηκών Ασφαλείας και Υγιεινής εργασίας της κεντρικής υπηρεσίας δηλαδή του υπουργείου Εργασίας, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για το νομοθετικό έργο και τη λειτουργία βασικών θεσμών, όπως είναι το ΣΥΑΕ.
Επίσης, παρατηρούμε με ανησυχία ότι μέσα στο ίδιο το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, δεν υπάρχουν θεσμοί επικοινωνίας και διαβούλευσης μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Συνθηκών και Υγιεινής Εργασίας και του ΣΕΠΕ.
Επίσης, δεν υπάρχει επικοινωνία μεταξύ του ΣΥΑΕ και του Συμβουλίου Κοινωνικού Ελέγχου του ΣΕΠΕ. Είναι δύο ανώτατα συμβούλια, το ένα για νομοθετικό έργο, το άλλο για τον έλεγχο της επιθεώρησης εργασίας, τα οποία μεταξύ τους δεν επικοινωνούν, με άλλους εκπροσώπους το καθένα.
Αυτή η έλλειψη σταθερής, μόνιμης και τακτικής επικοινωνίας, πολύ φοβόμαστε ότι θα οδηγήσει, εάν δεν το έχει κάνει ήδη, σε λάθη τόσο στην εφαρμογή της νομοθεσίας από τη μία πλευρά, όσο και στις ανάγκες συμπλήρωσης και προσαρμογής της νομοθεσίας από την άλλη.
Επίσης, πιστεύουμε ότι πρέπει να αναπτυχθούν μόνιμοι δίαυλοι επικοινωνίας με το ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο έχει κάνει βήματα το τελευταίο διάστημα και χρειάστηκε να ξαναβρούν τα Π.Δ. τα οποία είχαν βγει με υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας, να ξαναβγούν με υπογραφή του υφυπουργού ΠΕΧΩΔΕ. Για να αρχίσουν να εφαρμόζονται στο βασίλειο του ΥΠΕΧΩΔΕ... Λόγω ακριβώς της έλλειψης των στοιχειωδών διαύλων επικοινωνίας. Έστω κι έτσι βέβαια, χαιρετίζουμε την πρόοδο που σημειώθηκε στο ΥΠΕΧΩΔΕ.
Κλείνοντας, θέλουμε να ελπίζουμε ότι δημιουργούνται βάσιμες ελπίδες για μια εποχή στον τομέα της πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου.
Για να μπορέσει όμως αυτή η κινητικότητα που αναφέρθηκε αρχικά να μετουσιωθεί σε ένα σταθερό ρυθμό προόδου στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου, ορισμένες προϋποθέσεις είναι οι εξής:
1. Να αξιοποιηθούν οι πόροι του τρέχοντος Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.
2. O έλεγχος από το ΣΕΠΕ δεν θα ατονήσει μετά τις 15 τρέχοντος μηνός, που θα έχουν τυπικά θεωρήσει οι επιχειρήσεις καταστάσεις προσωπικού στην επιθεώρηση εργασίας, αλλά θα ενταθεί σε θέματα εφαρμογής τεχνικού ασφάλειας, γιατρού και εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, καθώς επίσης και μετρήσεων και ιατρικών εξετάσεων και περιεχομένου των ιατρικών εξετάσεων.
3. Oι επιχειρήσεις θα ενημερώνονται διαρκώς ώστε να αντιστραφεί η απαξιωμένη εικόνα που έχουν οι επιχειρήσεις σήμερα για τον τεχνικό ασφάλειας και το γιατρό εργασίας. Δυστυχώς, έχουμε πολύ δυσμενή εικόνα. Δεν ξέρουν τι όφελος συγκεκριμένο μπορούν να έχουν από τους δύο αυτούς συμβούλους που έχει προβλέψει η νομοθεσία.
4. Oργανισμοί και Ινστιτούτα που έχουν δημιουργηθεί για να συμβάλλουν στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου με το ένα ή τον άλλο τρόπο. Θέλουμε να ελπίζουμε ότι θα δεχθούν την πρόκληση να παράγουν έργο ανάλογο με τις απαιτήσεις των καιρών και ασφαλώς με τους πόρους που αναλώνουν.
5. Τα ΑΕΙ και ΤΕΙ επίσης θα αντιληφθούν την πρόκληση που εμφανίζεται και θα αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη δημιουργία κύκλου σπουδών για την ασφάλεια εργασίας, ανταποκρινόμενοι στην αυξημένη ζήτηση που παρατηρείται στην αγορά εργασίας το τρέχον έτος.
Με τις αρχικές αυτές σκέψεις από πλευράς Oργανωτικής Επιτροπής, αναμένουμε τις προτάσεις σας. Είμαστε βέβαιοι ότι η ανταλλαγή των απόψεων που θα ακολουθήσει, θα ενισχύει σημαντικά την προσπάθεια που καταβάλλει ο καθένας μας με όποια ιδιότητα και να δραστηριοποιείται: Του τεχνικού ασφάλειας, του γιατρού εργασίας, του επιστημονικού υπευθύνου ΕΞΥΠΠ, του ερευνητή, του επιθεωρητή εργασίας, του υπεύθυνου για το ανθρώπινο δυναμικό ή του ιδιοκτήτη της επιχείρησης.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι όλες αυτές οι ιδιότητες είναι σήμερα παρούσες στη σημερινή μας εκδήλωση. O στόχος μας είναι κοινός: Η πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας γενικότερα. Ή για να επανέλθουμε στην αφορμή της σημερινής μας εκδήλωσης, το ιδανικό κατά την εργασία, που είναι το «κανένα ατύχημα».

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜOΣ ΤOΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚOΛΛΑ ΕΙΔ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡOΠΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΓΣΕΕ

Κυρίες και κύριοι, κύριε ειδικέ Γραμματέα, κύριοι της Oργανωτικής Επιτροπής, μεταφέρω τον χαιρετισμό των συναδέλφων της Γενικής Συνομοσπονδίας, του Προεδρείου, της Εκτελεστικής Επιτροπής και της Διοίκησης.
Σαν Γενική Συνομοσπονδία, όπως είναι γνωστό έχουμε συμβάλει μαζί με τα Εργατικά Κέντρα και τις Oμοσπονδίες στην ανάπτυξη του θεσμού της υγιεινής και ασφάλειας. Έχουμε με τις καθημερινές μας παρεμβάσεις προωθήσει αυτή τη σκέψη, το ότι πρέπει να μειωθεί κάθε χρόνο ο αριθμός των 120 νεκρών και να μην έχουμε αν είναι δυνατόν νεκρούς.
Πρέπει τα 25.000 ατυχήματα και όχι 11.000 που γράφει η εισήγηση του ΙΚΑ, το χρόνο, να σταματήσουν να υπάρχουν και θα πρέπει από τις 500.000 εταιρείες στην Ελλάδα που λειτουργούν και δουλεύουν σε αυτές εργαζόμενοι, όπου ο κ. Πολυχρονίου με την εισήγησή του μας δικαίωσε με τις καθημερινές καταγγελίες που καταθέτουμε, δεν υπάρχει τίποτα που να καλύπτει την υγιεινή και ασφάλεια του εργαζόμενου είτε είναι στην παραγωγή, είτε είναι στο γραφείο, είτε είναι οπουδήποτε.
Συνεπώς, είμαστε σε ένα σημείο που έχουμε πλούσιο θεωρητικό υλικό, επιστημονικές σκέψεις, αλλά δεν έχουμε βρει ακόμα τη μέθοδο έτσι ώστε να προωθήσουμε και να μπούμε μέσα στο εργοστάσιο και να παρακολουθήσουμε όχι διά της επιβολής προστίμου, αλλά να παρακολουθήσουμε με μεγάλη επιμονή και υπομονή και να πείσουμε εν πάση περιπτώσει ότι εάν δεν πάρεις μέτρα για την υγιεινή και ασφάλεια μέσα στο εργοστάσιο, θα την πληρώσεις κι εσύ σαν επιχειρηματίας δηλαδή θα σου λείπει ο εργαζόμενος από την παραγωγή, θα την πληρώσει το ασφαλιστικό ταμείο, θα την πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος πολίτης, θα την πληρώνει η Εθνική η εθνική οικονομία». Την πληρώνουμε όλοι δηλαδή.
Και ότι τα μέτρα πρόληψης είναι το Α και το Ω μιας σύγχρονης μικρής, μεσαίας ή μεγάλης εταιρείας στον 21ο αιώνα. Κατά την άποψή μας θα πρέπει να ρίξουμε όλοι μαζί μια βαρύτητα στην πράξη κάτω, να μπούμε στα εργοστάσια.
Εμείς σαν Γενική συνομοσπονδία με τα Εργατικά κέντρα και τις Oμοσπονδίες και τα σωματεία, ξεκινάμε από το Δεκέμβριο μια πανελλαδική εξόρμηση σε συνεργασία με το ΚΠΕΕ και το ΣΕΠΕ, να παρέμβουμε με τις μονάδες μέτρησης του ΕΛΙΝΥΑΕ μέσα στους χώρους δουλειάς, όπου του χρόνου στην επόμενη τέτοια μάζωξη, θα έχουμε τα πραγματικά στοιχεία, και όχι θεωρητικά, αλλά πραγματικά στοιχεία. Τι συμβαίνει σε κάθε επιχείρηση.
Το δεύτερο στοιχείο που ήθελα να πω είναι ο τεχνικός ασφάλειας. Πήρα ένα ερέθισμα από τον κ. Μπανούτσο. Είναι γεγονός ότι ο τεχνικός ασφάλειας παίζει κάποιο ρόλο αλλά δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο. Είναι εισηγητικός ο ρόλος του. Εάν θέλει ο εργοδότης αποδέχεται την εισήγηση του Τεχνικού Ασφάλειας για να τακτοποιήσει κάποια πράγματα μέσα στην επιχείρησή του.
Θα πρέπει λοιπόν, να βρεθεί μία φόρμουλα χωρίς ο Τεχνικός Ασφάλειας να είναι αυτός που θα εισπράττει ενδεχόμενη παράλειψη του εργοδότη, μη υλοποίηση δηλαδή της εισήγησής του για μέτρα ασφάλειας, τη δίωξη.
Θα πρέπει να βρεθεί μία φόρμουλα, μας είχε απασχολήσει και το 1985 αυτό στο 1568 και είχε γίνει πολύ μεγάλη κουβέντα εκείνη την εποχή για το ρόλο του τεχνικού ασφάλειας και πόσο πρέπει να είναι εισηγητική ή όχι η θέση του για να παρθούν μέτρα ασφάλειας.
Άρα λοιπόν, το Τεχνικό Επιμελητήριο δεν έχει παρά να μελετήσει η Γενική Συνομοσπονδία είναι στη διάθεσή σας, κύριοι του Τεχνικού Επιμελητηρίου τον πραγματικό ρόλο του τεχνικού ασφάλειας.
Δεν υπάρχουν γιατροί εργασίας, έχουν στηθεί εκείνα τα «περίεργα μαγαζιά» τα ΕΞΥΠΠ, τα οποία δεν έχουν άλλο στόχο παρά να κερδοσκοπούν ένα γύρο από τις επιχειρήσεις και έχουμε λοιπόν αυτό το «ή» διαζευκτικό του Προεδρικού Διατάγματος 17, να μπαίνουν γιατροί, επιστήμονες βέβαια, αλά δεν είναι της ειδικότητας του γιατρού εργασίας. Και δεν μπορεί με ταχύρυθμα σεμινάρια οι παθολόγοι, οι γιατροί, να γίνουν γιατροί εργασίας. Αυτές είναι οι απόψεις των γιατρών εργασίας που έχουν σπουδάσει, δεν είναι δικές μου.
Άρα λοιπόν, δεν έχουμε ακόμα προχωρήσει στο θεσμό αυτό του γιατρού εργασίας επί της ουσίας. Θα πρέπει να θεσμοθετηθεί έδρα στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, προσπαθείται κάτι εδώ να γίνει και βέβαια να βγάλουμε έξω γιατρούς εργασίας που είναι πάρα πολύ μεγάλη έλλειψη σ αυτό τον τομέα του γιατρού. Λείπουν, αν θυμάμαι καλά, γύρω στους 1.500 γιατρούς εργασίας.
Για να γίνουν πραγματικές έρευνες, κλαδικές έρευνες, επαγγελματικού πεδίου και νόσου των εργαζομένων που δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχει καμία. Κι έχει ευθύνη εδώ και το ΙΚΑ, ως ασφαλιστικός φορέα και κάθε ασφαλιστικό ταμείο.
Και κλείνοντας τώρα, να μιλήσω για τον ΕΛOΤ. Δεν είναι δυνατόν στην Ελλάδα να δεχόμαστε πρότυπα της Αγγλίας όπου έχουν απορριφθεί από τις υπόλοιπες χώρες - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το διεθνές γραφείο εργασίας.
Δυστυχώς στη συνεδρίαση του ΕΛOΤ και το ΤΕΕ πήρε θετική θέση γι αυτό το πρότυπο εργασίας. Δηλαδή να βάλουμε κλισέ, ISO στη λειτουργία της υγιεινής - ασφάλειας, στους χώρους δουλειάς. Της ιατρικής εργασίας και γενικότερα.
Νομίζω ότι ήταν λάθος αυτή η απόφαση, μου δίνεται η ευκαιρία να την καταγγείλω από αυτό το βήμα, το έχω κάνει και σε προηγούμενες ημερίδες. Δεν θα δεχθεί η Γενική Συνομοσπονδία, να λειτουργήσει, να υλοποιηθεί αυτή η απόφαση, διότι δεν έχουν τρελαθεί οι 14 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή μάλλον οι άλλες 13, εκτός της Αγγλίας και της Ελλάδας.
Αλλά εμείς σαν εργατικά συνδικαλιστικά αλλά και άλλοι επιστημονικοί φορείς δεν το δέχονται, δεν έχουμε τρελαθεί όλοι μαζί με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας να μην αποδεχόμαστε αυτό το πρότυπο και να βρισκόμαστε στις διεργασίες σήμερα με το ILO, έτσι ώστε του χρόνου την άνοιξη που θα ολοκληρώσουμε τις εργασίες και θα έρθει να νομοθετηθεί στην Ελλάδα, εδώ είναι που κανείς πρέπει να γελάει ή να κλαίει, δεν ξέρω, με το συγκεκριμένο θέμα.
Άρα, θα πρέπει να επανεξεταστεί αυτό από τον ΕΛOΤ, να το ξαναδούμε πάρα πολύ σοβαρά, γιατί δεν μπορεί να μπει σε κλισέ η υγιεινή και ασφάλεια. Με τα πρότυπα που πάρθηκε απόφαση, το να πηγαίνω εγώ με μια λίστα να εγκρίνω μέσα στην εταιρεία εάν καλύπτει ή όχι, κατά την άποψή μας είναι λάθος.
Αυτές είναι οι σκέψεις μας. Συγχαρητήρια για την εκδήλωση, χρειάζεται συνεργασία, ώστε να μην βρισκόμαστε μόνο σε εκδηλώσεις. Υπάρχουν και στη Γενική Συνομοσπονδία εκείνα τα όργανα ακόμα και στους εργοδότες που μπορούν επιστημονικά να συνεργαστούν με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, έτσι ώστε στην επόμενη να είμαστε πιο ουσιαστικοί.

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜOΣ ΤΗΣ Μ. ΙΩΑΝΝΙΔOΥ, ΕΚ ΜΕΡOΥΣ
ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝOΜOΣΠOΝΔΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚOΥ ΕΜΠOΡΙOΥ

Κατ αρχήν έχετε εκ μέρους του Προέδρου και του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, του κ. Φόλια και ολόκληρου του Διοικητικού Συμβουλίου τις ευχές για άμεση υλοποίηση όσων μέσα σ αυτή την εβδομάδα ξαναθυμηθήκαμε, γιατί πρέπει να πούμε ότι συζητάμε για πάρα πολλά χρόνια το ζήτημα. Και από πλευράς εμπορίου έχουμε στο νου μας μερικά πάρα πολύ πρακτικά ζητήματα που πρέπει να λυθούν.
Επομένως, ευχόμαστε και πιστεύουμε ότι το Τεχνικό Επιμελητήριο είναι ένας από τους κύριους παράγοντες μαζί όπως είπαμε με την πολιτεία και τους κοινωνικούς εταίρους, που θα σηματοδοτήσει τις πρακτικές πλέον στο μείζον αυτό ζήτημα.
Τόσο στην Ευρώπη όσο και στη χώρα μας έχει λεχθεί κατά κόρον ότι δεν υστερούμε τόσο από πλευράς νομοθετικού πλαισίου. Έχουμε προχωρήσει με αρκετά γοργά βήματα. Είχα την τύχη να έχω συμμετάσχει σε πολλές Επιτροπές και σε επίπεδο και στο διεθνές γραφείο εργασίας αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου η Ελλάδα δεν ήταν εκείνη που υστερούσε ή τουλάχιστον είχε τη διάθεση, την πρόθεση και τελικώς και πρακτική να κυρώσει νόμους, να κάνει εσωτερικό δίκαιο - οδηγίες, κανόνες - πλαίσια και τα λοιπά.
Και θέλω επίσης να πω εδώ και κάτι άλλο και εκεί θα συμφωνήσω απόλυτα με τον εκπρόσωπο των εργαζομένων: εδώ απαιτούνται καθαρά και συγκεκριμένα μέτρα. Και θέλω να σας πω και κάτι που λέγεται πολύ συχνά ότι οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν με πολύ μεγάλη δυσπιστία τα ζητήματα της ασφάλειας και της υγείας στους χώρους εργασίας.
Θα απαντήσω: Όχι σύγχρονες, τουλάχιστον δεν πρέπει να είναι έτσι. Στο εμπόριο ο κύριος παράγων, όπως είναι πολύ γνωστό από την καθημερινή μας ζωή, είναι ο άνθρωπος. Αυτή είναι και η επένδυση του εμπορίου.
Δεν θεωρώ δηλαδή ότι σήμερα μπορεί να παραγνωρίσει αν το δείτε και ακόμα από την καθαρά οικονομική άποψη, από την ανάγκη να ανταγωνιστούμε σε έναν διαρκώς και πιο ανταγωνιστικό κόσμο, ο κλάδος αυτός οφείλει να κοιτάξει πάνω απ όλα το ανθρώπινό του δυναμικό. Έπειτα για ποιες επιχειρήσεις μιλάμε;
Στην Ελλάδα, με συντριπτική πλειοψηφία αλλά και σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αυτές είναι μικρές επιχειρήσεις κυρίως. Δηλαδή την οικονομία και εάν θέλετε να μιλάμε για κλάδους, εννοούμε σε συντριπτική πλειοψηφία τη μικρομεσαία επιχείρηση, τη μικρή επιχειρησούλα, αυτή που έχει και λιγότερα από πέντε άτομα. Και αυτή είναι η κινητήρια δύναμη της οικονομίας.
Αυτή επιχείρηση δεν είναι υποχρεωμένη ή τουλάχιστον δεν θα πρέπει να σεβαστεί αυτούς τους κανόνες; Εγώ νομίζω ναι. Η απάντηση του Εμπορίου είναι ναι, η διάθεση είναι ναι. Και από κει και πέρα, πρέπει όμως να σκεφτούμε πως όλα αυτά τα ευχολόγια θα υλοποιηθούν.
Και λέω και το πρόσθετο παράδειγμα, στο εμπόριο οι μικρές επιχειρήσεις οι οποίες εκλήθησαν να έχουν τεχνικό ασφαλείας έστω κι αν έχουν ένα άτομο ή έστω κι αν είναι ο ίδιος ο εργοδότης και ξαφνικά δεν σας κρύβω ότι βρέθηκαν απληροφόρητες με ευθύνη όλων.
Και θεωρώ ότι η ευθύνη είναι συλλογική. Βρέθηκαν απληροφόρητες να αντιμετωπίσουν την επιθεώρηση. Έχω την τιμή να μετέχω στο συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου της Επιθεώρησης της Εργασίας και να έχουμε βρεθεί σε μια κατάσταση έκρυθμη θα έλεγα και αυτό όχι με ευθύνη της επιχείρησης, οπωσδήποτε έχει κι αυτή τη μερίδα της, αλλά με ευθύνη όλων μας.
Ποιος ευαισθητοποίησε αυτές τις επιχειρήσεις; Και εάν θέλετε από τα συλλογικά όργανα. Είναι εδώ ένα φόρουμ που πρέπει να λέγονται οι αλήθειες. Λοιπόν, η αλήθεια είναι ότι δεν υπήρξε ούτε ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης όλα αυτά τα χρόνια, ούτε έγκαιρη ενημέρωση της επιχείρησης, ούτε διάθεση να προσαρμοστούμε πρακτικά σ αυτά τα οποία είχαν νομοθετηθεί.
Και λέω: Και με ποιο κόστος; Στο κάτω-κάτω της γραφής ο άνθρωπος που πουλάει κουμπιά, γωνία Αιόλου και Ευριπίδου και είναι αυτός με τη γυναίκα του, είναι εκείνος που θα επωμιστεί όλο αυτό το βάρος;
Πρέπει να σκεφτούμε ότι η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό αφορά όλη την κοινωνία. Λοιπόν, δεν θα συνεχίσω με αυτό το μοτίβο, γιατί θεωρώ ότι είναι αυτονόητα αυτά. Ήδη στο Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου και το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας έχουν αρχίσει και κάνουν (γιατί κι εδώ θα αποδεχθώ ότι χρειάζονται) συστηματοποιημένους ελέγχους. O έλεγχος δεν είναι τιμωρία. O έλεγχος για τις επιχειρήσεις κι έτσι το βλέπουμε εμείς, είναι συνεργασία.
Αυτές οι επιχειρήσεις χρειάζονται τεχνική συνεργασία, τεχνικούς συμβούλους, τεχνικούς συμβούλους, τεχνικούς ασφαλείας, ανθρώπους οι οποίοι θα μπορέσουν να κάτσουν δίπλα και βεβαίως, εφόσον έχει τη δυνατότητα σιγά - σιγά η επιχείρηση θα αποκτήσει και τους τεχνικούς της συμβούλους, διότι άλλως δεν υπάρχει λύση. Δεν θα ανταγωνιστούμε, θα είμαστε ανεπίκαιροι.
Η Ελλάδα, επαναλαμβάνω, 25 χρόνια πίσω είχε κάνει μια Επιτροπή. Μάλλον ήρθε εδώ, κάλεσε το διεθνές ταμείο, την γνωστή επιτροπή Piacd, και τότε είχαμε διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει συντονισμένη προσπάθεια και τότε θα είχαν μπει διάφορες ευχές και 25 χρόνια μετά ερχόμαστε και λέμε πάλι τα ίδια και τα ίδια ευχολόγια και μάλιστα όταν ξεφύλλιζα λιγάκι τα πρακτικά της Επιτροπής είδα ότι και οι εκπρόσωποι των εργοδοτών και των εργαζομένων τα ίδια λέγαμε.
Όμως θέλω να πω κάτι και να αποδίδονται «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι». Oι κοινωνικοί εταίροι ευαισθητοποιήθηκαν και θεωρώ πολύ καλά κάνανε πρώτα - πρώτα το ΕΛΙΝΥΑΕ. Έγινε ένα όργανο το οποίο έγινε με χρήματα των εργοδοτών και των εργαζομένων. Αυτό μην το ξεχνάμε.
Επίσης ένα άλλο όργανο, σας το θυμίζω: O Λογαριασμός για την απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση. Έχει «ευαισθησία» μέσα στα προγράμματά του, έχει ενσωματώσει θέματα υγιεινής και ασφάλειας και είναι υποχρεωτικό όποιος κάνει κάποια εκπαιδευτικά προγράμματα για τους εργαζόμενους ή τους άνεργους μέσα από αυτά τα χρήματα, υποχρεούται να έχει κι ένα ποσοστό ωρών διδασκαλίας υποχρεωτικής, για να χρηματοδοτηθεί.
Λοιπόν, λέω ότι κάτι έχει γίνει σ αυτή τη χώρα, κάτι μπορεί να γίνει περαιτέρω και μην ξεχνάτε ότι έχουμε ένα ολόκληρο Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και προσωπικά, όταν μετείχα στον κοινωνικό διάλογο γι αυτή τη διαμόρφωση του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και όλες οι οργανώσεις, εργοδοτών και εργαζομένων, το πρώτο που είπαν είναι: «Κοιτάξτε τα θέματα υγιεινής και ασφάλειας» Δείτε πώς μέσα από αυτό το πρόγραμμα και δεν είναι μόνο θέμα χρηματοδότησης, είναι και θέμα διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, κυρίες και κύριοι. Έτσι μόνο ευαισθητοποιούνται.
O ΛΑΕΚ για παράδειγμα χρηματοδότησε όλη την εβδομάδα Υγιεινής και Ασφάλειας, γιατί το έκανε; Ακριβώς γιατί πιστεύει ότι θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε. Να ακούγεται, να ακούγεται, να ακούγεται αυτό το θέμα και ο καθένας από μας να αναλαμβάνει όσο μπορεί και πιο σύντομα τις ευθύνες του.
Προτάσεις έχουν κατατεθεί, ο Τεχνικός Ασφαλείας στο εμπόριο είναι απαραίτητος στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Όπου μπορεί να επιμορφωθεί ο ίδιος ο εργοδότης θα γίνει, χωρίς αυτό να απαξιώνει τη συμμετοχή του Τεχνικού Ασφαλείας.
Πιστεύουμε ότι αποτελεί καθήκον όμως της πολιτείας να στηρίξει αυτές, να χρηματοδοτήσει ένα μεγάλο μέρος από αυτές τις εκστρατείες, να στηρίξει αυτές τις προσπάθειες προς πάσα κατεύθυνση και κυρίως και το είπε προηγουμένως και ο εκπρόσωπος των εργαζομένων επιτέλους ας αποκτήσουν και τα ιδρύματα τα εκπαιδευτικά τα κατάλληλα προγράμματα.
Πού θα τους βρούμε τους γιατρούς εργασίας; Ψάχνουν οι επιχειρήσεις και δεν βρίσκουν. Τεχνικούς ασφαλείας, τον τελευταίο καιρό στο εμπόριο κάναμε τα προγράμματα και δεν βρίσκουμε τεχνικούς ασφαλείας. Φτάσαμε να ζητάμε από παντού και να παρακαλούμε. Και είναι ανοικτό το εμπόριο για τη συμμετοχή όσων τεχνικών ασφαλείας έχουν τη δυνατότητα, να έρθουν να συνεργαστούν μαζί μας στο μεγάλο και γιγαντιαίο πρόγραμμα που έχει αναλάβει και μάλιστα δωρεάν.
Oμιλία του Ιωάννη ΠαπαΪωάννου προέδρου της ΠΕΔΜΕΔΕ

Αγαπητοί συνάδελφοι, πριν από 32 χρόνια είχα την τύχη, όταν ήμουν σπουδαστής ακόμα στο Πολυτεχνείο, να πάω στο Βέλγιο σε μια μεγάλη κατασκευαστική εταιρεία και να κάνω μια παραμονή δύο μηνών σε μεγάλα εργοτάξια εκεί.
Εκείνη την εποχή δεν είχα βέβαια εμπειρία από εργοτάξια στην Ελλάδα μια και τα τεχνικά Πανεπιστήμια αποφεύγουν την παραγωγική διαδικασία όπως «ο διάβολος το λιβάνι»... Είδα λοιπόν εκεί πράγματα τα οποία μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.
Πρώτα - πρώτα τα εργοτάξια: Για να μπεις μέσα σε ένα εργοτάξιο ήθελες άδεια. Τα εργοτάξια ήταν όλα περιφραγμένα, μικρά ή μεγάλα και ήθελες γραπτή άδεια για να μπεις μέσα στο εργοτάξιο.
Δεύτερον, όλοι οι εργαζόμενοι φορούσαν στολές, είχαν ζώνες, φορούσαν βέβαια κράνη. Επειδή οι εργαζόμενοι εκείνη την εποχή στο Βέλγιο ήταν από πολλές χώρες το «φοράτε τα κράνη» ήταν γραμμένο σε πέντε γλώσσες, φορούσαν άρβυλα και εν πάση περιπτώσει όλο το εργοτάξιο έδινε την εντύπωση ενός οργανωμένου χώρου μια που υπήρχαν σίγουρα τουαλέτες, καθώς επίσης στα μεγαλύτερα έργα, υπήρχε και χώρος σίτισης για τους εργαζόμενους.
Παρ ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί έκτοτε ακόμα περισσότερο στα περισσότερα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πριν από τρία χρόνια με μια απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία υιοθέτησε μια σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορά την ανταγωνιστικότητα του κλάδου των κατασκευών στην Ευρώπη αναφέρεται ότι ένας από τους βασικούς λόγους μη προσέλκυσης νέων εργαζομένων στις κατασκευές, είναι η ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας σ αυτές.
Ακόμα, στην ίδια ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γίνεται αναφορά και στην ανάγκη εκπαίδευσης και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των εργαζομένων στην κατασκευή.
Στη χώρα μας οι συνθήκες που επικρατούν είναι γνωστές σε όλους και ίσως είναι και εκείνες, οι οποίες έχουν οδηγήσει στον αφελληνισμό του εργατικού δυναμικού στις κατασκευές. Γιατί οι νέοι που έχουν ένα ανεκτό επίπεδο παιδείας για να μπουν σε μια δουλειά τώρα πια και να δουλέψουν, θέλουν να βλέπουν ότι έχουν κάποιο μέλλον σ αυτή τη δουλειά και ότι οι συνθήκες εργασίας είναι τέτοιες που να εξασφαλίζουν ακόμα και μία ανέλιξη, εξέλιξη μέσα στην οικοδομή.
Έτσι λοιπόν, υπάρχει πράγματι ένας αφελληνισμός των εργαζομένων στην κατασκευή.
Από την άλλη μεριά οι εργοδότες και ποιοι είναι οι εργοδότες, άμεσοι και έμμεσοι. Αναφέρομαι βέβαια στο σύστημα που δουλεύουμε εδώ κυρίως στα οικοδομικά έργα με υπεργολάβους, όπου η ευθύνη είναι όλη στον κύριο του έργου ή στον γενικό εργολάβο, αλλά ακόμα και σε μια μικρή οικοδομή την ευθύνη την έχει ο κύριος του έργου, την έχει ο ιδιοκτήτης.
Όλοι εμφανίζονται απρόθυμοι, όλοι μας δηλαδή, λόγω του κόστους που αυτό συνεπάγεται. Είναι όμως η υγιεινή και η ασφάλεια στα εργοτάξια, συνιστώσες ποιότητας του παραγομένου έργου χωρίς καμιά αμφιβολία.
Αν θέλουμε να αναβαθμίσουμε ποιοτικά τις κατασκευές στη χώρα μας, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε και σαν κοινωνία αυτό το πρόσθετο κόστος, διότι εν τέλει το κόστος ανάγεται στον τελικό καταναλωτή και χρήστη.
Αλλά μια τέτοια αναβάθμιση δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί αποσπασματικά. Δεν μπορείς να πείσεις όχι εύκολα τουλάχιστον, ένα ανειδίκευτο εργάτη χωρίς καμία επαγγελματική κατάρτιση να μη φοράει σαγιονάρες ή να φοράει κράνος το κατακαλόκαιρο. Για να μπορέσεις να το κάνεις αυτό πρέπει να έχει κάποια παιδεία, αν δεν την έχει πρέπει να του τη δώσεις εσύ. Εάν δεν το κάνεις αυτό το πράγμα, δεν πρόκειται ποτέ να τον πείσεις, ιδίως στην περίπτωση που δεν είσαι ο άμεσος εργοδότης του, που δεν τον πληρώνεις ο ίδιος απευθείας.
Εκείνος που μπορεί να το κάνει, είναι αυτός που τον πληρώνει απευθείας. Εάν βέβαια κι αυτός πειστεί. Και βέβαια κάποια στιγμή κι εγώ νομίζω ότι αυτό είναι βασικό για να μπορέσουμε να έχουμε πρόληψη στην οικοδομή είναι ότι πρέπει να δημιουργηθούν σχολές μαθητείας για τους απασχολούμενους στην οικοδομή, να υπάρχουν πιστοποιητικά σπουδών και για το κτίστη, το σοβατζή, τον υδραυλικό, τον ηλεκτρολόγο και πάρα πολλά για όλα τα επαγγέλματα νομίζω τα οποία ασχολούνται στην οικοδομή.
Μην σας φαίνεται περίεργο, κάτι τέτοιο ισχύει στις χώρες. Μάλιστα στην Αγγλία που ανέφερε ο κ. Κολλάς προηγουμένως, γίνονται διαγωνισμοί και θεωρεί μία επιχείρηση εάν ο κτίστης της έχει πάρει το πρώτο βραβείο κτισίματος στην περιοχή τάδε, το βάζει επάνω στη φίρμα της γιατί θεωρεί ότι αυτό είναι μία συνιστώσα ποιότητας, την οποία εκτιμά ο τελικός καταναλωτής.
Και βέβαια, όταν υπάρχει ένα τέτοιο επίπεδο, δεν μπορεί παρά να εφαρμόζονται και κατάλληλα συστήματα ασφάλειας και υγιεινής στις οικοδομές.
Παράλληλα βέβαια, πρέπει να υπάρχει και έλεγχος και ποινές. Όχι μόνο για τον έμμεσο όμως εργοδότη αλλά και για τον άμεσο, τον υπεργολάβο, ο οποίος έχει όπως ανέφερα προηγουμένως, τη δυνατότητα επιβολής στο προσωπικό του.
Για να υπάρχει όμως κάτι τέτοιο, για να γίνεται αυτό εφικτό, θα πρέπει η σχέση μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη να αποδεικνύεται. Πράγμα το οποίο στην Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει, διότι η ασφάλιση γίνεται από τον κύριο του έργου στις οικοδομές και όχι απ αυτόν ο οποίος απασχολεί τον εργατοτεχνίτη.
Κάποιος ο οποίος θέλει να κτίσει ένα σπίτι, εκείνος «κολλάει τα ένσημα» όπως λέμε. Δεν τα κολλάει αυτός ο οποίος πληρώνει τον εργάτη. Τα κολλάει ο κύριος του έργου.
Άρα λοιπόν, η σχέση εργασίας δεν αποδεικνύεται και κατ αυτό τον τρόπο δεν μπορείς να πεις στον άλλον ότι ξέρεις, είμαι υπεύθυνος για το προσωπικό, το οποίο πολλές φορές δεν το δηλώνει.
Συμπερασματικά λοιπόν πιστεύω ότι δεν πρόκειται να επιτύχουμε ένα ανεκτό επίπεδο συνθηκών ασφαλείας και υγιεινής στα εργοτάξια, ανάλογο με εκείνο που υπάρχει σε άλλες χώρες - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόνο με διατάξεις επιβολής προστίμων και με την ανάρτηση πινακίδων.
Η λύση βρίσκεται:
1. Στην εκπαίδευση του πάσης φύσεως προσωπικού, που απασχολείται στις κατασκευές. Εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση.
2. Στην ανάληψη των ευθυνών στο μέτρο που τους αναλογούν και από τους φυσικούς εργοδότες των εργαζομένων, τους υπεργολάβους δηλαδή. Και
3. Στη διενέργεια αυστηρών ελέγχων από τις κατάλληλες αρχές.

Oμιλία του Πάνου Παναγόπουλου, προέδρου του ΣΕΓΜ

Κατ αρχήν κι εγώ θα ήθελα με τη σειρά μου να συγχαρώ θερμά το Τεχνικό Επιμελητήριο για την οργάνωση αυτής της οφθαλμοφανώς επιτυχημένης ημερίδας.
Και το λέω αυτό διότι ο ρόλος των μηχανικών δεν είναι μόνο ένας ρόλος παραγωγής έργων δημοσίων και ιδιωτικών, που πολλές φορές μας αποδίδεται, αλλά έχει και πρέπει να έχει μια ισχυρή κοινωνική διάσταση.
Θα σταθώ σε ορισμένα σημεία για να συντομεύσω το χαιρετισμό μου, τα οποία αφορούν στους συμβούλους Μηχανικούς. Για όσους δεν είναι Μηχανικοί στο ακροατήριο αυτό, θέλω να επισημάνω ότι στην κλασική διαδικασία παραγωγής των δημοσίων τουλάχιστον έργων, οι μελετητές, η μελέτη είναι ένα διακριτό και ξεχωριστό στάδιο από το στάδιο της κατασκευής.
Έχοντας αυτά υπόψη, θα ήθελα να αναδείξω τις πτυχές τις οποίες μπορούν οι σύμβουλοι Μηχανικοί να παίξουν ένα ρόλο υποστήριξης της διαδικασίας ενίσχυσης της ασφάλειας και υγείας στα εργοτάξια.
Η πρώτη διάσταση η οποία πρέπει να εντοπιστεί είναι η αυξημένη προσοχή και η εμβάθυνση στις μελέτες των προσωρινών έργων. Υπάρχει μια τάση στους μελετητές να εστιάζονται στο τελικό έργο. Το τελικό έργο όμως για να κατασκευαστεί χρειάζεται ενδιάμεσα στάδια κατασκευής και προσωρινά έργα, τα οποία δημιουργούν κινδύνους για τους εργαζόμενους. Εκεί λοιπόν θέλει μια ενίσχυση της δικής μας συμβολής.
Επίσης, διαφαίνεται ότι υπάρχει μια δυνατότητα στους συμβούλους Μηχανικούς, υποστήριξης των κατασκευαστικών εταιρειών μέσω εξειδικευμένων υπηρεσιών, εφόσον το θέλουν, εφόσον απαιτείται απ αυτές για την κατάρτιση των προγραμμάτων ασφάλειας στα εργοτάξια.
O κ. Μπανούτσος αναφέρθηκε προηγουμένως νομίζω εύστοχα στη δυστοκία εφαρμογής του Προεδρικού Διατάγματος το οποίο μεταφέρει τις προβλεπόμενες από την αντίστοιχη Κοινοτική οδηγία διαδικασίες, για την ασφάλεια και υγεία στα εργοτάξια.
Θεωρούμε και αυτό θα ήθελα να καταθέσω ότι ένας λόγος είναι ότι υπάρχει απορία ψάλτου και γι αυτό υπάρχει ο βηξ. Και η απορία ψάλτου υπάρχει, διότι υπάρχει κατά την άποψή μας μία αστοχία λυπηρή στη μεταφορά της Κοινοτικής νομοθεσίας στην ελληνική.
Η οδηγία αυτή προβλέπει ότι θα πρέπει ένα μεγάλο μέρος των κινδύνων στα εργοτάξια δημιουργείται λόγω, μεταξύ άλλων, ακατάλληλης επιλογής λύσεων στο στάδιο προετοιμασίας του έργου και αυτή έχει παίξει ρόλο σε περισσότερα από τα μισά εργατικά ατυχήματα κατά την κατασκευή.
Επίσης, εντοπίζει ότι στο εισηγητικό της μέρος ότι ένας μεγάλος αριθμός εργατικών ατυχημάτων μπορεί να οφείλεται στον ανεπαρκή συντονισμό μεταξύ παράλληλων ή διαδοχικών δραστηριοτήτων στο εργοτάξιο.
Σ αυτό το θέμα αναφέρθηκε και ο κ. Πολυχρονίου με τις κοινοπραξίες που πολλές φορές δεν έχουν μια συνοχή στο θέμα αυτό και ο κ. Παπαϊωάννου με την αναφορά στη σύνδεση του εργολάβου με τους υπεργολάβους.
Και γι αυτό η Κοινοτική οδηγία προβλέπει στο στάδιο προετοιμασίας του έργου, έτσι το λέει, την υποχρέωση κατάρτισης ενός σχεδίου και ενός φακέλου ασφάλειας και υγείας. Και πολύ σωστά, θεσμοθετεί μια διαδικασία στα δημόσια έργα.
Στο σχέδιο καθορίζονται οι κανόνες που θα εφαρμοστούν στο εργοτάξιο και ποια μέτρα θα ληφθούν. Και ο φάκελος κωδικοποιεί όλα τα σχετικά πράγματα ώστε να είναι εύκολα εφαρμόσιμα.
Ποιο όμως είναι το στάδιο προετοιμασίας έργου. Στο Προεδρικό Διάταγμα το ελληνικό 405, δόθηκε ερμηνεία ότι το στάδιο αυτό είναι το στάδιο μελέτης. Άποψή μας είναι ότι αυτό δεν είναι σωστό, δεν είναι κατάλληλο, ότι το στάδιο αυτό προφανώς αφορά το στάδιο μετά την ανάθεση της κατασκευής και πριν αρχίσει η δουλειά της κατασκευής.
Είναι το στάδιο που έχει ανατεθεί το έργο, οι εργολάβοι αρχίζουν να οργανώνουν τη δουλειά τους και σ αυτό το στάδιο θα πρέπει να οργανώσουν κι αυτά.
Όπως ακριβώς προβλέπεται στις αντίστοιχες οδηγίες του ΥΠΕΧΩΔΕ για τα προγράμματα ποιότητας των έργων. Θα σας διαβάσω ένα σημείο, το πρόγραμμα ποιότητας έργου είναι ένα έγγραφο που οριστικοποιείται και συγκεκριμενοποιείται κατά την περίοδο προπαρασκευής των εργασιών.
Συντάσσεται από τον ανάδοχο και υποβάλλεται στον κύριο του έργου, εντός δύο μηνών από την υπογραφή της σύμβασης. Εκεί είναι σαφές. Και αυτό γιατί; Γιατί στο στάδιο αυτό που ξεκινάει η κατασκευή του έργου, γίνονται οι βασικές επιλογές για τον αριθμό των εργολάβων και των υπεργολάβων που θα συμμετάσχουν στο έργο, που αυτό είναι μια σημαντική παράμετρος στο πώς θα οργανώσει το σύστημα παρακολούθησης, ασφάλειας και υγείας, την αλληλουχία των δραστηριοτήτων και τη μέθοδο κατασκευής, για όλα δε τα στοιχεία που είναι καθοριστικά κατά το σκεπτικό της οδηγίας για τους κινδύνους που θα διαμορφωθούν τελικά στο εργοτάξιο. Αυτά καθορίζονται εκεί.
Αντίθετα, στο στάδιο της μελέτης είναι γνωστά ελάχιστα μόνο από τα παραπάνω στοιχεία, με αποτέλεσμα να είναι πρακτικά άνευ αντικειμένου η σύνταξη σχεδίου και φακέλου ασφάλειας και υγείας από τους μελετητές.
Έτσι, εμείς οι μελετητές καλούμαστε χωρίς να διαθέτουμε επαρκείς πληροφορίες για τις παραπάνω καθοριστικές παραμέτρους, να αναλάβουμε σοβαρές ευθύνες που αφορούν στο στάδιο κατασκευής του έργου.
Θέλω να πω ότι δεν το βλέπουμε συνδικαλιστικά το θέμα ότι εμφανίζεται άλλο ένα αντικείμενο μελέτης ωραία να κοιτάξουμε να πάρουμε μια καλή αμοιβή, να κάνουμε μια δουλειά παραπάνω. Δεν είναι η νοοτροπία μας αυτή. Η νοοτροπία μας είναι ότι δεν έχουμε τα στοιχεία να αντιμετωπίσουμε με τη δέουσα σοβαρότητα αυτό το σοβαρό θέμα.
Και πιστεύουμε ότι εάν το ΥΠΕΧΩΔΕ επιθυμεί την ουσιαστική εφαρμογή της οδηγίας και η εφαρμογή αυτή να πιάσει πραγματικά τόπο, τότε θα πρέπει να προσαρμόσει τα παραπάνω νομοθετήματα κατάλληλα.
Με δύο λόγια, τελειώνοντας θέλω να πω ότι πρέπει και σ αυτό το θέμα να προσγειωθούμε σε μία πραγματικότητα. Εάν προσγειωθούμε σε μία πραγματικότητα όπως ανέφερε και ο κ. Κολλάς, μόνο όταν δεις το θέμα στην πραγματική του διάσταση, μπορεί να ελπίζεις ότι θα έχεις κι ένα επιτυχές τελικό αποτέλεσμα, για το οποίο όλοι θέλουμε να συμβάλουμε και όλοι το ευχόμαστε.

Oμιλία του Γρηγόρη Φελώνη, προέδρου του ΕΚΑ

Κυρία και κύριοι εκπρόσωποι της Oργανωτικής Επιτροπής θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση του Εργατικού Κέντρου Αθήνας και τη δυνατότητα που μας δίνετε να καταθέσουμε τις απόψεις μας.
Όσο περισσότεροι ασχολούμαστε με τα θέματα υγιεινής και ασφάλειας και όσο περισσότερο προβληματιζόμαστε γι αυτά τα θέματα, τόσο πιο σύντομα θα μπορέσουμε να προσεγγίσουμε το στόχο που είναι και το σύνθημα της σημερινής μας ημερίδας για «κανένα ατύχημα».
Το ζήτημα των συνθηκών εργασίας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ενδιαφέροντος του συνδικαλιστικού κινήματος, αφού είναι εκείνο που προσδιορίζει καθοριστικά την ποιότητα και την ασφάλεια της εργασίας και άπτεται πρωτίστως της κατάστασης του εργατικού δυναμικού χωρίς να παραβλέπεται η συσχέτισή του με την κοινωνία και την οικονομία.
Αν και τα προβλήματα σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας έχουν εγερθεί πάρα πολύ νωρίς από το εργατικό κίνημα, αφού τα προβλήματα ήταν και είναι συνυφασμένα με την ίδια την υπόσταση του εργαζομένου, εν τούτοις μέχρι σήμερα δεν έχουν πάρει θέση ανάλογη της βαρύτητας των επιπτώσεών τους.
Αυτό οφείλεται σε πολλούς παράγοντες εκ των οποίων οι πιο διακριτοί είναι οι οικονομικοί αλλά και εκείνοι που αφορούν την νοοτροπία με την οποία αντιμετωπίζονται τα ζητήματα της ασφάλειας στη χώρα μας.
Αν και δεν πρόκειται μόνο για ελληνικό φαινόμενο, η κατάσταση διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που επικρατεί είναι το γεγονός ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα 150 εκατομμύρια εργαζόμενους που αριθμεί, οι συνθήκες κάθε άλλο από καλές μπορούν να χαρακτηριστούν, αφού σύμφωνα με επίσημα στοιχεία 10 εκατομμύρια εργαζόμενοι πέφτουν ετησίως θύματα εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Ένας δηλαδή στους 15.
Από αυτά, τα 8.000 είναι θανατηφόρα. Ενώ περίπου 20 δισεκατομμύρια Euro καταβάλλονται ετησίως ως αποζημιώσεις. Σε πρόσφατη έρευνα για τις συνθήκες εργασίας την οποία διεξήγαγε το ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας του Δουβλίνου, στα 15 κράτη - μέλη η κατάσταση των συνθηκών εργασίας χειροτερεύει ενώ και νέα προβλήματα έρχονται να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα, καθώς αλλάζουν οι μορφές και τα δεδομένα εργασίας αλλά και οι συνθήκες διαβίωσης.
Στη χώρα μας, σταθμό για τα δρώμενα στο χώρο της υγιεινής και της ασφάλειας στην εργασία, αποτέλεσε η ψήφιση του Ν. 1568/1985. Μέχρι τότε η νομοθεσία η σχετική με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, είχε ως χαρακτηριστικό την ανυπαρξία κανόνων για την έρευνα των παραμέτρων που διαμορφώνουν τις συνθήκες εργασίας και την ασάφεια των διατάξεων που προσδιορίζουν το πλαίσιο της ασφάλειας για τους εργαζόμενους και το εργασιακό περιβάλλον.
Απόρροια αυτού του γεγονότος ήταν ένα εργασιακό περιβάλλον χαμηλών προδιαγραφών με αυξημένο επαγγελματικό κίνδυνο, χαμηλή παραγωγικότητα και τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Σήμερα, 17 χρόνια μετά το θεσμικό πλαίσιο και με ένα θεσμικό πλαίσιο πλήρως εναρμονισμένο με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, πολλά πρέπει να γίνουν σε όλα τα επίπεδα και σε σχέση με όλους τους εμπλεκόμενους.
Τα στοιχεία του 1997 που αφορούν τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά, αφού κάθε 15 λεπτά της ώρας συμβαίνει ένα εργατικό ατύχημα, κάθε τρεις μέρες συμβαίνει ένα θανατηφόρο ατύχημα ενώ το κόστος των εργατικών ατυχημάτων για την εθνική οικονομία σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΚΑ, ανέρχεται στα 40 δισεκατομμύρια δρχ. ετησίως.
Το κόστος για τις επαγγελματικές ασθένειες δεν μπορεί να υπολογιστεί, δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχει ακόμα αντίστοιχο σύστημα για την καταγραφή τους.
Είναι όμως διεθνώς αναγνωρισμένο ότι το κόστος των επαγγελματικών ασθενειών από την πρόωρη συνταξιοδότηση ή από την επιβάρυνση του νοσηλευτικού συστήματος, είναι πολλαπλάσιο έως και 7πλάσιο. Εκτιμάται ότι για τη χώρα μας είναι πάνω από 400 δισεκατομμύρια δραχμές το χρόνο.
Ας σημειωθεί δε ότι κάθε χρόνο 11.000 περίπου εργαζόμενοι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ, οδηγούνται σε πρόωρη συνταξιοδότηση για λόγους υγείας με το χαρακτηρισμό «κοινή νόσος».
Τα συνδικάτα θεωρούν ότι η δραστική μείωση των εργατικών ατυχημάτων, των επαγγελματικών ασθενειών, πρέπει να αποτελέσει έναν από τους κεντρικούς στόχους της ελληνικής κοινωνίας για το επόμενο διάστημα.
Και τούτο διότι αν και κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει σημειωθεί πρόοδος στα ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας ως αποτέλεσμα και των διεκδικήσεων του εργατικού συνδικαλιστικούς κινήματος, οι συνθήκες εργασίας στη χώρα μας δεν είναι ικανοποιητικές και πολλές φορές αποβαίνουν επικίνδυνες για τη ζωή και την αρτιμέλεια των εργαζομένων κυρίως σε χώρους όπου υπάρχει αυξημένη επικινδυνότητα.
Άλλωστε, αρκετά στοιχεία παρουσιάστηκαν σε αυτό τον τομέα και μέχρι τώρα από τοποθετήσεις διαφόρων.
Το πρόσφατο παράδειγμα του τραγικού εργατικού ατυχήματος στην ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη με το θάνατο 5 εργαζόμενων, έρχεται να επιβεβαιώσει με τραγικό τρόπο την ανάγκη επίσπευσης των ενεργειών εκείνων που θα αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον επαγγελματικό κίνδυνο.
Παράλληλα με την εξυγίανση των δομών εκείνων που υπεισέρχονται στην άσκηση των πολιτικών για την εργασιακή ασφάλεια και υγείας, οι οποίες δεν λειτουργούν όπως πρέπει, συμβάλλοντας με τη δυσλειτουργία τους στην υπονόμευση των συνθηκών εργασίας και εκθέτοντας σε κίνδυνο τους εργαζόμενους.
Σήμερα πλέον, έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για τη διαμόρφωση μιας εθνικής πολιτικής πρόληψης η οποία θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα. Καθοριστικό στοιχείο μιας τέτοιας πολιτικής πρόληψης είναι η συνέργια βασικών παραγόντων της κοινωνικής πολιτικής, όπως οι παρακάτω:
1. Θεσμικό πλαίσιο για την υγεία και ασφάλεια. Είναι κοινά αποδεκτό ότι ως χώρα διαθέτουμε ένα σύγχρονο και πλήρες νομοθετικό πλαίσιο για τη θέσπιση του οποίου τα συνδικάτα έχουν συμβάλει τα μέγιστα.
2. Δεν αρκεί όμως μόνο αυτό. Είναι πάνω απ όλα αναγκαία η αποτελεσματική λειτουργία των μηχανισμών ελέγχου σε ό,τι αφορά και την πρόληψη και στον έλεγχο. Εδώ η πολιτεία πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να αποδείξει ότι δεν υπάρχουν τυχεροί και άτυχοι νόμοι. Θα πρέπει το ΣΕΠΕ πραγματικά να παίξει το ρόλο του και για να μπορέσει να τον παίξει το ρόλο του, που έχει αυτή τη δυνατότητα θα πρέπει άμεσα να προχωρήσουν οι διαδικασίες στελέχωσής του.
Τριάμισι περίπου χρόνια μετά τη θεσμοθέτηση του Ν. 2639, με βάση τον οποίο θεσμοθετείται το ΣΕΠΕ, δεν είναι δυνατόν ακόμα να υπάρχουν Επιθεωρήσεις Εργασίας, οι οποίες δεν έχουν στελεχωθεί.
Όπου στελεχώθηκαν οι Επιθεωρήσεις Εργασίας, έφεραν αυτά τα αποτελέσματα που μας παρουσίασε προηγουμένως και ο ειδικός γραμματέας και νομίζω ότι και μόνο απ αυτό φαίνεται το πόσο αναγκαίο είναι να προχωρήσει άμεσα η στελέχωσή του, αλλά και ο εξοπλισμός του με τον απαραίτητο τεχνολογικό εξοπλισμό για να μπορεί να υπηρετήσει το σκοπό του.
3. Το εκπαιδευτικό σύστημα παραγωγής γιατρών και τεχνικών ασφάλειας αλλά και ο εμπλουτισμός των προγραμμάτων σπουδών, αναφέρθηκε σ αυτό ο συνάδελφος ο Κολάς, δεν χρειάζεται να πω περισσότερα.
4. Η ουσιαστική κατάρτιση εργαζόμενων και εργοδοτών, και γι αυτό έχει γίνει αναφορά μέχρι τώρα.
5. Το ασφαλιστικό σύστημα και η ασφαλιστική κάλυψη του επαγγελματικού κινδύνου ως κίνητρο βελτίωσης των συνθηκών εργασίας εκ μέρους των επιχειρήσεων και αντίστοιχα αντικίνητρο στην αδιαφορία τους για το πρόβλημα.
6. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας και η ένταξη της εργασιακής υγείας σ αυτό, αφού η εργασιακή υγεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας υγείας. Ενώ οι συνθήκες εργασίας αποτελούν βασικό παράγοντα που καθορίζει την υγεία ή την ασθένεια του εργαζόμενου.
Η προαγωγή της εργασιακής υγείας έχει θετικά αποτελέσματα στη μείωση των κινδύνων, τη βελτίωση των οικονομικών και παραγωγικών παραγόντων, τη μείωση του κόστους αποκατάστασης της υγείας σε περίπτωση βλάβης και άλλα.
7. Το σύστημα των εργασιακών σχέσεων που πρέπει να συμπεριλάβει κατά προτεραιότητα την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, στην οργάνωση της εργασίας, την τεχνολογία, την καινοτομία.
8. Η δικαιοσύνη ως θεματοφύλακας, σύμφωνα και με το σύνταγμα της τήρησης των νόμων.
Κυρίες, κύριοι,
Δεν θα πρέπει να λησμονείτε το γεγονός ότι το οποιοδήποτε κόστος μιας πολιτικής καλών συνθηκών εργασίας αντισταθμίζεται από τα οφέλη σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Στη χώρα μας υπάρχει, ωστόσο, έλλειψη ευαισθητοποίησης και αυτό εξηγεί τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται.
Η παρουσία τόσων πολλών εδώ σήμερα και οι ημερίδες και τα συνέδρια που γίνονται τον τελευταίο καιρό εκτιμούμε ότι θα συμβάλουν στο να υπάρξει ευαισθητοποίηση όλων εκείνων που πρέπει να ασχοληθούν με το θέμα αυτό.
Εν κατακλείδι η προστασία των εργαζομένων, τα εργατικά ατυχήματα και οι επαγγελματικές ασθένειες παραμένει η πλέον επείγουσα πλευρά για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και του εργασιακού περιβάλλοντος.
Τα συνδικάτα ζητούν να υπάρξουν πλέον ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, οι οποίες να υλοποιούνται ως συστατικό στοιχείο της διαδικασίας παραγωγής ή παροχής υπηρεσιών. O κόσμος της εργασίας γίνεται διαρκώς πιο σύνθετος και ο αποσπασματικός τρόπος αντιμετώπισης επιμέρους προβλημάτων του εργασιακού περιβάλλοντος δεν αρκεί. Είναι αναγκαίο να περάσουμε ως κοινωνία στην ενεργό πρόληψη και τη διασφάλιση της συνέργιας ανάμεσα σε όλους τους παράγοντες του συστήματος κοινωνικής πολιτικής που περιλαμβάνει την εργασία, την υγεία, την κοινωνική ασφάλιση, το ΕΣΥ, τις εργασιακές σχέσεις, για να έχουμε αποτελεσματική αντιμετώπιση του επαγγελματικού κινδύνου και προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων.

Oμιλία του Σωτ. Πόκα, οργανωτικού γραμματέα της ΑΔΕΔΥ

Εκ μέρους της ΑΔΕΔΥ χαιρετίζουμε τη σημερινή ημερίδα και ευχόμαστε κάθε επιτυχία στις εργασίες.
Χιλιάδες εργαζόμενοι εκτίθενται καθημερινά σε συνθήκες που μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες, αυτές που ονομάζουμε επαγγελματικές ασθένειες. Χιλιάδες εργαζόμενοι εργάζονται σε μηχανές και χώρους εργασίας που κρύβουν κινδύνους πρόκλησης σοβαρών ή και θανατηφόρων ατυχημάτων. Ακόμη και σήμερα ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων που αναφέρουν οι στατιστικές είναι τραγικά υψηλός.
Oι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις από τα εργατικά ατυχήματα και τις ασθένειες δεν περιορίζονται στα θύματα και τις οικογένειές τους. Επεκτείνονται στην υπηρεσία, που επιβαρύνεται από το κόστος των χαμένων ωρών εργασίας, των αποζημιώσεων και τη μείωση της παραγωγικότητας.
Τα εργατικά ατυχήματα έχουν συνέπεια στο σύνολο της εθνικής οικονομίας, που επιβαρύνεται τις περισσότερες φορές από έξοδα που αναλαμβάνουν οι ασφαλιστικοί φορείς για την περίθαλψη, την πρόωρη συνταξιοδότηση των παθόντων και φυσικά το κόστος από την απώλεια υγιούς, εκπαιδευμένου και έμπειρου δυναμικού.
Το κόστος των συνεπειών αυτών εκτιμάται σήμερα σε πολλά δισεκατομμύρια. Όμως τα παραπάνω οικονομικά στοιχεία πολύ μικρή σημασία θα είχαν εάν τα επακόλουθα μιας ασθένειας, μιας αναπηρίας ή ενός θανάτου από εργατικό ατύχημα δεν δημιουργούσαν δυστυχία, ανθρώπινο πόνο και ψυχολογικά προβλήματα, τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένειά του.
Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και η προστασία της ζωής των εργαζομένων έχει ταυτόχρονα τεράστια αναπτυξιακή σημασία. Είναι απόλυτα βέβαιο ότι αυξάνει η παραγωγικότητα της εργασίας και μειώνει το κόστος της παραγωγής, και αυτό είναι εύκολο να το αντιληφθεί κανείς. Η δουλειά που καλύπτει το 1/3 του καθημερινού μας χρόνου έχει άμεση επίδραση στην υγεία, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Άρα και στη δυνατότητα του εργαζόμενου να αποδώσει και να είναι παραγωγικός.
Θα αναφερθώ λόγω και της ιδιότητάς μου περισσότερο στις συνθήκες εργασίας στο δημόσιο. Είναι αλήθεια ότι υπάρχει η αντίληψη ότι η πλειοψηφία των εργασιών στο δημόσιο, και έτσι είναι, ότι ανήκει στην κατηγορία των εργασιών γραφείου. Oι εργασίες αυτές δεν χαρακτηρίζονται από επικινδυνότητα και ανθυγιεινότητα, εκτός εάν εντάσσονται σε ένα γενικότερο ανθυγιεινό και επικίνδυνο εργασιακό περιβάλλον.
Εκτός όμως από τις εργασίες γραφείου στο δημόσιο υπάρχουν και άλλες οι οποίες παρουσιάζουν αυξημένη ανθυγιεινότητα και επικινδυνότητα. Ενδεικτικά τέτοιες εργασίες είναι η αποκομιδή και επεξεργασία απορριμμάτων στους OΤΑ, οι βιολογικοί καθαρισμοί, τα ΚΤΕO, οι κτηνίατροι του Υπουργείου Εργασίας, ο Oργανισμός Καπνού, Βάμβακος, εργασίες σε νοσηλευτικά και προνοιακά ιδρύματα, οι εργασίες στους ναύσταθμούς, στα στρατιωτικά αεροπορικά εργοστάσια και συνεργεία του Υπουργείου Άμυνας, του Υπουργείου Πολιτισμού, σπηλαιολόγοι, συντηρητές έργων τέχνης, και μια σειρά άλλες εργασίες που λόγω του χρόνου δεν θα αναφερθώ.
Στις εργασίες αυτές η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και αντιμετώπισης των προβλημάτων ασφάλειας και υγιεινής των εργαζομένων δεν γίνεται στο δημόσιο με συστηματικό τρόπο. Ακόμη πρέπει να σημειωθεί ότι τα εργατικά ατυχήματα, οι επαγγελματικές ασθένειες, καθώς και η χορήγηση επιδομάτων επικίνδυνης ανθυγιεινής εργασίας ή οικονομικών κινήτρων ή θέματα συνταξιοδοτικά αδειών περίθαλψης, δεν αντιμετωπίζονται ενιαία στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.
Στο Δημοσιοϋπαλληλικό Κώδικα δεν υπάρχει η έννοια του εργατικού ατυχήματος και της επαγγελματικής ασθένειας. Ίσως γιατί μέχρι το 1984 και μέχρι την ψήφιση του Νόμου 1476 τις εργασίες στο δημόσιο με αυξημένη ανθυγιεινότητα και επικινδυνότητα τις εκτελούσαν εργαζόμενοι σε σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου που καλύπτονταν από τον κανονισμό των βαρέων και ανθυγιεινών του ΙΚΑ.
Όμως με τη μονιμοποίηση των 100.000 περίπου εργαζομένων στο δημόσιο και στους OΤΑ, δεν προσαρμόστηκε η υπάρχουσα νομοθεσία που αφορά τους μονίμους δημοσίους υπαλλήλους και εν προκειμένω ο Δημοσιοϋπαλληλικός Κώδικας. Έτσι τα εργατικά ατυχήματα, οι επαγγελματικές ασθένειες αντιμετωπίζονται ως κοινές ασθένειες, με αποτέλεσμα, αφ ενός μεν οι παθόντες να μην είναι δυνατόν να τύχουν της ειδικής μεταχείρισης που απαιτεί η αποκατάσταση υγείας τους και η οποία προβλέπεται από τη σχετική νομοθεσία για τον ιδιωτικό τομέα, αφ ετέρου δε να μην υπάρχει η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών των δημοσίων υπαλλήλων. Μια τέτοια καταγραφή θα αποτελούσε κατάλληλο δείκτη των συνεπειών και των συνθηκών εργασίας στο δημόσιο.
Παρότι δεν υπάρχουν συστηματικές μελέτες για τις συνθήκες εργασίας και την επικινδυνότητα της εργασίας στο δημόσιο, μπορούν να γίνουν ορισμένες γενικές διαπιστώσεις.
Η ανισότητα αυτή είναι έντονη και προκαλεί το αίσθημα δικαίου και διαταράσσει την εργασιακή ειρήνη στο δημόσιο, διότι στους ίδιους εργασιακούς χώρους εργάζονται μόνιμοι πολιτικοί υπάλληλοι και υπάλληλοι με σύμβαση ιδιωτικού έργου.
Η υφιστάμενη νομοθεσία
Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα σημαντικό σύνολο νομοθετημάτων για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Σκοπός των νομοθετημάτων αυτών είναι η προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, καθώς και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Εκτός από την πολιτική βούληση έναυσμα για την ανάπτυξη του θεσμικού αυτού πλαισίου ήταν και υποχρέωση της χώρας μας η εναρμόνιση του εθνικού δικαίου προς τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα νομοθετήματα αυτά ανήκουν σε δύο κατηγορίες, στην γενική νομοθεσία και στην ειδική νομοθεσία.
Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες εφαρμογής της νομοθεσίας στο δημόσιο είναι περιορισμένες. Σε ένα πολύ περιορισμένο αριθμό υπηρεσιών ή μονάδων παρέχονται υπηρεσίες τεχνικού ασφαλείας ή γιατρού εργασίας, ενώ με πρωτοβουλία των εργαζομένων έχουν συσταθεί και λειτουργούν επιτροπές υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων με σημαντικά αποτελέσματα, αλλά μακρά από τον επιθυμητό στόχο, διότι οι ίδιες οι επιτροπές δεν γνωρίζουν την ειδική νομοθεσία που αντιστοιχεί στον χώρο εργασίας τους.
Στο Νόμο 1568/85 περί Υγιεινής και Ασφάλειας, που ισχύει και για το δημόσιο, καθορίζεται ο ρόλος των επιτροπών υγιεινής και ασφάλειας ή του εκπροσώπου των εργαζομένων και η συνεργασία που πρέπει να έχουν με το γιατρό εργασίας και με τον τεχνικό ασφαλείας. Έτσι η αποσπασματικότητα πολλών ενεργειών, η ελλιπής κατάρτιση των ατόμων που στελεχώνουν τα όργανα αυτά, καθώς και η απουσία υποστήριξής τους αποτελούν ορισμένες από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα μέλη των οργάνων αυτών στην αποτελεσματική εκτέλεση του έργου τους.
Στις προσπάθειες συγκαταλέγεται και η συγκρότηση μιας επιτροπής και η έκθεση που ήταν το έργο αυτής της επιτροπής για την μελέτη των θεμάτων υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων και στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τους OΤΑ που είχε συσταθεί τον τελευταίο καιρό με απόφαση του Υπουργού Oικονομικών και του ΥΠΕΣΔΑ.
Παράγοντες ανθυγιεινότητας και επικινδυνότητας
Ενδεικτικά βλαπτικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον εργασιακό χώρο στο δημόσιο είναι: Oι φυσικοί παράγοντες, χημικοί παράγοντες, βιολογικοί παράγοντες και ψυχολογικοί παράγοντες.
Φυσικοί παράγοντες στο εργασιακό περιβάλλον δημιουργούν σημαντικά προβλήματα υγείας στους εργαζόμενους και απ αυτά μπορούμε ενδεικτικά να αναφέρουμε. Είναι ο θόρυβος στο χώρο εργασίας, ο φωτισμός, η δόνηση, η θερμοκρασία, η παλαιότητα των κτιρίων, οι ακτινοβολίες ιοντίζουσες και μη, είναι οι βασικοί φυσικοί παράγοντες που επιδρούν στο εργασιακό περιβάλλον.
Χημικοί παράγοντες στο εργασιακό περιβάλλον είναι πολλοί και προκαλούν μεγάλο αριθμό επαγγελματικών ασθενειών ανάλογα με τον τύπο του εργασιακού χώρου και τον βαθμό έκθεσης των εργαζομένων. Πολλές από τις χρησιμοποιούμενες χημικές ουσίες είναι καυστικές, τοξικές, καρκινογόνες και μπορούν να προκαλέσουν καταστροφές μεγάλης κλίμακας ή ενώ άλλες είναι εκρηκτικές και εύφλεκτες.
Προτάσεις και μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να μειωθεί η ανθυγιεινότητα και η επικινδυνότητα
Για μέτρα προστασίας. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ο επαγγελματικός κίνδυνος θα μπορούσε να εντοπιστεί, να εκτιμηθεί και αντιμετωπιστεί σε πολλές περιπτώσεις ανάλογα με τις προαναφερόμενους παράγοντες ως εξής:
Για το θόρυβο. Θα μπορούσε να λάβουμε κατάλληλα προστατευτικά μέσα κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τους χώρους και τις συνθήκες δουλειάς και τις υπάρχουσες τιμές σε σχέση με τα διεθνή αποδεκτά όρια για τη μείωση του θορύβου στην πηγή.
Περιορισμό της αγωγής διάδοσης του θορύβου με πετάσματα, που να παρεμβάλλεται στη διαδρομή του.
Με μέσα, όπως είναι οι ωτασπίδες, να προστατεύουν τους εργαζόμενους όταν άλλοι τρόποι δεν είναι εφικτοί.
Εναλλαγή προσώπων που να εκτίθενται στην υψηλή στάθμη θορύβου, ώστε ο συνολικός χρόνος έκθεσης καθενός απ αυτά να είναι μέσα στα επιτρεπτά όρια και κάτω απ αυτά.
Για όλα τα είδη ακτινοβολίας απαιτούνται ειδικά προστατευτικά μέσα και συνεχής ιατρική παρακολούθηση.
Για τους υπόλοιπους φυσικούς παράγοντες θα πρέπει να γίνονται κτιριολογικές μελέτες που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαντήσεις του χώρου εργασίας σύμφωνα με το άρθρο 17 του Ν. 1568/85.
Χημικοί παράγοντες. Επειδή είναι πολλές οι ουσίες που χρησιμοποιούνται, δεν είναι πρόσφορο να αναφερθούμε σε ειδικά παραδείγματα, αλλά εν γένει επιβάλλεται:
Το προσωπικό να είναι εξειδικευμένο και η επιτέλεση των εργασιών με επικίνδυνες χημικές ουσίες να γίνεται σε επαγωγό.
Να υπάρχει καλός και επαρκής γενικός εξαερισμός.
Να χρησιμοποιούνται ατομικά μέσα προστασίας, γάντια, γυαλιά και μάσκες και τα λοιπά.
Να γίνεται μέτρηση του χημικού παράγοντα και να υπάρχει οριακή έκθεση, τιμή έκθεσης του εργαζόμενου σ αυτόν σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα.
Σε περιπτώσεις έκθεσης σε καρκινογόνους παράγοντες, να ακολουθείται το Προεδρικό Διάταγμα το αντίστοιχο.
Βιολογικοί παράγοντες. Για τους εκτεθειμένους σε βιολογικούς παράγοντες εργαζομένους επιβάλλεται να γίνονται απαραίτητοι εμβολιασμοί και να χρησιμοποιούνται τα αναγκαία μέσα ατομικής προστασίας.
Συμπερασματικά εκτιμάμε ότι: Η γνώση της γενικής και ειδικής νομοθεσίας που υπάρχει για επικίνδυνες και ανθυγιεινές εργασίες σε χώρους εργασίας επιλύει τόσο το πρόβλημα του καθορισμού μέτρων για την προστασία των εργαζομένων, όσο και το πρόβλημα του προσδιορισμού του βαθμού επικινδυνότητας σε χώρους ή ειδικότητες που δεν μπορούν να θεσπιστούν μέτρα προστασίας.
Κατά συνέπεια η ενημέρωση των εργαζομένων στην υπάρχουσα γενική και ειδική νομοθεσία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα αποφυγής των επαγγελματικών κινδύνων και ασθενειών.
Για να λυθούν μελλοντικά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στο δημόσιο, θα πρέπει το κάθε υπουργείο να συμβληθεί με τεχνικό ασφαλείας και γιατρό εργασίας ή με κάποια υπηρεσία προστασίας και πρόληψης. Και εδώ θα πρέπει για άλλη μια φορά και από μένα να επισημανθεί η έλλειψη των γιατρών εργασίας και των τεχνικών ασφαλείας και η δυσλειτουργία που υπάρχει μεταξύ της σύνδεσης της εκπαίδευσης με την παραγωγή. Απαιτούνται τουλάχιστον 2000 γιατροί εργασίας και αυτή τη στιγμή είναι διαθέσιμοι πενήντα με εξήντα.
Τα προσόντα του τεχνικού ασφαλείας και του γιατρού εργασίας και ο χρόνος απασχόλησης ανά πεδίο εργασίας καθορίζονται από το νόμο.
Για όσους ασχολούνται με θέματα υγείας και ασφάλειας στον εργασιακό χώρο, κοινή είναι η διαπίστωση ότι για όλους τους εργαζόμενους οι συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας σε θεσμικό επίπεδο είναι ρυθμισμένες από το νόμο με αρκετή επάρκεια. Όμως εκτιμούμε ότι θα πρέπει να γίνουν ορισμένα πράγματα, όπως είναι η χρηματοδότηση του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας, ώστε να διοργανώσει περισσότερα σεμινάρια για την επιμόρφωση των τεχνικών ασφαλείας και των γιατρών εργασίας και των εκπροσώπων των εργαζομένων. Όπως επίσης χρηματοδότηση της Διεύθυνσης Ποιότητας του ΥΠΕΧΩΔΕ για επιμόρφωση προσωπικού που επιβλέπει μεγάλα έργα που εκτελούνται σε ολόκληρη την χώρα στην υπάρχουσα νομοθεσία περί υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων.
Για περιπτώσεις που παρά τη λήψη μέτρων που προτείνονται, που προτείνουν οι εμπειρογνώμονες, δεν εξασφαλίζεται ή δεν μειώνεται κάτω από τα διεθνώς αποδεκτά όρια ο επαγγελματικός κίνδυνος θα πρέπει να ληφθούν μέτρα όπως τα παρακάτω:
� Τακτικός έλεγχος των συνθηκών εργασίας και συστηματική ιατρική επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων.
� Μείωση του ημερήσιου ωραρίου εργασίας, εφόσον η μέτρηση παράγοντα είναι κοντά σε οριακή τιμή έκθεσης του εργαζόμενου και δεν μπορεί να υπάρξει αντικατάστασή του από άλλον μετά και από σύσταση του γιατρού εργασίας.
� Αύξηση της ετήσιας άδειας με κατανομή ισομερώς το χρόνο επιπλέον της κανονικής άδειας και να παρέχεται τμηματικά κάθε τρίμηνο.
� Μείωση του συνολικού χρόνου υπηρεσίας για την συνταξιοδότηση με χορήγηση πλασματικών ετών υπηρεσίας.
Προτείνεται η εναρμόνιση του δημόσιου με τα ισχύοντα στον ιδιωτικό τομέα σχετικά με τα εργατικά ατυχήματα, τις επαγγελματικές ασθένειες. Η εναρμόνιση αυτή απαιτεί παρεμβάσεις σε πολλά νομοθετήματα, Υπαλληλικό Κώδικα, υγειονομική περίθαλψη, συνταξιοδοτική νομοθεσία, εφαρμογή και του θεσμού και των βαρέων και των ανθυγιεινών και στο δημόσιο, κάτι που 15 χρόνια τώρα η υπηρεσία και το κράτος το κωφεύει.
Η έλλειψη μέτρων προστασίας έχει υψηλότερο κόστος για το δημόσιο, αλλά και για τον εργαζόμενο, τόσο οικονομικό, περικοπή κινήτρου απόδοσης, απώλειες εργατοωρών, επιβάρυνση ασφαλιστικών φορέων και τα λοιπά, όσο και το εργασιακό, επηρεάζοντας και την εργασιακή ευεξία του εργαζόμενου, καθώς και τη βιολογική, ψυχική και κοινωνική του υγεία.

ημεριδα τεε

Δεν πάσχουμε από ρυθμίσεις αλλά
από την άμεση και αυστηρή εφαρμογή τους
Τονίσθηκε από τους Ομιλητές στην Εκδήλωση με Τίτλο «Επιτυχία Σημαίνει Κανένα Ατύχημα»
Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η Ημερίδα του ΤΕΕ
για την υγιεινή και ασφάλεια στον εργασιακό χώρο

Το ΤΕΕ πιστεύει ακράδαντα ότι δεν πάσχουμε από ρυθμίσεις, σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, αλλά από την άμεση και αυστηρή εφαρμογή τους. Το θέμα της πρόληψης του εργασιακού κινδύνου, της προστασίας των εργαζομένων και γενικά της βελτίωσης του εργασιακού περιβάλλοντος, αποτελεί βασικό παράγοντα προόδου και ευημερίας. Καλές συνθήκες εργασίας σημαίνουν για την επιχείρηση καλό προφίλ, καλά προϊόντα και υπηρεσίες, και κυρίως εργασιακή ειρήνη.
Αυτά μεταξύ άλλων τόνισε το μέλος της Δ.Ε. του ΤΕΕ Μανώλης Δρακάκης, κατά την έναρξη της Ημερίδας που οργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας στο πλαίσιο του εορτασμού της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας για την Ασφάλεια και Υγεία στον εργασιακό χώρο και η οποία συγκέντρωσε πλήθος ενδιαφερομένων.
Και ακόμη υπογράμμισε πως, το τελευταίο διάστημα διαπιστώνεται μία σύγχυση που δημιουργήθηκε κατά την υποβολή των νέων καταστάσεων εργασίας στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία δεν οφειλόταν στην αυστηρότητα της νομοθεσίας, αλλά στην έλλειψη ενημέρωσης ή στην κακή ενημέρωση των εργοδοτών ως προς τις υποχρεώσεις τους, γεγονός που οδήγησε το υπουργείο Εργασίας σε δήθεν διευκολύνσεις, θέτοντας θέμα τροποποίησης της νομοθεσίας επί το ελαστικότερο. Συνέπεια αυτής της ενέργειας ήταν να δοθεί λαβή σε εργοδοτικές οργανώσεις ή μεμονωμένους εργοδότες να μη συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους, σε αναμονή τυχόν απαλλαγής τους από τις υποχρεώσεις ή ερμηνεύοντας την πρόθεση τροποποίησης σε αναστολή εφαρμογής των υποχρεώσεων αυτών.
O Ηλίας Μπανούτσος, εργονόμος μηχανικός, εκφωνώντας την εισήγηση της Oργανωτικής Επιτροπής της ημερίδας επεσήμανε μεταξύ άλλων:
«Ελπίζουμε η νέα ηγεσία του υπουργείου Εργασίας να έχει την πολιτική βούληση προκειμένου το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) να λειτουργήσει με συνεκτικότητα, συνέπεια και συνέχεια, για να εφαρμόζονται οι νομοθετικές προβλέψεις και οι θεσμοί, που καθημερινά καταστρατηγούνται στη βιομηχανία, στα τεχνικά έργα και στις υπηρεσίες, αλλά και στο δημόσιο τομέα. O δημόσιος τομέας αγνοεί ακόμα και με τον καινούργιο δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα την έννοια του εργατικού ατυχήματος».
Και επίσης ανέφερε πως το ΣΕΠΕ πρέπει ν αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός σώματος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας, με υψηλή κατάρτιση, σύγχρονη οργάνωση και κυρίως ισχυρά αντισώματα στους πειρασμούς που αντικειμενικά εκτίθενται κάθε ελεγκτικός μηχανισμός.
O Χρόνης Πολυχρονίου, Ειδικός Γραμματέας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνεδρίασης της Ημερίδας, παρουσίασε την κατάσταση που επικρατεί σήμερα σε ό,τι αφορά την απασχόληση του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας στη χώρα μας, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από τις υπηρεσίες. Και ακόμη, παρουσίασε τα στοιχεία που προέκυψαν από τους μέχρι τώρα ελέγχους, σχετικά με τη μελέτη εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου στις επιχειρήσεις.
O Γρηγόρης Φελώνης, πρόεδρος του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Αθήνας (ΕΚΑ) κατά τη διάρκεια της ομιλίας του τόνισε ότι, σύμφωνα με επεξεργασμένα στοιχεία του ΙΚΑ που αναφέρονται στο 1997, κάθε 15 λεπτά της ώρας συμβαίνει ένα εργατικό ατύχημα στη χώρα μας και κάθε 3 ημέρες ένα θανατηφόρο, ενώ το ετήσιο κόστος των εργατικών ατυχημάτων για την εθνική οικονομία ξεπερνά τα 40 δισ. δρχ.
O Ανδρέας Κολλάς, γραμματέας της Επιτροπής Υγιεινής και Ασφάλειας των εργαζομένων της ΓΣΕΕ, επεσήμανε ότι ο ρόλος του τεχνικού ασφαλείας παραμένει εισηγητικός, που σημαίνει ότι είναι στη διακριτική ευχέρεια του εργοδότη να αποδεχτεί ή όχι τις εισηγήσεις του. Σε ό,τι αφορά τον γιατρό εργασίας, υπογράμμισε πως δεν έχουμε προχωρήσει στο θεσμό αυτό επί της ουσίας, αφού δεν υπάρχει ακόμη τέτοια ειδικότητα στη χώρα μας.
O Ιωάννης Παπαϊωάννου πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ ανέφερε ότι, για να επιτύχουμε ένα ανεκτό επίπεδο συνθηκών ασφαλείας και υγιεινής στα εργοτάξια πρέπει να υπάρξει εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση του προσωπικού που απασχολείται στις κατασκευές, ανάληψη των ευθυνών και από τους φυσικούς εργοδότες των εργαζομένων και διενέργεια αυστηρών ελέγχων.
O Πάνος Παναγόπουλος, πρόεδρος του ΣΕΓΜ, αναφέρθηκε στην ανάγκη βελτίωσης του Π.Δ. 305/96, που μεταφέρει στο ελληνικό δίκαιο την Oδηγία 92/57.
H Μ. Ιωαννίδου από την Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου τόνισε πως απαιτούνται καθαρά και συγκεκριμένα μέτρα για το θέμα της ασφάλειας και υγείας στον εργασιακό χώρο. Και τέλος, ο οργανωτικός γραμματέας της ΑΔΕΔΥ Σωτήρης Πόκας υπογράμμισε πως ακόμη και σήμερα ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων που αναφέρουν οι στατιστικές είναι τραγικά υψηλός, ενώ το κόστος των συνεπειών αυτών εκτιμάται σε πολλά δισεκατομμύρια.
Στη συνέχεια παραθέτουμε αναλυτικά όλες τις ομιλίες, που έγιναν κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνεδρίασης της Ημερίδας του ΤΕΕ και στην οποία το προεδρείο αποτελούσαν ο Μανώλης Δρακάκης, μέλος της Δ.Ε. του ΤΕΕ και σύνδεσμος της Μόνιμης Επιτροπής για την Ασφάλεια και Υγιεινή στον εργασιακό χώρο με τη Δ.Ε., Εύη Μπάτρα Η.Μ. μέλος της Μόνιμης Επιτροπής του ΤΕΕ για την Ασφάλεια και Υγιεινή στον εργασιακό χώρο και Ηλίας Μπανούτσος, εργονόμος μηχανικός, επίσης μέλος της Μ.Ε. του ΤΕΕ.

Ομιλία του Μαν. Δρακάκη, μέλους της Δ.Ε. του ΤΕΕ

Όπως σας είναι ήδη γνωστό, κάθε χρόνο διοργανώνεται και στα 15 κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια εβδομάδα για την προβολή των θεμάτων ασφάλειας και υγείας κατά την εργασία.
Το φετινό σύνθημα, πάνω στο οποίο ανέπτυξαν δράσεις τα ευρωπαϊκά κράτη, είναι «Επιτυχία σημαίνει κανένα ατύχημα». Βέβαια, όπως όλοι οι ενασχολούμενοι με το αντικείμενο γνωρίζετε, ο μηδενισμός των ατυχημάτων δεν είναι ούτε θεωρητικά ούτε πρακτικά εφικτός. Αλλά παρόλα αυτά θεωρούμε ότι το σύνθημα αυτό, έστω και με την «διαφημιστική» του διατύπωση, έχει ουσιαστική αξία ακόμα και σήμερα, αφού, παρά τις μεγάλες πραγματικά προσπάθειες που γίνονται σε ευρωπαϊκό, αλλά και σε εθνικό επίπεδο, τα ατυχήματα στους χώρους εργασίας εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα.
Τη φετινή χρονιά η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα εορτάστηκε στη χώρα μας από 22 μέχρι 26 Oκτώβρη με εκδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη, τη Λάρισα και την Αθήνα. Oι εκδηλώσεις διοργανώθηκαν από το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων σε συνεργασία με τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων και το ΕΛΙΝΥΑΕ.
Το ΤΕΕ δεν κλήθηκε να συμμετάσχει ούτε στη διοργάνωση, αλλά κυρίως ούτε με την παρουσίαση θέσεων και προτάσεων κατά τη διάρκεια των ημερίδων που έγιναν. Αυτό βέβαια δεν αποτελεί πια λόγο για να γκρινιάζουμε, αφού ήδη από άλλες ανάλογες περιπτώσεις γνωρίζουμε την απάντηση: ότι δηλαδή αυτές οι εκδηλώσεις γίνονται με συνεργασία και διαβούλευση σε τριμερή βάση. Το σεβόμαστε αυτό. Άλλωστε, το ΤΕΕ δεν έχει ανάγκη να επιβεβαιώσει το ρόλο του και τη συμβολή του στην προαγωγή των θεμάτων που αφορούν στην πρόληψη του εργασιακού κινδύνου.
Είναι γνωστό ότι το ΤΕΕ προωθεί με συνέπεια και συνέχεια δεκαετιών τα θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας, μέσω της Μόνιμης Επιτροπής Συνθηκών Ασφάλειας και Υγείας στον Εργασιακό Χώρο που έχει συγκροτήσει και στο ενεργητικό της καταγράφονται πρωτοβουλίες για πλήθος ειδικών μελετών, σχετικών εκδόσεων, συνεδρίων και ημερίδων.
Το ΤΕΕ, όπως πέρυσι έτσι κι εφέτος, συμμετέχει ενεργά στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία, στα πλαίσια της οποίας διοργανώνει τη σημερινή ημερίδα. Έχει καθιερωθεί κατά τη διάρκεια των ημερίδων αυτών, το ΤΕΕ να επιχειρεί να κάνει μια γενικότερη αποτίμηση της κατάστασης, να παρουσιάζει τις εξελίξεις, να επισημαίνει τα κυρίαρχα προβλήματα, να εκφράζει απόψεις και να καταθέτει προτάσεις. Έτσι λοιπόν είμαστε σήμερα εδώ για να δούμε τι έ χει γίνει και τι δεν έχει γίνει ή τι πρέπει ακόμα να γίνει.
Το θέμα των συνθηκών ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων είναι σήμερα, λόγω των ειδικών προσαρμογών της αγοράς εργασίας και των σταδιακών αλλαγών στις εργασιακές σχέσεις, περισσότερο από ποτέ σοβαρό και επείγον. Το μεγάλο έλλειμμα στον τόπο μας δεν είναι (και νομίζω ότι όλοι οι φορείς συμφωνούν με αυτό) η παραγωγή ή η τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου, αλλά η εφαρμογή του, στην οποία κατά την άποψή μας πρέπει να ενταθούν ακόμα περισσότερο οι προσπάθειες που εμπίπτουν στα εμπλεκόμενα μέρη (και κυρίως στην πολιτεία), διότι είναι γεγονός ότι στον τομέα αυτό υπάρχει δραματική υστέρηση.
Oφείλουμε βέβαια να πούμε ότι με ικανοποίηση διαπιστώνουμε πως επιτέλους άρχισε μεγάλη κινητικότητα γύρω από την εφαρμογή των θεσμών πρόληψης του εργασιακού κινδύνου. Πάγια αιτήματα του ΤΕΕ όπως:
1. επικέντρωση των ελέγχων εκ μέρους της πολιτείας στην εφαρμογή των θεσμών Τεχνικού Ασφάλειας, Γιατρού Εργασίας και Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου και μάλιστα όχι μόνο στις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά σε όλες με βάση τις διατάξεις του Π.Δ. 17/96, με το οποίο η χώρα μας εναρμονίστηκε προς την κοινοτική Oδηγία - Πλαίσιο.
2. δημιουργία Εξωτερικών και Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης (ΕΞ.Υ.Π.Π. /ΕΣ.Υ.Π.Π.) με στόχο την αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών αποτροπής του Εργασιακού Κινδύνου, φαίνεται ότι τον τελευταίο καιρό βρίσκουν έδαφος υλοποίησης.
Το ενισχυμένο με 300 περίπου νέους Τεχνικούς και Υγειονομικούς Επιθεωρητές Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) του Υπουργείου Εργασίας (που πρόσφατα μπήκαν στην ενεργό δράση μετά την πολύμηνη εκπαίδευσή τους) έχει αρχίσει να ανταποκρίνεται στο ρόλο του και στα καθήκοντά του. Παράλληλα, η διάταξη για αναγραφή των στοιχείων του Τεχνικού Ασφάλειας και του Γιατρού Εργασίας στις καταστάσεις εργασίας των επιχειρήσεων (που υπήρχε από το 1999, αλλά εδραιώθηκε με τον πρόσφατο νόμο 2874/2000) έδωσε μεγάλη ώθηση στην εφαρμογή των θεσμών, που ας μην ξεχνάμε περιλαμβάνονταν στις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων ήδη από το 1985 για τις άνω των 150 εργαζομένων και από το 1996 για όλες τις υπόλοιπες.
Με έκπληξη και λύπη όμως διαπιστώσαμε ότι μπροστά στη σύγχυση που δημιουργήθηκε κατά την υποβολή των νέων καταστάσεων εργασίας στις υπηρεσίες Κοινωνικής Επιθεώρησης Εργασίας, η οποία δεν οφειλόταν στην αυστηρότητα της νομοθεσίας (αφού ας μην ξεχνάμε ότι η παραμικρή νομοθετική ρύθμιση είχε γίνει κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τους άλλους φορείς που συμμετέχουν στο ΣΥΑΕ), αλλά οφειλόταν στην έλλειψη ενημέρωσης ή στην κακή ενημέρωση των εργοδοτών ως προς τις υποχρεώσεις τους, το Υπουργείο Εργασίας για να διευκολύνει υποτίθεται την κατάσταση αυτή, έκανε μια κίνηση που κατά τη γνώμη μας αποτελεί ένα μεγάλο και διπλό μάλιστα λάθος: έβαλε θέμα τροποποίησης της νομοθεσίας επί το ελαστικότερο. Η στάση αυτή αποτελεί διπλό λάθος καθόσον:
Πρώτον, είναι άκαιρο να τροποποιεί η πολιτεία ρύθμιση που είχε κατ αρχήν γίνει αποδεκτή, προτού καν αυτή η ρύθμιση εφαρμοστεί στην πράξη, αφού από την εφαρμογή στην πράξη θα φανούν οι ελλείψεις και οι δυσχέρειες που θα οδηγήσουν σε ορθολογικές λύσεις κι όχι από τους εκ των προτέρων ακροβατισμούς.
Και δεύτερο και σημαντικότερο, έχει δοθεί λαβή σε εργοδοτικές οργανώσεις ή και σε μεμονωμένους εργοδότες να μη συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις τους σε αναμονή τυχόν απαλλαγής τους από τις υποχρεώσεις ή ερμηνεύοντας την πρόθεση τροποποίησης σε αναστολή εφαρμογής των υποχρεώσεων αυτών.
Το ΤΕΕ πιστεύει ακράδαντα (και το υποστήριξε και γραπτώς προς τον προηγούμενο Υφυπουργό Εργασίας και θα το επαναλάβει αν χρειαστεί και στον νέο) ότι δεν πάσχουμε από ρυθμίσεις, αλλά από την άμεση και αυστηρή εφαρμογή τους. Είμαστε απόλυτοι σε αυτό, γιατί πιστεύουμε ότι το ζήτημα της πρόληψης του εργασιακού κινδύνου, της προστασίας των εργαζομένων και γενικά της βελτίωσης του εργασιακού περιβάλλοντος αποτελεί βασικό παράγοντα προόδου και ευημερίας και πρέπει για το λόγο αυτό να αποτελεί βασική μέριμνα κάθε ευνοούμενης σύγχρονης κοινωνίας. Είναι ζήτημα όχι μόνο κοινωνικού, αλλά αν θέλετε και οικονομικού ορθολογισμού. Καλές συνθήκες εργασίας σημαίνουν για την επιχείρηση καλό προφίλ, καλά προϊόντα και υπηρεσίες και κυρίως εργασιακή ειρήνη. Όλα αυτά αποτελούν ένα σύστημα που αυτοτροφοδοτείται και συμβάλλει στην ανθρώπινη, ηθική, κοινωνική και οικονομική ευεξία τόσο για τους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους, όσο και για τις επιχειρήσεις και για τη χώρα ολόκληρη.
Όσον αφορά στις πρωτοβουλίες του ΤΕΕ για τα θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας, αυτές πέραν του έργου της Μόνιμης Επιτροπής Συνθηκών Ασφάλειας και Υγείας στον Εργασιακό Χώρο και με τη δική της υποστήριξη περιλαμβάνουν υπηρεσίες, που είμαι σίγουρος ότι ήδη γνωρίζετε και ίσως έχετε κιόλας επωφεληθεί, δηλαδή:
1. Τη δημιουργία και λειτουργία ειδικού γραφείου για την Ασφάλεια και Υγεία της Εργασίας, το οποίο σε καθημερινή βάση απαντά στα ερωτήματα των μελών του και όχι μόνο και συμμετέχει ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες γύρω από το αντικείμενο, όπως π.χ. τον καιρό αυτό στην επιμόρφωση εργοδοτών για την άσκηση καθηκόντων Τεχνικού Ασφάλειας και
2. Τη δημιουργία ειδικής τοποθεσίας στον κόμβο του ΤΕΕ στο Διαδίκτυο, αφιερωμένη σε θέματα Ασφάλειας και Υγείας της Εργασίας.
Το ΤΕΕ θα συνεχίσει με σημαντικές πρωτοβουλίες και ειδικές δραστηριότητες να προάγει τον τομέα επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας με στόχο την εφαρμογή των θεσμών και την ανάπτυξη καλών πρακτικών.

Oμιλία του Χρόνη Πολυχρονίου, ειδικού γραμματέα του ΣΕΠΕ

Ευχαριστώ κύριε Πρόεδρε, ευχαριστώ και τον κ. Δρακάκη για τα καλά λόγια που ανέφερε κατά την άποψή μου για το θεσμικό πλαίσιο που η πολιτεία έχει εδώ και πολύ καιρό εισαγάγει, εφαρμόζει και παρακολουθεί με πολλή συνέπεια, πολλή ευαισθησία σε ό,τι αφορά τα θέματα υγείας και ασφάλειας. Αλλά θα μου επιτρέψετε να πω, κύριε Δρακάκη, ότι επίσης η πολιτεία και ιδιαίτερα το υπουργείο Εργασίας και απ αυτό θα ήθελα να ξεκινήσω, δεν έχει πάρει καμία νομοθετική πρωτοβουλία τέτοια που να μπορεί να κάνει το θεσμικό πλαίσιο που αφορά την ασφάλεια, την υγεία προς το ελαστικότερο.
Δεν έχω υπόψη μου καμία. Συναντήσεις μπορεί να γίνονται, κουβέντες μπορεί να γίνονται, είμαστε υποχρεωμένοι να ακούμε κι άλλους πάνω στα ζητήματα αυτά, ιδιαίτερα για τον τεχνικό ασφάλειας σε πολύ μικρές επιχειρήσεις όπου καθολικά και απόλυτα τον έχουμε επιβάλλει, πρέπει να ακούμε και παράπονα, από μικρές ιδιαίτερα επιχειρήσεις και δραστηριότητες, αλλά σας λέω ότι τον έχουμε βάλει το θεσμό.
Και ιδιαίτερα, να σας πω κάτι: Εκεί που ακόμα μπορεί να εμφανίζεται ότι είναι ένας θεσμός λίγο υπερβολικός, θέλουμε να δημιουργήσουμε μια συνείδηση, μια κουλτούρα. Και συχνά πυκνά χρησιμοποιούμε και παραδείγματα όπου και ο απλός πολίτης με έναν εργαζόμενο αντιλαμβάνεται ότι όντως ως θεσμός με τη μικρή διάσταση που έχει στη μικρή επιχείρηση, οφείλει να συμμορφωθεί στις υποδείξεις αυτού του νόμου.
Δηλαδή, να δημιουργήσουμε εν πάση περιπτώσει, μια συνείδηση για την υγεία και την ασφάλεια, έστω κι αν είναι ένας εργαζόμενος.
Κυρίες και κύριοι, είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι σε έναν κόσμο που αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα, όπου οι αλλαγές σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία και αγορά είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθούν, τα εργασιακά θέματα, η υγεία, η ασφάλεια, η απασχόληση, το ασφαλιστικό και μια σειρά άλλα, αντιμετωπίζονται με πολύ πιο μεγάλη σοβαρότητα και είναι πολύ πιο σημαντικότερα απ ό,τι στο παρελθόν.
Ακολουθώντας και η χώρα μας την ίδια στρατηγική, έχει χαράξει μια πολιτική στην οποία έχει αναγάγει την προώθηση της υγιεινής και της ασφάλειας στην εργασία, σε ύψιστη προτεραιότητα.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει αναλάβει να παίξει το σώμα Επιθεώρησης Εργασίας, μια κρατική αρχή, ένας κατ εξοχήν ελεγκτικός μηχανισμός.
Πριν από ένα χρόνο περίπου, μέσα εδώ στην ίδια την ημερίδα του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος, είχε αναφερθεί από τους εκπροσώπους του σώματος Επιθεώρησης Εργασίας ότι η υπηρεσία μας είναι ένα νεοσύστατο ελεγκτικό όργανο και η αποστολή του είναι ο έλεγχος της εφαρμογής της εργατικής νομοθεσίας.
Σε αυτή την ημερίδα πέρυσι είχαν παρουσιαστεί η μορφή, η δομή, οι στόχοι, οι προτεραιότητες και άλλα πολύ βασικά στοιχεία του σώματος Επιθεώρησης Εργασίας με την ιδιαιτερότητα όμως ότι τότε αυτά αποτελούσαν σχεδιασμούς.
Ένα χρόνο μετά, σήμερα δηλαδή, μέσα από αυτή την ίδια την ημερίδα, είμαστε σε θέση να παρουσιάσουμε ως πραγματικότητα κάποια από αυτά που πέρυσι ήταν μόνο σχέδια.
Σημαντικοί τομείς στους οποίους το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας είχε ρίξει πολύ μεγάλο βάρος, ένα μεγάλο βάρος από τις συνολικές του προσπάθειες, είναι:
� Η τήρηση της νομοθεσίας σχετικά με την απασχόληση τεχνικού ασφαλείας και γιατρού εργασίας.
� Η πρόοδος των μελετών από τις επιχειρήσεις, κυρίως άνω των 50 ατόμων, για την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου.
� Η τήρηση της νομοθεσίας για την υγεία, την υγιεινή και την ασφάλεια εργασίας στις οικοδομές, τα μεγάλα ή και μικρά τεχνικά έργα και στην Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
� Εκστρατεία ενημέρωσης σε θέματα υγείας και ασφάλειας στον αγροτικό τομέα.
Σε αυτό το σημείο ακριβώς, θεωρώ πως είναι πολύ σημαντικό να σας παρουσιάσω την κατάσταση που επικρατεί σήμερα σε ό,τι αφορά την απασχόληση του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας στη χώρα μας, σύμφωνα με τα τελευταία τελευταία στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι υπηρεσίες μας.
Σε 1863 ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις άνω των 50 ατόμων σε ολόκληρη την επικράτεια και υπολείπονται οι έλεγχοι ελάχιστα από το να αποτελέσουν το συνολικό δείγμα που αφορά αυτές τις επιχειρήσεις, βρέθηκαν:
� 1.450 επιχειρήσεις να απασχολούν τεχνικό ασφάλειας, δηλαδή το ποσοστό είναι 78%.
� 1.289 επιχειρήσεις να απασχολούν γιατρό εργασίας, ποσοστό 69,1%, μια αρκετά καλή συμμόρφωση, όπως αντιλαμβάνεστε.
Από τα ίδια στοιχεία προκύπτουν ότι στη χώρα μας απασχολούνται συνολικά 1.258 τεχνικοί ασφάλειας και 788 γιατροί εργασίας, μια μεγάλη, κρίσιμη πλέον μάζα υπευθύνων, επιστημόνων πάνω στον τομέα. 788 γιατροί εργασίας, δεν είναι ανάγκη να είναι όλοι της ειδικότητος, δεν υπάρχουν όλοι αυτής της ειδικότητας, είναι και άλλες ειδικότητες, έχω στοιχεία να σας δώσω εάν χρειαστεί.
Ενώ έχουν αδειοδοτηθεί και λειτουργούν αυτή τη στιγμή πέντε εξωτερικές υπηρεσίες πρόληψης κα προστασίας, οι ΕΞ.Υ.Π.Π. που λέμε.
Σχετικά τώρα με τη μελέτη εκτίμησης του επαγγελματικού κινδύνου στα επίσημα στοιχεία που έχουμε συγκεντρώσει ως τώρα για επιχειρήσεις άνω των 50 ατόμων, εμφανίζονται:
� 236 επιχειρήσεις που έχουν ολοκληρώσει την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, ποσοστό 12,6%.
� 913 επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν καθόλου μελέτη, ποσοστό 49%, ως ώφειλαν.
� 714 επιχειρήσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει και η μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη, ποσοστό 38,3%.
Βεβαίως, παρότι τα στοιχεία παρουσιάζουν την κατάσταση ως εμφανίστηκε παραπάνω με τα αριθμητικά στοιχεία, στην πραγματικότητα δεν είναι ακριβώς έτσι. Σε πολλές περιπτώσεις και ενώ οι επιχειρήσεις έχουν δηλώσει ότι έχουν ξεκινήσει τη μελέτη της εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου, στην ουσία δεν υπάρχει τίποτα.
Όσον αφορά την πλειονότητα των επιχειρήσεων που έχουν ολοκληρώσει την εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, εμφανίζεται το φαινόμενο να μην ακολουθούν καθόλου τις υποδείξεις της ίδιας της εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων και η μελέτη έτσι παραμένει γράμμα κενό.
Όπως αποδεικνύεται από τις επίσημες αναφορές που διαθέτουμε από το 1999, είναι ο χρόνος γέννησης του ΣΕΠΕ, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό ατυχημάτων, θανατηφόρων και μη, συμβαίνει κυρίως στις οικοδομές και στις συναφείς δραστηριότητες, στα μεγάλα τεχνικά έργα και στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Αυτός ακριβώς ήταν κι ένας πολύ σοβαρός λόγος, όπως αντιλαμβάνεστε ώστε να αποτελέσουν έναν τομέα στον οποίο το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας όφειλε και το έκανε. Έδωσε μεγάλη σημασία και αφιέρωσε μεγάλο μέρος από τους ελέγχους του.
Κατά το β εξάμηνο του 1999 επί συνόλου 4.313 ελέγχων, 1.107 έλεγχοι έγιναν σε οικοδομές και τεχνικά έργα και 742 έλεγχοι έγιναν στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Μέσα στο 2000 έγιναν συνολικά 18.141 έλεγχοι εκ των οποίων οι 5.786 σε οικοδομές και τεχνικά έργα και οι 1.849 στην Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Όσον αφορά τώρα το σήμερα και μέχρι τον Ιούλιο του 2001, έγιναν συνολικά 21.540 έλεγχοι, εκ των οποίων οι 4.908 σε τεχνικά έργα και οι 1.351 στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Νομίζω ότι ο κ. Δρακάκης ήταν σαφής προηγουμένως, η είσοδος των νέων συναδέλφων τεχνικών επιθεωρητών θα σηκώσει πάρα πολύ ψηλά τους ελέγχους σε όλα τα έργα αλλά και στα τεχνικά όπως αντιλαμβάνεστε.
Τα συμπεράσματα, που ξεκάθαρα συνάγονται από τα παραπάνω στοιχεία, είναι τα εξής κατά τη γνώμη μας. O αριθμός των ελέγχων που πραγματοποιήθηκαν, παρουσιάζει σαφέστατη αύξηση. Κάτι που αποδεικνύει την εντατικοποίηση της δράσης του σώματος Επιθεώρησης Εργασίας.
Ανάλογη αύξηση παρουσιάζουν και οι επιβληθείσες κυρώσεις. Και ίσως είναι και σε μεγαλύτερο ρυθμό οι κυρώσεις απ ό,τι η αύξηση των ελέγχων.
Και το λέω αυτό και δεν θέλω να εμφανίσω στοιχεία κυρώσεων, δεν έχουν τόσο σημασία, δεν είμαστε ένας μηχανισμός κυρώσεων, παρόλο που από τη φύση μας είμαστε. Έλεγχος χωρίς κύρωση δεν έχει νόημα αλλά δεν είμαστε και το ξεκαθαρίζω εισπρακτικός μηχανισμός. Και γι αυτό δεν θέλω να εμφανίσω στοιχεία κυρώσεων. Σας λέω όμως ότι είναι σε μεγαλύτερο ρυθμό αύξησης απ ό,τι οι έλεγχοι. Καλό ή κακό, για άλλους καλό, για άλλους κακό. Το ξεκαθαρίζω. Είναι κρατική αρχή.
Oι στόχοι που είχαν τεθεί για την εστίαση των ελέγχων κυρίως στους τομείς των τεχνικών έργων και της Ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης φαίνεται να επιτυγχάνονται. Αυτό που μπορεί κανείς εύκολα να καταλάβει μελετώντας τις στατιστικές τώρα των ατυχημάτων που υπέστησαν εργαζόμενοι που απασχολούνται νόμιμα, παράνομα, υπερωριακά ή με παράνομη σχέση εργασίας, ανήλικοι, κάθε μορφής, καθώς και άλλες κατηγορίες που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες ελέγχου της κοινωνικής επιθεώρησης, όχι των ΚΕΠΕΚ αλλά της κοινωνικής επιθεώρησης, είναι φαινόμενα που ξέρετε, εμείς έχουμε διαπιστώσει ότι έχουν μια εμπλοκή και μια αλληλεξάρτηση. Θα γίνω λίγο παρακάτω πιο σαφής.
Η κοινωνική επιθεώρηση έχει ως πρώτη προτεραιότητα τον έλεγχο των επιχειρήσεων σε σχέση με την εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων για τις καταστάσεις προσωπικού, για τη μερική απασχόληση, για την παράνομη απασχόληση, για τους αλλοδαπούς, για τους ανασφάλιστους και αν θέλετε τους εντατικούς ρυθμούς σε τουριστικές περιοχές κατά την περίοδο της τουριστικής σεζόν, εντατικοποιημένους ρυθμούς εκεί, καθώς όλη η Ελλάδα μεταφέρεται στις παραλίες.
Σ αυτό το σημείο θα ήθελα να επισημάνω το φαινόμενο που παρουσιάζεται τελευταία, όπου μεγάλος αριθμός αλλοδαπών που απασχολούνται νόμιμα ή παράνομα, υφίστανται αρκετά ατυχήματα. Γεγονός που έχει προβληματίσει την υπηρεσία μας και το οποίο προσπαθούμε να προσεγγίσουμε και να το ελέγξουμε.
Είναι γνωστό και το ξέρουμε όλοι ότι υπάρχει έλλειμμα εκπαίδευσης, έλλειμμα κουλτούρας και ευθύνης σ αυτό το επίπεδο του κλάδου, καθώς και έλλειμμα ουσιαστικής ένταξης σε ασφαλείς πρακτικές εργασίας των οικονομικών μεταναστών.
Και ξέρω ότι υπάρχει κι ένα παλιό και πάγιο αίτημα για τη δημιουργία ενός μητρώου κατασκευαστικών εταιρειών και όχι τόσο των μεγάλων, ιδιαίτερα εργολάβων μικρών, υπεργολάβων και τα λοιπά, για το τμήμα ακριβώς αυτών των γενικών ή των εξειδικευμένων εργασιών που αναλαμβάνουν.
Όπως είδατε προηγουμένως και διαπιστώσατε με αριθμούς, έχουμε ένα σημαντικό βαθμό συμμόρφωσης στα μεγάλα τεχνικά έργα, σε οργανωμένες επιχειρήσεις, κατακτήθηκε εν πάση περιπτώσεις και μια τεχνογνωσία και μια κουλτούρα πάνω και σε θέματα γενικότερα αλλά και ιδιαίτερα αυτό που μας ενδιαφέρει, σε θέματα ασφάλειας και υγείας, όχι ότι δεν έχουμε προβλήματα, έχουμε. Τα μεγάλα τεχνικά έργα απαιτούν στενή παρακολούθηση στην καθημερινή, πράξη, θα έλεγα.
Όμως έχουμε το φαινόμενο πολλές κοινοπραξίες να σπάνε το έργο σε τμήματα και να χάνεται ο συντονισμός που είναι πολύ κρίσιμος για την ασφάλεια και την υγεία.
Παρ όλα αυτά, η εικόνα στα μικρά έργα, στις μικρές δραστηριότητες, τις λιγότερο οργανωμένες δραστηριότητες, είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.
Εν πάση περιπτώσει, στον άμεσο προγραμματισμό του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, υπάρχουν επίσης σαν στόχοι:
1. Η μείωση της γραφειοκρατίας με τη γρηγορότερη εξυπηρέτηση του πολίτη.
2. Η μηχανοργάνωση όλων των διευθύνσεων και η δημιουργία κόμβου στο ΙΝΤΕRNET.
3. Η εισαγωγή σε ηλεκτρονική μορφή της κωδικοποίησης των συλλογικών συμβάσεων και των πινάκων αποδοχών για κάθε κατηγορία εργαζομένων.
4. Επίσης σημαντική δουλειά γίνεται για τη συστηματική συλλογή και καταγραφή των στατιστικών στοιχείων, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την προσπάθεια πρόληψης των ατυχημάτων και σαν βάση για την πληρέστερη ενημέρωση των εργαζομένων και εργοδοτών, όπως και με τη δημιουργία ενός σχετικού γενικού μητρώου επιχειρήσεων. Αυτό που κάνει τώρα και το ΙΚΑ.
Παρόλο που το χρονικό διάστημα λειτουργίας του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας με τη νέα του μορφή είναι πολύ μικρό, ωστόσο πιστεύουμε ότι το έργο που έχει να επιδείξει, είναι πολύ σημαντικό και να συμβάλει στο αντικείμενο.
Σίγουρα ακόμα βρισκόμαστε στην αρχή των προσπαθειών για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Είμαστε όμως βέβαιοι ότι με τη βοήθεια όλων των εμπλεκομένων φορέων και εδώ βάζω σαφώς και το Τεχνικό Επιμελητήριο (Ελλάδας) θα ευοδωθούν οι στόχοι και οι δικοί μας και οι προσδοκίες της κοινωνίας, για μια ασφαλή, ασφαλισμένη και καλά αμειβόμενη εργασία.
Και στο σημείο ακριβώς αυτό, κλείνοντας, θέλω να ευχαριστήσω το Τεχνικό Επιμελητήριο για τη φιλοξενία κατ αρχήν, την πρωτοβουλία αυτής της σημαντικής ημερίδας στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας και σε συνέχεια των ημερίδων Θεσσαλονίκης, Λάρισας και Αθήνας, που είχαν για μας μια μεγάλη επιτυχία και να παρακαλέσω, έτσι για να είμαστε και ουσιαστικοί στο ζήτημα, στο αντικείμενο, να κάνω έκκληση στο Τεχνικό Επιμελητήριο που είναι εδώ, να στελεχώσει με τις προτάσεις του τις μεικτές επιτροπές ελέγχου οικοδομών και τεχνικών έργων στα τέσσερα ΚΕΠΕΚ του λεκανοπεδίου, αυτό δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής, καθώς και με την παρουσία του εκπροσώπου του Τεχνικού Επιμελητηρίου πάντα, στην 5μελή Επιτροπή της Ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης.
Χωρίς εσάς δεν λειτουργούμε ή λειτουργούμε πλημμελώς.

Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ OΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡOΠΗΣ
ΑΠO ΤOΝ ΗΛΙΑ ΜΠΑΝOΥΤΣO

Εκ μέρους της Oργανωτικής Επιτροπής, η οποία είναι ίδια με τη Μόνιμη Επιτροπή Συνθηκών Ασφαλείας και Υγιεινής στον εργασιακό χώρο και λειτουργεί ανελλιπώς εδώ και δεκαπέντε χρόνια, σας καλωσορίζουμε στην καθιερωμένη πλέον αυτή ετήσια εκδήλωση του Τεχνικού Επιμελητηρίου.
Επιλέξαμε το θέμα της σημερινής παρουσίασης της εισήγησης αυτής, να είναι: Προσδοκίες για μια νέα περίοδο στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου, από την κινητικότητα στην ουσιαστική εφαρμογή των θεσμών.
Για μια ακόμα φορά με αφορμή την ευρωπαϊκή εβδομάδα, το ΤΕΕ, δράττεται της ευκαιρίας για να υποβάλει τις συγκεκριμένες προτάσεις του με σκοπό να συμβάλει στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας γενικότερα.
Είναι σε όλους φανερό ότι διανύουμε μια νέα περίοδο για τα θέματα ασφάλειας και υγείας της εργασίας στη χώρα μας. Ανάλογη, τολμούμε να πούμε, της περιόδου που ακολούθησε τη θέσπιση του Ν. 1568/85, ειδικότερα την περίοδο 1987-89, που είχαμε έναν πραγματικό οργασμό από ενδιαφέρον από τεχνικούς ασφαλείας, από γιατρούς εργασίας, από ημερίδες που χρηματοδοτούσε τότε το υπουργείο Εργασίας, από Επιτροπές Υγιεινής και Ασφάλειας εργαζομένων που τότε δημιουργούνταν για πρώτη φορά.
Μεσολάβησε όμως μια 15ετία, τη οποία εάν την δούμε από τη σκοπιά της πρακτικής εφαρμογής, της επιστημονικής προόδου στο αντικείμενο, της παραγωγής εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και της ενημέρωσης της κοινωνίας για το τόσο σοβαρό αυτό θέμα, θα διαπιστώσουμε ότι η 15ετία αυτή, δύσκολα χαρακτηρίζεται ως 15ετία προόδου.
Κατά την περίοδο αυτή ασφαλώς δεν έλειψαν οι πολλαπλές αναφορές. Πότε με αφορμή επετείους σαν τις σημερινές και πότε με αφορμή τραγικά γεγονότα σαν εκείνο που θρηνήσαμε πριν λίγες εβδομάδες στη Ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη.
Και επιπλέον, θέλουμε να τονίσουμε ότι δεν τελείωσαν και οι οικονομικοί πόροι όλα αυτά τα χρόνια. Υπήρξαν οικονομικοί πόροι στο όνομα της ασφάλειας και υγιεινής της εργασίας, αξίζει να αναφέρουμε ότι στο όνομα της ενημέρωσης, της σεμιναριακής εκπαίδευσης και σε μεγάλη κλίμακα χαμηλού επιπέδου, καθώς και στο όνομα της λήψης μέτρων μέσα στις επιχειρήσεις, εκτιμάται ότι την περασμένη δεκαετία, έχουν δαπανηθεί από εθνικούς και Κοινοτικούς πόρους, πάνω από 5 δισεκατομμύρια δραχμές.
Ας αναρωτηθούμε ακούγοντας αυτό το νούμερο που ήταν το πρακτικό αντίκρισμα σε τρεις μόνο τομείς:
1. Στην ενημέρωση των επιχειρήσεων, που σήμερα μαζικά εμφανίζονται ανυποψίαστες για τους θεσμούς που υπάρχουν εδώ και 15 χρόνια.
2. Στην παραγωγή ειδικών της πρόληψης, που σήμερα θέλουμε να στελεχώσουμε υποδομές για πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου και δεν έχουμε εκπαιδευμένους Μηχανικούς, δεν έχουμε εκπαιδευμένους γιατρούς.
3. Στην υποδομή των ελεγκτικών μηχανισμών.
Όμως, κατά την περίοδο αυτή της στασιμότητας σε έναν άλλο τομέα σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος, που δεν απαιτούσε σχεδόν κανένα οικονομικό κόστος. Εννοώ με την ανάπτυξη του θεσμικού πλαισίου, την πληθωρική θα λέγαμε ανάπτυξη του θεσμικού πλαισίου ή οποία συντελέστηκε αποκλειστικά σχεδόν λόγω της εναρμόνισης με το αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ας έρθουμε τώρα στα τρέχοντα, που ακούστηκε και προηγουμένως ότι σημειώνεται από την αρχή του χρόνου μια έντονη κινητικότητα στην υποχρέωση των επιχειρήσεων για εφαρμογή των κυριότερων εργοδοτικών υποχρεώσεων, δηλαδή του τεχνικού ασφάλειας, γιατρού εργασίας και της εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου. Με ιδιαίτερη έμφαση την περίοδο από 15 Σεπτεμβρίου έως 15 Νοεμβρίου.
Είναι γνωστό ότι από τον περασμένο Γενάρη, οι επιθεωρήσεις εργασίας, δεν αποδέχονται πλέον για θεώρηση τις καταστάσεις προσωπικού στις οποίες δεν αναγράφεται το όνομα του Τεχνικού Ασφάλειας και του γιατρού εργασίας ακόμα και σε εμπορικές επιχειρήσεις που έχουν έναν εργαζόμενο. Σ αυτές μόνο για τον Τεχνικό Ασφάλειας.
Η υποχρέωση αυτή της αναγραφής των ονομάτων του Τεχνικού Ασφάλειας και του γιατρού εργασίας, καθώς και των ωρών απασχόλησής τους, καθιερώθηκε προκειμένου να αντιμετωπιστεί η εικονική απασχόληση των Τεχνικών και των γιατρών, η οποία είχε διαπιστωθεί από το ίδιο το υπουργείο Εργασίας, ότι συνέβαινε σε μεγάλη κλίμακα.
Και γι αυτό το λόγο από τον Αύγουστο του 1999 με το Προεδρικό Διάταγμα 159/99 επιβλήθηκε αυτή η αναγραφή των ονομάτων του τεχνικού και του γιατρού στα έντυπα καταστάσεων προσωπικού.
Και τέθηκε σε εφαρμογή με τον καινούργιο νόμο για τα εργασιακά τον 2874. Έχουμε λοιπόν, μια ετεροχρονισμένη κατά 16 μήνες απαίτηση των Επιθεωρήσεων Εργασίας, η οποία δημιούργησε οξύ πρόβλημα. Και προκειμένου να εκτονωθεί αυτή η έκρυθμη κατάσταση που θα δημιουργούσε αντικειμενικά τεκμηριωμένη μαζική καταστρατήγηση του Προεδρικού Διατάγματος 159/99, με απρόβλεπτες συνέπειες, άρχισε ύστερα από σχετική εγκύκλιο να παραλαμβάνει τις καταστάσεις προσωπικού των επιχειρήσεων, επισημαίνοντας τη σχετική εκκρεμότητα όπου αυτή διαπιστώθηκε.
Η έκρυθμη αυτή κατάσταση, ανέδειξε με αδιαμφισβήτητο τρόπο το τεράστιο θέμα της μη ουσιαστικής εφαρμογής των κυριότερων από τις εργοδοτικές υποχρεώσεις, του θεσμού του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας.
Η αδυναμία αυτή είναι προφανές ότι είναι κομβικής σημασίας γιατί ακυρώνει καθημερινά στην πράξη το σύστημα πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου.
Το θέμα που προέκυψε με τις καταστάσεις προσωπικού, μετατόπισε τη συζήτηση από το ζητούμενο της ουσιαστικής εφαρμογής των θεσμών στο πώς οι επιχειρήσεις θα καλυφθούν νομότυπα για να αποφύγουν τις ποινικές και διοικητικές κυρώσεις. Μάλιστα τέθηκαν από τον πρώην υφυπουργό εργασίας για συζήτηση, μια σειρά από θέματα μεταξύ των οποίων και η διεύρυνση στις κατηγορίες των επιχειρήσεων στις οποίες ο ίδιος ο εργοδότης να μπορεί να αναλαμβάνει τα καθήκοντα του τεχνικού ασφάλειας ύστερα από ένα σύντομο σεμινάριο, διαπιστευμένο βέβαια.
Είναι γνωστό ότι το θέμα των συνθηκών εργασίας, είναι σήμερα λόγω των ειδικών προσαρμογών της αγοράς εργασίας και των σταδιακών αλλαγών στις εργασιακές σχέσεις, περισσότερο από ποτέ, σοβαρό και επίμονο.
Το μεγάλο έλλειμμα στον τόπο μας ασφαλώς δεν είναι η παραγωγή ή η τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου αλλά η εφαρμογή της η οποία κατά την άποψή μας πρέπει να εντείνει άμεσα τις προσπάθειές της η πολιτεία.
Ας έρθουμε τώρα ειδικότερα στα θέματα τα οποία είχαν τεθεί υπό συζήτηση την άνοιξη από τον υφυπουργό Εργασίας για να δημοσιοποιήσουμε τις απόψεις μας.
Κατ αρχήν σχετικά με τις κατηγορίες κλάδων οικονομικής δραστηριότητας από πλευράς επικινδυνότητας, όπως αυτές έχουν αναφερθεί στο Προεδρικό Διάταγμα 294/98.
Θεωρούμε ότι η κατηγορία Α υψηλής επικινδυνότητας, δεν πρέπει να μεταβληθεί ως προς τις εγγεγραμμένες δραστηριότητες και επιπλέον να συμπληρωθεί με τις δραστηριότητες περισυλλογής και διάθεσης απορριμμάτων, με τους κλάδους της γεωργίας και κτηνοτροφίας, καθώς και με τα νοσοκομεία, να ενταχθούν στην πρώτη κατηγορία την Γ, την χαμηλής επικινδυνότητας που ανήκουν σήμερα, εκτός βέβαια από τις διοικητικές υπηρεσίες, οι οποίες φρονούμε ότι πρέπει να ενταχθούν στην Β κατηγορία και όχι στη Γ της χαμηλής επικινδυνότητας.
Επίσης, στην υψηλή επικινδυνότητα πρέπει να ενταχθούν και οι δραστηριότητες παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικού ρεύματος.
Στην κατηγορία Β πρέπει να ενταχθούν οι εξής δραστηριότητες: Τροφοδοσίας (Catering), καθώς και μαγειρεία μεγάλων μονάδων, πλυντήρια στεγνοκαθαριστήρια δραστηριότητες φύλαξης, καθαρισμού, καθαριότητας, καθώς και επισκευής και συντήρησης μεταφορικών μέσων.
Σε ένα άλλο θέμα, εκείνο των ειδικοτήτων που πρέπει να έχει ο τεχνικός ασφάλειας σε συνάρτηση με τις κατηγορίες επικινδυνότητας και των κλάδων οικονομικής δραστηριότητας, θεωρούμε ότι οι αβλεψίες που υπήρξαν το 1988 πρέπει να διορθωθούν, να ενταχθούν και οι τοπογράφοι στους κατάλληλους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας, καθώς επίσης και οι μηχανικοί παραγωγής, οι μηχανικοί τηλεπικοινωνιών, περιβαλλοντολόγοι μηχανικοί και λοιπά.
Στο θέμα της διεύρυνσης της κατηγορίας των επιχειρήσεων, στις οποίες ο ίδιος ο εργοδότης να μπορεί να αναλάβει τα καθήκοντα του τεχνικού ασφάλειας θεωρούμε ότι καλώς ο ίδιος ο εργοδότης μπορεί να αναλάβει αυτά τα καθήκοντα μόνο στην κατηγορία χαμηλής επικινδυνότητας και μέγιστο σε επιχειρήσεις κάτω από 50 άτομα.
Σε αντίθετη περίπτωση, εάν δηλαδή επιτρέψουμε τον εργοδότη των επιχειρήσεων μεσαίας επικινδυνότητας να αναλάβει καθήκοντα τεχνικού ασφάλειας, θεωρούμε ότι υποβιβάζεται υπέρμετρα το επίπεδο προστασίας των εργαζομένων στις επιχειρήσεις αυτές.
Σχετικά με τα τυπικά προσόντα του εργοδότη που μπορεί να αναλάβει καθήκοντα τεχνικού ασφάλειας, θεωρούμε ότι καλώς ο νόμος προϋποθέτει την σεμιναριακή επιμόρφωση από διαπιστευμένο εκπαιδευτικό κέντρο και σεμινάριο που έχει εγκριθεί από το ΣΕΥΑΕ.
Επιπλέον, στην κατηγορία Γ ενδεχόμενα να μην είναι απαραίτητο να εκπαιδεύονται οι εργοδότες οι οποίοι είναι απόφοιτοι ΑΕΙ, ΤΕΙ, Τεχνικής κατεύθυνσης.
Στο ερώτημα εάν πρέπει να εργαζόμενους με τυπικά προσόντα Τεχνικού Λυκείου ή μέσης Τεχνικής Σχολής να ανατίθενται καθήκοντα Τεχνικού ασφαλείας χωρίς πρόσθετη διαπιστευμένη επιμόρφωση, η γνώμη μας είναι ότι δεν θα πρέπει σε κανένα εργαζόμενο των κατηγοριών αυτών, να καταργηθεί η διαπιστευμένη αυτή επιμόρφωση, διότι είναι ιδιαίτερα δύσκολη η διαπίστωση της αρχαιότητας των γνώσεων που αποκτήθηκαν μέσω των προγραμμάτων σπουδών και μόνο.
Κατά την άποψή μας, μια τέτοια προσέγγιση αφήνει μεγάλο περιθώριο αποκλίσεων, ερμηνειών και εν τέλει αυθαιρεσίας και τρόπο που οδηγεί στην ουσιαστική κατάργηση της διαπιστευμένης εκπαίδευσης, γεγονός που αποτελεί ευρείας έκτασης απορύθμιση στο ισχύον νομικό πλαίσιο.
Ένα άλλο σοβαρό θέμα είναι η αποκατάσταση της έννοιας του Τεχνικού Ασφαλείας. Θεωρούμε ότι ο θεσμός είναι εξαιρετικά αποδυναμωμένος, σ αυτό έχει συμβάλλει και ο ίδιος ο όρος του Τεχνικού Ασφάλειας, ο οποίος κατά τη γνώμη μας δεν πρέπει να ταυτίζεται με εκείνον του αρμόδιου για την ασφάλεια εργασίας στην επιχείρηση.
Είναι προφανές ότι ο όρος «Τεχνικός Ασφάλειας» προϋποθέτει κάποιου επιπέδου τεχνική κατάρτιση. Που κατά τη γνώμη μας διαθέτουν μόνο οι απόφοιτοι των ΤΕΙ και των ΑΕΙ τεχνικής κατεύθυνσης.
Στα πλαίσια αυτά το ΤΕΕ προτείνει να αφαιρεθεί ο τίτλος του τεχνικού ασφάλειας από τους εργοδότες και από τους απόφοιτους μέσω των τεχνικών σχολών ή εμπειροτέχνες και στις περιπτώσεις αυτές να χρησιμοποιείται ο όρος «αρμόδιος θεμάτων ασφάλειας εργασίας».
Σχετικά με την επιμόρφωση εργοδοτών και εργαζομένων είναι γνωστή η συμβολή του Τεχνικού Επιμελητηρίου, ίσως να γνωρίζετε ότι από το φθινόπωρο έχουμε διενεργήσει δεκάδες σεμινάρια για εργοδότες χαμηλής επικινδυνότητας τα οποία συνεχίζονται προκειμένου να καλύψουμε τις ανάγκες που έχουν παρουσιαστεί για τις επιχειρήσεις χαμηλού κινδύνου και πάνω των 50 ατόμων.
Σχετικά με τη λειτουργία του νέου θεσμού των εξωτερικών υπηρεσιών προστασίας και πρόληψης, ο σημαντικός αυτός θεσμός είναι γεγονός ότι απαντά σε πολλά κοινά που συνδέονται με τους μεμονωμένους Τεχνικούς Ασφάλειας και γιατρούς εργασίας.
Θα πρέπει όμως η εφαρμογή του να ελεγχθεί αυστηρά από το ΣΕΠΕ, προκειμένου να προσεχθεί η ευκαιριακή επέκτασή του, με τρόπο που στο όνομα της μεγιστοποίησης του κέρδους, να αδυνατεί ο θεσμός αυτός να έχει ουσιαστικές υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις.
Και πάλι επισημαίνουμε την ανάγκη αυστηρού ελέγχου και διαρκούς ελέγχου των ΕΞΥΠΠ.
Επιπλέον των ανωτέρω προτάσεων του Τεχνικού Επιμελητηρίου στη συζήτηση που είχε ανοίξει από τον υφυπουργό Εργασίας, θεωρούμε ότι διατηρούν την επικαιρότητά τους και όλες οι προτάσεις τις οποίες έχουμε διατυπώσει με την εισήγησή μας και κατά την αντίστοιχη εκδήλωση του περασμένου έτους, ξεχωρίζουμε μία στην οποία δεν έχουμε δει κάποια πρόοδο και είναι αποφασιστικής σημασίας. Την αξιοποίηση των πόρων του τρέχοντος Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.
Ιδιαίτερα με τη συμβολή των αρμοδίων υπηρεσιών του υπουργείου Εργασίας, καθώς και εκπροσώπων του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Να μην έχουμε πάλι το φαινόμενο που είχαμε στα προηγούμενα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, την «απορρόφηση» και ανάλωση δισεκατομμυρίων και να έχουμε τις επιθεωρήσεις εργασίας χωρίς κεντρικό μηχανογραφικό σύστημα.
Γενικότερα για τα θέματα τα οποία είχαν τεθεί υπό συζήτηση, πιστεύουμε ότι η προτεραιότητα πρέπει να επικεντρωθεί στο πεδίο της εφαρμογής. Το ΤΕΕ πιστεύει ότι υπολείπονται ακόμα πολλά να γίνουν σε τομείς που μέχρι σήμερα δεν έχει φανεί καμιά πρόοδος και που το έχουμε επισημάνει πολλές φορές στο παρελθόν.
Επιγραμματικά, τέτοιοι τομείς είναι: Η εκπαίδευση, όπου πρέπει η αγωγή ασφάλειας και υγείας στην εργασία να ενταχθεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, χαιρετίζουμε τις νέες εκδόσεις του ΕΛΙΝΥΑΕ, αλλά δεν επαρκεί αυτό. Θεωρούμε ότι οι βαθμίδες των ΤΕΙ και των ΑΕΙ πρέπει να ασχοληθούν συστηματικότερα με την ασφάλεια και υγεία της εργασίας και να σταματήσει η κάλυψη των αναγκών από κατάρτιση σεμιναριακού χαρακτήρα και μόνο.
Ένας άλλος τομέας είναι αυτός της έρευνας, στον οποίο πρέπει μέσα από ερευνητικά προγράμματα ποικίλης μορφής και αντικειμένου να εντοπισθούν τα πραγματικά προβλήματα, να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα των μέτρων που εφαρμόζονται και να ληφθούν περαιτέρω κατάλληλα μέτρα.
Σχετικά με τον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Είναι ιδιαίτερα επίκαιρος και λυπούμαστε που παρά τις επεξεργασίες που έχουν γίνει στο παρελθόν, δεν βλέπουμε το θέμα της ασφαλιστικής αντιμετώπισης του επαγγελματικού κινδύνου να απασχολεί καμία πλευρά. Θεωρούμε ότι το ασφαλιστικό σύστημα πρέπει να μεταφράσει σε οικονομικά μέτρα τις πραγματικές συνθήκες ασφάλειας και υγείας σε κάθε επιχείρηση και για το θέμα αυτό υπάρχουν ασφαλώς δεδομένα στη χώρα μας, αλλά υπάρχουν και πολύ χρήσιμες εμπειρίες σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου το ασφαλιστικό σύστημα έχει αναδειχθεί σε έναν βασικό μοχλό πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου σε επίπεδο επιχείρησης.
Υπάρχουν πολλά τέτοια παραδείγματα και μελέτες και εμπειρίες και από συγκεκριμένες χώρες αλλά και από ερευνητικά Ευρωπαϊκά Ινστιτούτα.
Τέλος, ένας τομέας που πρέπει ασφαλώς να στρέψουμε τη προσοχή μας και έχει κατ επανάληψη αναφερθεί, είναι η εφαρμογή των θεσμών και για την εφαρμογή αυτή των θεσμών είναι απαραίτητα τα στατιστικά στοιχεία, η συμμόρφωση των επιχειρήσεων και χαιρόμαστε ιδιαίτερα για τα στοιχεία που ακούσαμε, τα οποία ήταν τα πρώτα στοιχεία φρέσκα ας μου επιτραπεί η έκφραση στοιχεία, ύστερα από το 1989.
Τα τελευταία στοιχεία που ακούγαμε για τα θέματα του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας κατ επανάληψη ήταν του 1989, από εποχής Γεννηματά, δυστυχώς.
Σχετικά με το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας κρίνουμε ότι χρειάζεται διά βίου εκπαίδευση όλων των επιθεωρητών εργασίας, καθώς και μέτρα ενίσχυσης της υλικοτεχνικής του υποδομής και της οργάνωσής του και το κυριότερο και πιο επείγον είναι να αποκτήσει επιτέλους την κατάλληλη μηχανοργάνωση.
Ελπίζουμε με τη νέα ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, να έχει την πολιτική βούληση, προκειμένου το ΣΕΠΕ να λειτουργήσει με συνεκτικότητα, συνέπεια και συνέχεια, για να εφαρμόζονται οι νομοθετικές προβλέψεις και οι θεσμοί, που καθημερινά καταστρατηγούνται στη βιομηχανία, στα τεχνικά έργα και στις υπηρεσίες, αλλά και στο δημόσιο τομέα. O δημόσιος τομέας αγνοεί ακόμα και με τον καινούργιο δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα την έννοια του εργατικού ατυχήματος. Είναι ο μεγαλύτερος παραβάτης, σήμερα στη χώρα ο δημόσιος τομέας.
Δεν υπάρχουν θεσμοί τεχνικού ασφάλειας και γιατρού εργασίας, παρόλο που ο δημόσιος τομέας περιλαμβάνεται στο πεδίο εφαρμογής και του Ν. 1518/85 και του Π.Δ. 17/96.
Κατ αυτό τον τρόπο πιστεύουμε ότι το ΣΕΠΕ θα αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός σώματος. Αυτό είναι το ζητούμενο: Να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά ενός σώματος, σύμφωνα με τις προβλέψεις της διεθνούς σύμβασης εργασίας, με υψηλή κατάρτιση, σύγχρονη οργάνωση και κυρίως ισχυρά αντισώματα στους πειρασμούς που αντικειμενικά εκτίθενται κάθε ελεγκτικός μηχανισμός.
Και τελευταίο, αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη διαπαιδαγώγηση των 300 νέων επιθεωρητών εργασίας. Επίσης, να αναφέρουμε ότι αναμένουμε τη στελέχωση του ΣΕΠΕ και με τους κοινωνικούς επιθεωρητές εργασίας, περίπου 150 που είχε εξαγγείλει πέρυσι από το βήμα αυτό ο τότε υπουργός Εργασίας. Είναι 180 στον ΑΣΕΠ, απ ό,τι πληροφορούμαι τώρα, χαιρόμαστε γι αυτό και περιμένουμε γρήγορα να τους δούμε να στελεχώσουν τις υπηρεσίες του ΣΕΠΕ και να εκπαιδεύονται κατάλληλα.
Ένα άλλο θέμα που μας ανησυχεί είναι η αποδυνάμωση της Γενικής Διεύθυνση συνθηκών Ασφαλείας και Υγιεινής εργασίας της κεντρικής υπηρεσίας δηλαδή του υπουργείου Εργασίας, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για το νομοθετικό έργο και τη λειτουργία βασικών θεσμών, όπως είναι το ΣΥΑΕ.
Επίσης, παρατηρούμε με ανησυχία ότι μέσα στο ίδιο το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, δεν υπάρχουν θεσμοί επικοινωνίας και διαβούλευσης μεταξύ της Γενικής Διεύθυνσης Συνθηκών και Υγιεινής Εργασίας και του ΣΕΠΕ.
Επίσης, δεν υπάρχει επικοινωνία μεταξύ του ΣΥΑΕ και του Συμβουλίου Κοινωνικού Ελέγχου του ΣΕΠΕ. Είναι δύο ανώτατα συμβούλια, το ένα για νομοθετικό έργο, το άλλο για τον έλεγχο της επιθεώρησης εργασίας, τα οποία μεταξύ τους δεν επικοινωνούν, με άλλους εκπροσώπους το καθένα.
Αυτή η έλλειψη σταθερής, μόνιμης και τακτικής επικοινωνίας, πολύ φοβόμαστε ότι θα οδηγήσει, εάν δεν το έχει κάνει ήδη, σε λάθη τόσο στην εφαρμογή της νομοθεσίας από τη μία πλευρά, όσο και στις ανάγκες συμπλήρωσης και προσαρμογής της νομοθεσίας από την άλλη.
Επίσης, πιστεύουμε ότι πρέπει να αναπτυχθούν μόνιμοι δίαυλοι επικοινωνίας με το ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο έχει κάνει βήματα το τελευταίο διάστημα και χρειάστηκε να ξαναβρούν τα Π.Δ. τα οποία είχαν βγει με υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας, να ξαναβγούν με υπογραφή του υφυπουργού ΠΕΧΩΔΕ. Για να αρχίσουν να εφαρμόζονται στο βασίλειο του ΥΠΕΧΩΔΕ... Λόγω ακριβώς της έλλειψης των στοιχειωδών διαύλων επικοινωνίας. Έστω κι έτσι βέβαια, χαιρετίζουμε την πρόοδο που σημειώθηκε στο ΥΠΕΧΩΔΕ.
Κλείνοντας, θέλουμε να ελπίζουμε ότι δημιουργούνται βάσιμες ελπίδες για μια εποχή στον τομέα της πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου.
Για να μπορέσει όμως αυτή η κινητικότητα που αναφέρθηκε αρχικά να μετουσιωθεί σε ένα σταθερό ρυθμό προόδου στην εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου, ορισμένες προϋποθέσεις είναι οι εξής:
1. Να αξιοποιηθούν οι πόροι του τρέχοντος Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.
2. O έλεγχος από το ΣΕΠΕ δεν θα ατονήσει μετά τις 15 τρέχοντος μηνός, που θα έχουν τυπικά θεωρήσει οι επιχειρήσεις καταστάσεις προσωπικού στην επιθεώρηση εργασίας, αλλά θα ενταθεί σε θέματα εφαρμογής τεχνικού ασφάλειας, γιατρού και εκτίμηση επαγγελματικού κινδύνου, καθώς επίσης και μετρήσεων και ιατρικών εξετάσεων και περιεχομένου των ιατρικών εξετάσεων.
3. Oι επιχειρήσεις θα ενημερώνονται διαρκώς ώστε να αντιστραφεί η απαξιωμένη εικόνα που έχουν οι επιχειρήσεις σήμερα για τον τεχνικό ασφάλειας και το γιατρό εργασίας. Δυστυχώς, έχουμε πολύ δυσμενή εικόνα. Δεν ξέρουν τι όφελος συγκεκριμένο μπορούν να έχουν από τους δύο αυτούς συμβούλους που έχει προβλέψει η νομοθεσία.
4. Oργανισμοί και Ινστιτούτα που έχουν δημιουργηθεί για να συμβάλλουν στην πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου με το ένα ή τον άλλο τρόπο. Θέλουμε να ελπίζουμε ότι θα δεχθούν την πρόκληση να παράγουν έργο ανάλογο με τις απαιτήσεις των καιρών και ασφαλώς με τους πόρους που αναλώνουν.
5. Τα ΑΕΙ και ΤΕΙ επίσης θα αντιληφθούν την πρόκληση που εμφανίζεται και θα αναλάβουν πρωτοβουλίες για τη δημιουργία κύκλου σπουδών για την ασφάλεια εργασίας, ανταποκρινόμενοι στην αυξημένη ζήτηση που παρατηρείται στην αγορά εργασίας το τρέχον έτος.
Με τις αρχικές αυτές σκέψεις από πλευράς Oργανωτικής Επιτροπής, αναμένουμε τις προτάσεις σας. Είμαστε βέβαιοι ότι η ανταλλαγή των απόψεων που θα ακολουθήσει, θα ενισχύει σημαντικά την προσπάθεια που καταβάλλει ο καθένας μας με όποια ιδιότητα και να δραστηριοποιείται: Του τεχνικού ασφάλειας, του γιατρού εργασίας, του επιστημονικού υπευθύνου ΕΞΥΠΠ, του ερευνητή, του επιθεωρητή εργασίας, του υπεύθυνου για το ανθρώπινο δυναμικό ή του ιδιοκτήτη της επιχείρησης.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι όλες αυτές οι ιδιότητες είναι σήμερα παρούσες στη σημερινή μας εκδήλωση. O στόχος μας είναι κοινός: Η πρόληψη του επαγγελματικού κινδύνου και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας γενικότερα. Ή για να επανέλθουμε στην αφορμή της σημερινής μας εκδήλωσης, το ιδανικό κατά την εργασία, που είναι το «κανένα ατύχημα».

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜOΣ ΤOΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚOΛΛΑ ΕΙΔ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡOΠΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΗΣ ΓΣΕΕ

Κυρίες και κύριοι, κύριε ειδικέ Γραμματέα, κύριοι της Oργανωτικής Επιτροπής, μεταφέρω τον χαιρετισμό των συναδέλφων της Γενικής Συνομοσπονδίας, του Προεδρείου, της Εκτελεστικής Επιτροπής και της Διοίκησης.
Σαν Γενική Συνομοσπονδία, όπως είναι γνωστό έχουμε συμβάλει μαζί με τα Εργατικά Κέντρα και τις Oμοσπονδίες στην ανάπτυξη του θεσμού της υγιεινής και ασφάλειας. Έχουμε με τις καθημερινές μας παρεμβάσεις προωθήσει αυτή τη σκέψη, το ότι πρέπει να μειωθεί κάθε χρόνο ο αριθμός των 120 νεκρών και να μην έχουμε αν είναι δυνατόν νεκρούς.
Πρέπει τα 25.000 ατυχήματα και όχι 11.000 που γράφει η εισήγηση του ΙΚΑ, το χρόνο, να σταματήσουν να υπάρχουν και θα πρέπει από τις 500.000 εταιρείες στην Ελλάδα που λειτουργούν και δουλεύουν σε αυτές εργαζόμενοι, όπου ο κ. Πολυχρονίου με την εισήγησή του μας δικαίωσε με τις καθημερινές καταγγελίες που καταθέτουμε, δεν υπάρχει τίποτα που να καλύπτει την υγιεινή και ασφάλεια του εργαζόμενου είτε είναι στην παραγωγή, είτε είναι στο γραφείο, είτε είναι οπουδήποτε.
Συνεπώς, είμαστε σε ένα σημείο που έχουμε πλούσιο θεωρητικό υλικό, επιστημονικές σκέψεις, αλλά δεν έχουμε βρει ακόμα τη μέθοδο έτσι ώστε να προωθήσουμε και να μπούμε μέσα στο εργοστάσιο και να παρακολουθήσουμε όχι διά της επιβολής προστίμου, αλλά να παρακολουθήσουμε με μεγάλη επιμονή και υπομονή και να πείσουμε εν πάση περιπτώσει ότι εάν δεν πάρεις μέτρα για την υγιεινή και ασφάλεια μέσα στο εργοστάσιο, θα την πληρώσεις κι εσύ σαν επιχειρηματίας δηλαδή θα σου λείπει ο εργαζόμενος από την παραγωγή, θα την πληρώσει το ασφαλιστικό ταμείο, θα την πληρώσει ο Έλληνας φορολογούμενος πολίτης, θα την πληρώνει η Εθνική η εθνική οικονομία». Την πληρώνουμε όλοι δηλαδή.
Και ότι τα μέτρα πρόληψης είναι το Α και το Ω μιας σύγχρονης μικρής, μεσαίας ή μεγάλης εταιρείας στον 21ο αιώνα. Κατά την άποψή μας θα πρέπει να ρίξουμε όλοι μαζί μια βαρύτητα στην πράξη κάτω, να μπούμε στα εργοστάσια.
Εμείς σαν Γενική συνομοσπονδία με τα Εργατικά κέντρα και τις Oμοσπονδίες και τα σωματεία, ξεκινάμε από το Δεκέμβριο μια πανελλαδική εξόρμηση σε συνεργασία με το ΚΠΕΕ και το ΣΕΠΕ, να παρέμβουμε με τις μονάδες μέτρησης του ΕΛΙΝΥΑΕ μέσα στους χώρους δουλειάς, όπου του χρόνου στην επόμενη τέτοια μάζωξη, θα έχουμε τα πραγματικά στοιχεία, και όχι θεωρητικά, αλλά πραγματικά στοιχεία. Τι συμβαίνει σε κάθε επιχείρηση.
Το δεύτερο στοιχείο που ήθελα να πω είναι ο τεχνικός ασφάλειας. Πήρα ένα ερέθισμα από τον κ. Μπανούτσο. Είναι γεγονός ότι ο τεχνικός ασφάλειας παίζει κάποιο ρόλο αλλά δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο. Είναι εισηγητικός ο ρόλος του. Εάν θέλει ο εργοδότης αποδέχεται την εισήγηση του Τεχνικού Ασφάλειας για να τακτοποιήσει κάποια πράγματα μέσα στην επιχείρησή του.
Θα πρέπει λοιπόν, να βρεθεί μία φόρμουλα χωρίς ο Τεχνικός Ασφάλειας να είναι αυτός που θα εισπράττει ενδεχόμενη παράλειψη του εργοδότη, μη υλοποίηση δηλαδή της εισήγησής του για μέτρα ασφάλειας, τη δίωξη.
Θα πρέπει να βρεθεί μία φόρμουλα, μας είχε απασχολήσει και το 1985 αυτό στο 1568 και είχε γίνει πολύ μεγάλη κουβέντα εκείνη την εποχή για το ρόλο του τεχνικού ασφάλειας και πόσο πρέπει να είναι εισηγητική ή όχι η θέση του για να παρθούν μέτρα ασφάλειας.
Άρα λοιπόν, το Τεχνικό Επιμελητήριο δεν έχει παρά να μελετήσει η Γενική Συνομοσπονδία είναι στη διάθεσή σας, κύριοι του Τεχνικού Επιμελητηρίου τον πραγματικό ρόλο του τεχνικού ασφάλειας.
Δεν υπάρχουν γιατροί εργασίας, έχουν στηθεί εκείνα τα «περίεργα μαγαζιά» τα ΕΞΥΠΠ, τα οποία δεν έχουν άλλο στόχο παρά να κερδοσκοπούν ένα γύρο από τις επιχειρήσεις και έχουμε λοιπόν αυτό το «ή» διαζευκτικό του Προεδρικού Διατάγματος 17, να μπαίνουν γιατροί, επιστήμονες βέβαια, αλά δεν είναι της ειδικότητας του γιατρού εργασίας. Και δεν μπορεί με ταχύρυθμα σεμινάρια οι παθολόγοι, οι γιατροί, να γίνουν γιατροί εργασίας. Αυτές είναι οι απόψεις των γιατρών εργασίας που έχουν σπουδάσει, δεν είναι δικές μου.
Άρα λοιπόν, δεν έχουμε ακόμα προχωρήσει στο θεσμό αυτό του γιατρού εργασίας επί της ουσίας. Θα πρέπει να θεσμοθετηθεί έδρα στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, προσπαθείται κάτι εδώ να γίνει και βέβαια να βγάλουμε έξω γιατρούς εργασίας που είναι πάρα πολύ μεγάλη έλλειψη σ αυτό τον τομέα του γιατρού. Λείπουν, αν θυμάμαι καλά, γύρω στους 1.500 γιατρούς εργασίας.
Για να γίνουν πραγματικές έρευνες, κλαδικές έρευνες, επαγγελματικού πεδίου και νόσου των εργαζομένων που δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχει καμία. Κι έχει ευθύνη εδώ και το ΙΚΑ, ως ασφαλιστικός φορέα και κάθε ασφαλιστικό ταμείο.
Και κλείνοντας τώρα, να μιλήσω για τον ΕΛOΤ. Δεν είναι δυνατόν στην Ελλάδα να δεχόμαστε πρότυπα της Αγγλίας όπου έχουν απορριφθεί από τις υπόλοιπες χώρες - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το διεθνές γραφείο εργασίας.
Δυστυχώς στη συνεδρίαση του ΕΛOΤ και το ΤΕΕ πήρε θετική θέση γι αυτό το πρότυπο εργασίας. Δηλαδή να βάλουμε κλισέ, ISO στη λειτουργία της υγιεινής - ασφάλειας, στους χώρους δουλειάς. Της ιατρικής εργασίας και γενικότερα.
Νομίζω ότι ήταν λάθος αυτή η απόφαση, μου δίνεται η ευκαιρία να την καταγγείλω από αυτό το βήμα, το έχω κάνει και σε προηγούμενες ημερίδες. Δεν θα δεχθεί η Γενική Συνομοσπονδία, να λειτουργήσει, να υλοποιηθεί αυτή η απόφαση, διότι δεν έχουν τρελαθεί οι 14 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή μάλλον οι άλλες 13, εκτός της Αγγλίας και της Ελλάδας.
Αλλά εμείς σαν εργατικά συνδικαλιστικά αλλά και άλλοι επιστημονικοί φορείς δεν το δέχονται, δεν έχουμε τρελαθεί όλοι μαζί με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας να μην αποδεχόμαστε αυτό το πρότυπο και να βρισκόμαστε στις διεργασίες σήμερα με το ILO, έτσι ώστε του χρόνου την άνοιξη που θα ολοκληρώσουμε τις εργασίες και θα έρθει να νομοθετηθεί στην Ελλάδα, εδώ είναι που κανείς πρέπει να γελάει ή να κλαίει, δεν ξέρω, με το συγκεκριμένο θέμα.
Άρα, θα πρέπει να επανεξεταστεί αυτό από τον ΕΛOΤ, να το ξαναδούμε πάρα πολύ σοβαρά, γιατί δεν μπορεί να μπει σε κλισέ η υγιεινή και ασφάλεια. Με τα πρότυπα που πάρθηκε απόφαση, το να πηγαίνω εγώ με μια λίστα να εγκρίνω μέσα στην εταιρεία εάν καλύπτει ή όχι, κατά την άποψή μας είναι λάθος.
Αυτές είναι οι σκέψεις μας. Συγχαρητήρια για την εκδήλωση, χρειάζεται συνεργασία, ώστε να μην βρισκόμαστε μόνο σε εκδηλώσεις. Υπάρχουν και στη Γενική Συνομοσπονδία εκείνα τα όργανα ακόμα και στους εργοδότες που μπορούν επιστημονικά να συνεργαστούν με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, έτσι ώστε στην επόμενη να είμαστε πιο ουσιαστικοί.

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜOΣ ΤΗΣ Μ. ΙΩΑΝΝΙΔOΥ, ΕΚ ΜΕΡOΥΣ
ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝOΜOΣΠOΝΔΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚOΥ ΕΜΠOΡΙOΥ

Κατ αρχήν έχετε εκ μέρους του Προέδρου και του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, του κ. Φόλια και ολόκληρου του Διοικητικού Συμβουλίου τις ευχές για άμεση υλοποίηση όσων μέσα σ αυτή την εβδομάδα ξαναθυμηθήκαμε, γιατί πρέπει να πούμε ότι συζητάμε για πάρα πολλά χρόνια το ζήτημα. Και από πλευράς εμπορίου έχουμε στο νου μας μερικά πάρα πολύ πρακτικά ζητήματα που πρέπει να λυθούν.
Επομένως, ευχόμαστε και πιστεύουμε ότι το Τεχνικό Επιμελητήριο είναι ένας από τους κύριους παράγοντες μαζί όπως είπαμε με την πολιτεία και τους κοινωνικούς εταίρους, που θα σηματοδοτήσει τις πρακτικές πλέον στο μείζον αυτό ζήτημα.
Τόσο στην Ευρώπη όσο και στη χώρα μας έχει λεχθεί κατά κόρον ότι δεν υστερούμε τόσο από πλευράς νομοθετικού πλαισίου. Έχουμε προχωρήσει με αρκετά γοργά βήματα. Είχα την τύχη να έχω συμμετάσχει σε πολλές Επιτροπές και σε επίπεδο και στο διεθνές γραφείο εργασίας αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου η Ελλάδα δεν ήταν εκείνη που υστερούσε ή τουλάχιστον είχε τη διάθεση, την πρόθεση και τελικώς και πρακτική να κυρώσει νόμους, να κάνει εσωτερικό δίκαιο - οδηγίες, κανόνες - πλαίσια και τα λοιπά.
Και θέλω επίσης να πω εδώ και κάτι άλλο και εκεί θα συμφωνήσω απόλυτα με τον εκπρόσωπο των εργαζομένων: εδώ απαιτούνται καθαρά και συγκεκριμένα μέτρα. Και θέλω να σας πω και κάτι που λέγεται πολύ συχνά ότι οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν με πολύ μεγάλη δυσπιστία τα ζητήματα της ασφάλειας και της υγείας στους χώρους εργασίας.
Θα απαντήσω: Όχι σύγχρονες, τουλάχιστον δεν πρέπει να είναι έτσι. Στο εμπόριο ο κύριος παράγων, όπως είναι πολύ γνωστό από την καθημερινή μας ζωή, είναι ο άνθρωπος. Αυτή είναι και η επένδυση του εμπορίου.
Δεν θεωρώ δηλαδή ότι σήμερα μπορεί να παραγνωρίσει αν το δείτε και ακόμα από την καθαρά οικονομική άποψη, από την ανάγκη να ανταγωνιστούμε σε έναν διαρκώς και πιο ανταγωνιστικό κόσμο, ο κλάδος αυτός οφείλει να κοιτάξει πάνω απ όλα το ανθρώπινό του δυναμικό. Έπειτα για ποιες επιχειρήσεις μιλάμε;
Στην Ελλάδα, με συντριπτική πλειοψηφία αλλά και σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αυτές είναι μικρές επιχειρήσεις κυρίως. Δηλαδή την οικονομία και εάν θέλετε να μιλάμε για κλάδους, εννοούμε σε συντριπτική πλειοψηφία τη μικρομεσαία επιχείρηση, τη μικρή επιχειρησούλα, αυτή που έχει και λιγότερα από πέντε άτομα. Και αυτή είναι η κινητήρια δύναμη της οικονομίας.
Αυτή επιχείρηση δεν είναι υποχρεωμένη ή τουλάχιστον δεν θα πρέπει να σεβαστεί αυτούς τους κανόνες; Εγώ νομίζω ναι. Η απάντηση του Εμπορίου είναι ναι, η διάθεση είναι ναι. Και από κει και πέρα, πρέπει όμως να σκεφτούμε πως όλα αυτά τα ευχολόγια θα υλοποιηθούν.
Και λέω και το πρόσθετο παράδειγμα, στο εμπόριο οι μικρές επιχειρήσεις οι οποίες εκλήθησαν να έχουν τεχνικό ασφαλείας έστω κι αν έχουν ένα άτομο ή έστω κι αν είναι ο ίδιος ο εργοδότης και ξαφνικά δεν σας κρύβω ότι βρέθηκαν απληροφόρητες με ευθύνη όλων.
Και θεωρώ ότι η ευθύνη είναι συλλογική. Βρέθηκαν απληροφόρητες να αντιμετωπίσουν την επιθεώρηση. Έχω την τιμή να μετέχω στο συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου της Επιθεώρησης της Εργασίας και να έχουμε βρεθεί σε μια κατάσταση έκρυθμη θα έλεγα και αυτό όχι με ευθύνη της επιχείρησης, οπωσδήποτε έχει κι αυτή τη μερίδα της, αλλά με ευθύνη όλων μας.
Ποιος ευαισθητοποίησε αυτές τις επιχειρήσεις; Και εάν θέλετε από τα συλλογικά όργανα. Είναι εδώ ένα φόρουμ που πρέπει να λέγονται οι αλήθειες. Λοιπόν, η αλήθεια είναι ότι δεν υπήρξε ούτε ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης όλα αυτά τα χρόνια, ούτε έγκαιρη ενημέρωση της επιχείρησης, ούτε διάθεση να προσαρμοστούμε πρακτικά σ αυτά τα οποία είχαν νομοθετηθεί.
Και λέω: Και με ποιο κόστος; Στο κάτω-κάτω της γραφής ο άνθρωπος που πουλάει κουμπιά, γωνία Αιόλου και Ευριπίδου και είναι αυτός με τη γυναίκα του, είναι εκείνος που θα επωμιστεί όλο αυτό το βάρος;
Πρέπει να σκεφτούμε ότι η επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό αφορά όλη την κοινωνία. Λοιπόν, δεν θα συνεχίσω με αυτό το μοτίβο, γιατί θεωρώ ότι είναι αυτονόητα αυτά. Ήδη στο Συμβούλιο Κοινωνικού Ελέγχου και το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας έχουν αρχίσει και κάνουν (γιατί κι εδώ θα αποδεχθώ ότι χρειάζονται) συστηματοποιημένους ελέγχους. O έλεγχος δεν είναι τιμωρία. O έλεγχος για τις επιχειρήσεις κι έτσι το βλέπουμε εμείς, είναι συνεργασία.
Αυτές οι επιχειρήσεις χρειάζονται τεχνική συνεργασία, τεχνικούς συμβούλους, τεχνικούς συμβούλους, τεχνικούς ασφαλείας, ανθρώπους οι οποίοι θα μπορέσουν να κάτσουν δίπλα και βεβαίως, εφόσον έχει τη δυνατότητα σιγά - σιγά η επιχείρηση θα αποκτήσει και τους τεχνικούς της συμβούλους, διότι άλλως δεν υπάρχει λύση. Δεν θα ανταγωνιστούμε, θα είμαστε ανεπίκαιροι.
Η Ελλάδα, επαναλαμβάνω, 25 χρόνια πίσω είχε κάνει μια Επιτροπή. Μάλλον ήρθε εδώ, κάλεσε το διεθνές ταμείο, την γνωστή επιτροπή Piacd, και τότε είχαμε διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει συντονισμένη προσπάθεια και τότε θα είχαν μπει διάφορες ευχές και 25 χρόνια μετά ερχόμαστε και λέμε πάλι τα ίδια και τα ίδια ευχολόγια και μάλιστα όταν ξεφύλλιζα λιγάκι τα πρακτικά της Επιτροπής είδα ότι και οι εκπρόσωποι των εργοδοτών και των εργαζομένων τα ίδια λέγαμε.
Όμως θέλω να πω κάτι και να αποδίδονται «τα του Καίσαρος τω Καίσαρι». Oι κοινωνικοί εταίροι ευαισθητοποιήθηκαν και θεωρώ πολύ καλά κάνανε πρώτα - πρώτα το ΕΛΙΝΥΑΕ. Έγινε ένα όργανο το οποίο έγινε με χρήματα των εργοδοτών και των εργαζομένων. Αυτό μην το ξεχνάμε.
Επίσης ένα άλλο όργανο, σας το θυμίζω: O Λογαριασμός για την απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση. Έχει «ευαισθησία» μέσα στα προγράμματά του, έχει ενσωματώσει θέματα υγιεινής και ασφάλειας και είναι υποχρεωτικό όποιος κάνει κάποια εκπαιδευτικά προγράμματα για τους εργαζόμενους ή τους άνεργους μέσα από αυτά τα χρήματα, υποχρεούται να έχει κι ένα ποσοστό ωρών διδασκαλίας υποχρεωτικής, για να χρηματοδοτηθεί.
Λοιπόν, λέω ότι κάτι έχει γίνει σ αυτή τη χώρα, κάτι μπορεί να γίνει περαιτέρω και μην ξεχνάτε ότι έχουμε ένα ολόκληρο Γ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και προσωπικά, όταν μετείχα στον κοινωνικό διάλογο γι αυτή τη διαμόρφωση του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και όλες οι οργανώσεις, εργοδοτών και εργαζομένων, το πρώτο που είπαν είναι: «Κοιτάξτε τα θέματα υγιεινής και ασφάλειας» Δείτε πώς μέσα από αυτό το πρόγραμμα και δεν είναι μόνο θέμα χρηματοδότησης, είναι και θέμα διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, κυρίες και κύριοι. Έτσι μόνο ευαισθητοποιούνται.
O ΛΑΕΚ για παράδειγμα χρηματοδότησε όλη την εβδομάδα Υγιεινής και Ασφάλειας, γιατί το έκανε; Ακριβώς γιατί πιστεύει ότι θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε. Να ακούγεται, να ακούγεται, να ακούγεται αυτό το θέμα και ο καθένας από μας να αναλαμβάνει όσο μπορεί και πιο σύντομα τις ευθύνες του.
Προτάσεις έχουν κατατεθεί, ο Τεχνικός Ασφαλείας στο εμπόριο είναι απαραίτητος στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Όπου μπορεί να επιμορφωθεί ο ίδιος ο εργοδότης θα γίνει, χωρίς αυτό να απαξιώνει τη συμμετοχή του Τεχνικού Ασφαλείας.
Πιστεύουμε ότι αποτελεί καθήκον όμως της πολιτείας να στηρίξει αυτές, να χρηματοδοτήσει ένα μεγάλο μέρος από αυτές τις εκστρατείες, να στηρίξει αυτές τις προσπάθειες προς πάσα κατεύθυνση και κυρίως και το είπε προηγουμένως και ο εκπρόσωπος των εργαζομένων επιτέλους ας αποκτήσουν και τα ιδρύματα τα εκπαιδευτικά τα κατάλληλα προγράμματα.
Πού θα τους βρούμε τους γιατρούς εργασίας; Ψάχνουν οι επιχειρήσεις και δεν βρίσκουν. Τεχνικούς ασφαλείας, τον τελευταίο καιρό στο εμπόριο κάναμε τα προγράμματα και δεν βρίσκουμε τεχνικούς ασφαλείας. Φτάσαμε να ζητάμε από παντού και να παρακαλούμε. Και είναι ανοικτό το εμπόριο για τη συμμετοχή όσων τεχνικών ασφαλείας έχουν τη δυνατότητα, να έρθουν να συνεργαστούν μαζί μας στο μεγάλο και γιγαντιαίο πρόγραμμα που έχει αναλάβει και μάλιστα δωρεάν.
Oμιλία του Ιωάννη ΠαπαΪωάννου προέδρου της ΠΕΔΜΕΔΕ

Αγαπητοί συνάδελφοι, πριν από 32 χρόνια είχα την τύχη, όταν ήμουν σπουδαστής ακόμα στο Πολυτεχνείο, να πάω στο Βέλγιο σε μια μεγάλη κατασκευαστική εταιρεία και να κάνω μια παραμονή δύο μηνών σε μεγάλα εργοτάξια εκεί.
Εκείνη την εποχή δεν είχα βέβαια εμπειρία από εργοτάξια στην Ελλάδα μια και τα τεχνικά Πανεπιστήμια αποφεύγουν την παραγωγική διαδικασία όπως «ο διάβολος το λιβάνι»... Είδα λοιπόν εκεί πράγματα τα οποία μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.
Πρώτα - πρώτα τα εργοτάξια: Για να μπεις μέσα σε ένα εργοτάξιο ήθελες άδεια. Τα εργοτάξια ήταν όλα περιφραγμένα, μικρά ή μεγάλα και ήθελες γραπτή άδεια για να μπεις μέσα στο εργοτάξιο.
Δεύτερον, όλοι οι εργαζόμενοι φορούσαν στολές, είχαν ζώνες, φορούσαν βέβαια κράνη. Επειδή οι εργαζόμενοι εκείνη την εποχή στο Βέλγιο ήταν από πολλές χώρες το «φοράτε τα κράνη» ήταν γραμμένο σε πέντε γλώσσες, φορούσαν άρβυλα και εν πάση περιπτώσει όλο το εργοτάξιο έδινε την εντύπωση ενός οργανωμένου χώρου μια που υπήρχαν σίγουρα τουαλέτες, καθώς επίσης στα μεγαλύτερα έργα, υπήρχε και χώρος σίτισης για τους εργαζόμενους.
Παρ ότι η κατάσταση έχει βελτιωθεί έκτοτε ακόμα περισσότερο στα περισσότερα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πριν από τρία χρόνια με μια απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία υιοθέτησε μια σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής που αφορά την ανταγωνιστικότητα του κλάδου των κατασκευών στην Ευρώπη αναφέρεται ότι ένας από τους βασικούς λόγους μη προσέλκυσης νέων εργαζομένων στις κατασκευές, είναι η ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας σ αυτές.
Ακόμα, στην ίδια ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γίνεται αναφορά και στην ανάγκη εκπαίδευσης και συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των εργαζομένων στην κατασκευή.
Στη χώρα μας οι συνθήκες που επικρατούν είναι γνωστές σε όλους και ίσως είναι και εκείνες, οι οποίες έχουν οδηγήσει στον αφελληνισμό του εργατικού δυναμικού στις κατασκευές. Γιατί οι νέοι που έχουν ένα ανεκτό επίπεδο παιδείας για να μπουν σε μια δουλειά τώρα πια και να δουλέψουν, θέλουν να βλέπουν ότι έχουν κάποιο μέλλον σ αυτή τη δουλειά και ότι οι συνθήκες εργασίας είναι τέτοιες που να εξασφαλίζουν ακόμα και μία ανέλιξη, εξέλιξη μέσα στην οικοδομή.
Έτσι λοιπόν, υπάρχει πράγματι ένας αφελληνισμός των εργαζομένων στην κατασκευή.
Από την άλλη μεριά οι εργοδότες και ποιοι είναι οι εργοδότες, άμεσοι και έμμεσοι. Αναφέρομαι βέβαια στο σύστημα που δουλεύουμε εδώ κυρίως στα οικοδομικά έργα με υπεργολάβους, όπου η ευθύνη είναι όλη στον κύριο του έργου ή στον γενικό εργολάβο, αλλά ακόμα και σε μια μικρή οικοδομή την ευθύνη την έχει ο κύριος του έργου, την έχει ο ιδιοκτήτης.
Όλοι εμφανίζονται απρόθυμοι, όλοι μας δηλαδή, λόγω του κόστους που αυτό συνεπάγεται. Είναι όμως η υγιεινή και η ασφάλεια στα εργοτάξια, συνιστώσες ποιότητας του παραγομένου έργου χωρίς καμιά αμφιβολία.
Αν θέλουμε να αναβαθμίσουμε ποιοτικά τις κατασκευές στη χώρα μας, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε και σαν κοινωνία αυτό το πρόσθετο κόστος, διότι εν τέλει το κόστος ανάγεται στον τελικό καταναλωτή και χρήστη.
Αλλά μια τέτοια αναβάθμιση δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί αποσπασματικά. Δεν μπορείς να πείσεις όχι εύκολα τουλάχιστον, ένα ανειδίκευτο εργάτη χωρίς καμία επαγγελματική κατάρτιση να μη φοράει σαγιονάρες ή να φοράει κράνος το κατακαλόκαιρο. Για να μπορέσεις να το κάνεις αυτό πρέπει να έχει κάποια παιδεία, αν δεν την έχει πρέπει να του τη δώσεις εσύ. Εάν δεν το κάνεις αυτό το πράγμα, δεν πρόκειται ποτέ να τον πείσεις, ιδίως στην περίπτωση που δεν είσαι ο άμεσος εργοδότης του, που δεν τον πληρώνεις ο ίδιος απευθείας.
Εκείνος που μπορεί να το κάνει, είναι αυτός που τον πληρώνει απευθείας. Εάν βέβαια κι αυτός πειστεί. Και βέβαια κάποια στιγμή κι εγώ νομίζω ότι αυτό είναι βασικό για να μπορέσουμε να έχουμε πρόληψη στην οικοδομή είναι ότι πρέπει να δημιουργηθούν σχολές μαθητείας για τους απασχολούμενους στην οικοδομή, να υπάρχουν πιστοποιητικά σπουδών και για το κτίστη, το σοβατζή, τον υδραυλικό, τον ηλεκτρολόγο και πάρα πολλά για όλα τα επαγγέλματα νομίζω τα οποία ασχολούνται στην οικοδομή.
Μην σας φαίνεται περίεργο, κάτι τέτοιο ισχύει στις χώρες. Μάλιστα στην Αγγλία που ανέφερε ο κ. Κολλάς προηγουμένως, γίνονται διαγωνισμοί και θεωρεί μία επιχείρηση εάν ο κτίστης της έχει πάρει το πρώτο βραβείο κτισίματος στην περιοχή τάδε, το βάζει επάνω στη φίρμα της γιατί θεωρεί ότι αυτό είναι μία συνιστώσα ποιότητας, την οποία εκτιμά ο τελικός καταναλωτής.
Και βέβαια, όταν υπάρχει ένα τέτοιο επίπεδο, δεν μπορεί παρά να εφαρμόζονται και κατάλληλα συστήματα ασφάλειας και υγιεινής στις οικοδομές.
Παράλληλα βέβαια, πρέπει να υπάρχει και έλεγχος και ποινές. Όχι μόνο για τον έμμεσο όμως εργοδότη αλλά και για τον άμεσο, τον υπεργολάβο, ο οποίος έχει όπως ανέφερα προηγουμένως, τη δυνατότητα επιβολής στο προσωπικό του.
Για να υπάρχει όμως κάτι τέτοιο, για να γίνεται αυτό εφικτό, θα πρέπει η σχέση μεταξύ εργαζομένου και εργοδότη να αποδεικνύεται. Πράγμα το οποίο στην Ελλάδα δεν μπορεί να γίνει, διότι η ασφάλιση γίνεται από τον κύριο του έργου στις οικοδομές και όχι απ αυτόν ο οποίος απασχολεί τον εργατοτεχνίτη.
Κάποιος ο οποίος θέλει να κτίσει ένα σπίτι, εκείνος «κολλάει τα ένσημα» όπως λέμε. Δεν τα κολλάει αυτός ο οποίος πληρώνει τον εργάτη. Τα κολλάει ο κύριος του έργου.
Άρα λοιπόν, η σχέση εργασίας δεν αποδεικνύεται και κατ αυτό τον τρόπο δεν μπορείς να πεις στον άλλον ότι ξέρεις, είμαι υπεύθυνος για το προσωπικό, το οποίο πολλές φορές δεν το δηλώνει.
Συμπερασματικά λοιπόν πιστεύω ότι δεν πρόκειται να επιτύχουμε ένα ανεκτό επίπεδο συνθηκών ασφαλείας και υγιεινής στα εργοτάξια, ανάλογο με εκείνο που υπάρχει σε άλλες χώρες - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόνο με διατάξεις επιβολής προστίμων και με την ανάρτηση πινακίδων.
Η λύση βρίσκεται:
1. Στην εκπαίδευση του πάσης φύσεως προσωπικού, που απασχολείται στις κατασκευές. Εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση.
2. Στην ανάληψη των ευθυνών στο μέτρο που τους αναλογούν και από τους φυσικούς εργοδότες των εργαζομένων, τους υπεργολάβους δηλαδή. Και
3. Στη διενέργεια αυστηρών ελέγχων από τις κατάλληλες αρχές.

Oμιλία του Πάνου Παναγόπουλου, προέδρου του ΣΕΓΜ

Κατ αρχήν κι εγώ θα ήθελα με τη σειρά μου να συγχαρώ θερμά το Τεχνικό Επιμελητήριο για την οργάνωση αυτής της οφθαλμοφανώς επιτυχημένης ημερίδας.
Και το λέω αυτό διότι ο ρόλος των μηχανικών δεν είναι μόνο ένας ρόλος παραγωγής έργων δημοσίων και ιδιωτικών, που πολλές φορές μας αποδίδεται, αλλά έχει και πρέπει να έχει μια ισχυρή κοινωνική διάσταση.
Θα σταθώ σε ορισμένα σημεία για να συντομεύσω το χαιρετισμό μου, τα οποία αφορούν στους συμβούλους Μηχανικούς. Για όσους δεν είναι Μηχανικοί στο ακροατήριο αυτό, θέλω να επισημάνω ότι στην κλασική διαδικασία παραγωγής των δημοσίων τουλάχιστον έργων, οι μελετητές, η μελέτη είναι ένα διακριτό και ξεχωριστό στάδιο από το στάδιο της κατασκευής.
Έχοντας αυτά υπόψη, θα ήθελα να αναδείξω τις πτυχές τις οποίες μπορούν οι σύμβουλοι Μηχανικοί να παίξουν ένα ρόλο υποστήριξης της διαδικασίας ενίσχυσης της ασφάλειας και υγείας στα εργοτάξια.
Η πρώτη διάσταση η οποία πρέπει να εντοπιστεί είναι η αυξημένη προσοχή και η εμβάθυνση στις μελέτες των προσωρινών έργων. Υπάρχει μια τάση στους μελετητές να εστιάζονται στο τελικό έργο. Το τελικό έργο όμως για να κατασκευαστεί χρειάζεται ενδιάμεσα στάδια κατασκευής και προσωρινά έργα, τα οποία δημιουργούν κινδύνους για τους εργαζόμενους. Εκεί λοιπόν θέλει μια ενίσχυση της δικής μας συμβολής.
Επίσης, διαφαίνεται ότι υπάρχει μια δυνατότητα στους συμβούλους Μηχανικούς, υποστήριξης των κατασκευαστικών εταιρειών μέσω εξειδικευμένων υπηρεσιών, εφόσον το θέλουν, εφόσον απαιτείται απ αυτές για την κατάρτιση των προγραμμάτων ασφάλειας στα εργοτάξια.
O κ. Μπανούτσος αναφέρθηκε προηγουμένως νομίζω εύστοχα στη δυστοκία εφαρμογής του Προεδρικού Διατάγματος το οποίο μεταφέρει τις προβλεπόμενες από την αντίστοιχη Κοινοτική οδηγία διαδικασίες, για την ασφάλεια και υγεία στα εργοτάξια.
Θεωρούμε και αυτό θα ήθελα να καταθέσω ότι ένας λόγος είναι ότι υπάρχει απορία ψάλτου και γι αυτό υπάρχει ο βηξ. Και η απορία ψάλτου υπάρχει, διότι υπάρχει κατά την άποψή μας μία αστοχία λυπηρή στη μεταφορά της Κοινοτικής νομοθεσίας στην ελληνική.
Η οδηγία αυτή προβλέπει ότι θα πρέπει ένα μεγάλο μέρος των κινδύνων στα εργοτάξια δημιουργείται λόγω, μεταξύ άλλων, ακατάλληλης επιλογής λύσεων στο στάδιο προετοιμασίας του έργου και αυτή έχει παίξει ρόλο σε περισσότερα από τα μισά εργατικά ατυχήματα κατά την κατασκευή.
Επίσης, εντοπίζει ότι στο εισηγητικό της μέρος ότι ένας μεγάλος αριθμός εργατικών ατυχημάτων μπορεί να οφείλεται στον ανεπαρκή συντονισμό μεταξύ παράλληλων ή διαδοχικών δραστηριοτήτων στο εργοτάξιο.
Σ αυτό το θέμα αναφέρθηκε και ο κ. Πολυχρονίου με τις κοινοπραξίες που πολλές φορές δεν έχουν μια συνοχή στο θέμα αυτό και ο κ. Παπαϊωάννου με την αναφορά στη σύνδεση του εργολάβου με τους υπεργολάβους.
Και γι αυτό η Κοινοτική οδηγία προβλέπει στο στάδιο προετοιμασίας του έργου, έτσι το λέει, την υποχρέωση κατάρτισης ενός σχεδίου και ενός φακέλου ασφάλειας και υγείας. Και πολύ σωστά, θεσμοθετεί μια διαδικασία στα δημόσια έργα.
Στο σχέδιο καθορίζονται οι κανόνες που θα εφαρμοστούν στο εργοτάξιο και ποια μέτρα θα ληφθούν. Και ο φάκελος κωδικοποιεί όλα τα σχετικά πράγματα ώστε να είναι εύκολα εφαρμόσιμα.
Ποιο όμως είναι το στάδιο προετοιμασίας έργου. Στο Προεδρικό Διάταγμα το ελληνικό 405, δόθηκε ερμηνεία ότι το στάδιο αυτό είναι το στάδιο μελέτης. Άποψή μας είναι ότι αυτό δεν είναι σωστό, δεν είναι κατάλληλο, ότι το στάδιο αυτό προφανώς αφορά το στάδιο μετά την ανάθεση της κατασκευής και πριν αρχίσει η δουλειά της κατασκευής.
Είναι το στάδιο που έχει ανατεθεί το έργο, οι εργολάβοι αρχίζουν να οργανώνουν τη δουλειά τους και σ αυτό το στάδιο θα πρέπει να οργανώσουν κι αυτά.
Όπως ακριβώς προβλέπεται στις αντίστοιχες οδηγίες του ΥΠΕΧΩΔΕ για τα προγράμματα ποιότητας των έργων. Θα σας διαβάσω ένα σημείο, το πρόγραμμα ποιότητας έργου είναι ένα έγγραφο που οριστικοποιείται και συγκεκριμενοποιείται κατά την περίοδο προπαρασκευής των εργασιών.
Συντάσσεται από τον ανάδοχο και υποβάλλεται στον κύριο του έργου, εντός δύο μηνών από την υπογραφή της σύμβασης. Εκεί είναι σαφές. Και αυτό γιατί; Γιατί στο στάδιο αυτό που ξεκινάει η κατασκευή του έργου, γίνονται οι βασικές επιλογές για τον αριθμό των εργολάβων και των υπεργολάβων που θα συμμετάσχουν στο έργο, που αυτό είναι μια σημαντική παράμετρος στο πώς θα οργανώσει το σύστημα παρακολούθησης, ασφάλειας και υγείας, την αλληλουχία των δραστηριοτήτων και τη μέθοδο κατασκευής, για όλα δε τα στοιχεία που είναι καθοριστικά κατά το σκεπτικό της οδηγίας για τους κινδύνους που θα διαμορφωθούν τελικά στο εργοτάξιο. Αυτά καθορίζονται εκεί.
Αντίθετα, στο στάδιο της μελέτης είναι γνωστά ελάχιστα μόνο από τα παραπάνω στοιχεία, με αποτέλεσμα να είναι πρακτικά άνευ αντικειμένου η σύνταξη σχεδίου και φακέλου ασφάλειας και υγείας από τους μελετητές.
Έτσι, εμείς οι μελετητές καλούμαστε χωρίς να διαθέτουμε επαρκείς πληροφορίες για τις παραπάνω καθοριστικές παραμέτρους, να αναλάβουμε σοβαρές ευθύνες που αφορούν στο στάδιο κατασκευής του έργου.
Θέλω να πω ότι δεν το βλέπουμε συνδικαλιστικά το θέμα ότι εμφανίζεται άλλο ένα αντικείμενο μελέτης ωραία να κοιτάξουμε να πάρουμε μια καλή αμοιβή, να κάνουμε μια δουλειά παραπάνω. Δεν είναι η νοοτροπία μας αυτή. Η νοοτροπία μας είναι ότι δεν έχουμε τα στοιχεία να αντιμετωπίσουμε με τη δέουσα σοβαρότητα αυτό το σοβαρό θέμα.
Και πιστεύουμε ότι εάν το ΥΠΕΧΩΔΕ επιθυμεί την ουσιαστική εφαρμογή της οδηγίας και η εφαρμογή αυτή να πιάσει πραγματικά τόπο, τότε θα πρέπει να προσαρμόσει τα παραπάνω νομοθετήματα κατάλληλα.
Με δύο λόγια, τελειώνοντας θέλω να πω ότι πρέπει και σ αυτό το θέμα να προσγειωθούμε σε μία πραγματικότητα. Εάν προσγειωθούμε σε μία πραγματικότητα όπως ανέφερε και ο κ. Κολλάς, μόνο όταν δεις το θέμα στην πραγματική του διάσταση, μπορεί να ελπίζεις ότι θα έχεις κι ένα επιτυχές τελικό αποτέλεσμα, για το οποίο όλοι θέλουμε να συμβάλουμε και όλοι το ευχόμαστε.

Oμιλία του Γρηγόρη Φελώνη, προέδρου του ΕΚΑ

Κυρία και κύριοι εκπρόσωποι της Oργανωτικής Επιτροπής θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση του Εργατικού Κέντρου Αθήνας και τη δυνατότητα που μας δίνετε να καταθέσουμε τις απόψεις μας.
Όσο περισσότεροι ασχολούμαστε με τα θέματα υγιεινής και ασφάλειας και όσο περισσότερο προβληματιζόμαστε γι αυτά τα θέματα, τόσο πιο σύντομα θα μπορέσουμε να προσεγγίσουμε το στόχο που είναι και το σύνθημα της σημερινής μας ημερίδας για «κανένα ατύχημα».
Το ζήτημα των συνθηκών εργασίας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ενδιαφέροντος του συνδικαλιστικού κινήματος, αφού είναι εκείνο που προσδιορίζει καθοριστικά την ποιότητα και την ασφάλεια της εργασίας και άπτεται πρωτίστως της κατάστασης του εργατικού δυναμικού χωρίς να παραβλέπεται η συσχέτισή του με την κοινωνία και την οικονομία.
Αν και τα προβλήματα σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας έχουν εγερθεί πάρα πολύ νωρίς από το εργατικό κίνημα, αφού τα προβλήματα ήταν και είναι συνυφασμένα με την ίδια την υπόσταση του εργαζομένου, εν τούτοις μέχρι σήμερα δεν έχουν πάρει θέση ανάλογη της βαρύτητας των επιπτώσεών τους.
Αυτό οφείλεται σε πολλούς παράγοντες εκ των οποίων οι πιο διακριτοί είναι οι οικονομικοί αλλά και εκείνοι που αφορούν την νοοτροπία με την οποία αντιμετωπίζονται τα ζητήματα της ασφάλειας στη χώρα μας.
Αν και δεν πρόκειται μόνο για ελληνικό φαινόμενο, η κατάσταση διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που επικρατεί είναι το γεγονός ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και στα 150 εκατομμύρια εργαζόμενους που αριθμεί, οι συνθήκες κάθε άλλο από καλές μπορούν να χαρακτηριστούν, αφού σύμφωνα με επίσημα στοιχεία 10 εκατομμύρια εργαζόμενοι πέφτουν ετησίως θύματα εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών. Ένας δηλαδή στους 15.
Από αυτά, τα 8.000 είναι θανατηφόρα. Ενώ περίπου 20 δισεκατομμύρια Euro καταβάλλονται ετησίως ως αποζημιώσεις. Σε πρόσφατη έρευνα για τις συνθήκες εργασίας την οποία διεξήγαγε το ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας του Δουβλίνου, στα 15 κράτη - μέλη η κατάσταση των συνθηκών εργασίας χειροτερεύει ενώ και νέα προβλήματα έρχονται να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα, καθώς αλλάζουν οι μορφές και τα δεδομένα εργασίας αλλά και οι συνθήκες διαβίωσης.
Στη χώρα μας, σταθμό για τα δρώμενα στο χώρο της υγιεινής και της ασφάλειας στην εργασία, αποτέλεσε η ψήφιση του Ν. 1568/1985. Μέχρι τότε η νομοθεσία η σχετική με την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, είχε ως χαρακτηριστικό την ανυπαρξία κανόνων για την έρευνα των παραμέτρων που διαμορφώνουν τις συνθήκες εργασίας και την ασάφεια των διατάξεων που προσδιορίζουν το πλαίσιο της ασφάλειας για τους εργαζόμενους και το εργασιακό περιβάλλον.
Απόρροια αυτού του γεγονότος ήταν ένα εργασιακό περιβάλλον χαμηλών προδιαγραφών με αυξημένο επαγγελματικό κίνδυνο, χαμηλή παραγωγικότητα και τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Σήμερα, 17 χρόνια μετά το θεσμικό πλαίσιο και με ένα θεσμικό πλαίσιο πλήρως εναρμονισμένο με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, πολλά πρέπει να γίνουν σε όλα τα επίπεδα και σε σχέση με όλους τους εμπλεκόμενους.
Τα στοιχεία του 1997 που αφορούν τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά, αφού κάθε 15 λεπτά της ώρας συμβαίνει ένα εργατικό ατύχημα, κάθε τρεις μέρες συμβαίνει ένα θανατηφόρο ατύχημα ενώ το κόστος των εργατικών ατυχημάτων για την εθνική οικονομία σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΚΑ, ανέρχεται στα 40 δισεκατομμύρια δρχ. ετησίως.
Το κόστος για τις επαγγελματικές ασθένειες δεν μπορεί να υπολογιστεί, δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχει ακόμα αντίστοιχο σύστημα για την καταγραφή τους.
Είναι όμως διεθνώς αναγνωρισμένο ότι το κόστος των επαγγελματικών ασθενειών από την πρόωρη συνταξιοδότηση ή από την επιβάρυνση του νοσηλευτικού συστήματος, είναι πολλαπλάσιο έως και 7πλάσιο. Εκτιμάται ότι για τη χώρα μας είναι πάνω από 400 δισεκατομμύρια δραχμές το χρόνο.
Ας σημειωθεί δε ότι κάθε χρόνο 11.000 περίπου εργαζόμενοι ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ, οδηγούνται σε πρόωρη συνταξιοδότηση για λόγους υγείας με το χαρακτηρισμό «κοινή νόσος».
Τα συνδικάτα θεωρούν ότι η δραστική μείωση των εργατικών ατυχημάτων, των επαγγελματικών ασθενειών, πρέπει να αποτελέσει έναν από τους κεντρικούς στόχους της ελληνικής κοινωνίας για το επόμενο διάστημα.
Και τούτο διότι αν και κατά τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχει σημειωθεί πρόοδος στα ζητήματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας ως αποτέλεσμα και των διεκδικήσεων του εργατικού συνδικαλιστικούς κινήματος, οι συνθήκες εργασίας στη χώρα μας δεν είναι ικανοποιητικές και πολλές φορές αποβαίνουν επικίνδυνες για τη ζωή και την αρτιμέλεια των εργαζομένων κυρίως σε χώρους όπου υπάρχει αυξημένη επικινδυνότητα.
Άλλωστε, αρκετά στοιχεία παρουσιάστηκαν σε αυτό τον τομέα και μέχρι τώρα από τοποθετήσεις διαφόρων.
Το πρόσφατο παράδειγμα του τραγικού εργατικού ατυχήματος στην ναυπηγοεπισκευαστική ζώνη με το θάνατο 5 εργαζόμενων, έρχεται να επιβεβαιώσει με τραγικό τρόπο την ανάγκη επίσπευσης των ενεργειών εκείνων που θα αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον επαγγελματικό κίνδυνο.
Παράλληλα με την εξυγίανση των δομών εκείνων που υπεισέρχονται στην άσκηση των πολιτικών για την εργασιακή ασφάλεια και υγείας, οι οποίες δεν λειτουργούν όπως πρέπει, συμβάλλοντας με τη δυσλειτουργία τους στην υπονόμευση των συνθηκών εργασίας και εκθέτοντας σε κίνδυνο τους εργαζόμενους.
Σήμερα πλέον, έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για τη διαμόρφωση μιας εθνικής πολιτικής πρόληψης η οποία θα αντιμετωπίσει τα προβλήματα. Καθοριστικό στοιχείο μιας τέτοιας πολιτικής πρόληψης είναι η συνέργια βασικών παραγόντων της κοινωνικής πολιτικής, όπως οι παρακάτω:
1. Θεσμικό πλαίσιο για την υγεία και ασφάλεια. Είναι κοινά αποδεκτό ότι ως χώρα διαθέτουμε ένα σύγχρονο και πλήρες νομοθετικό πλαίσιο για τη θέσπιση του οποίου τα συνδικάτα έχουν συμβάλει τα μέγιστα.
2. Δεν αρκεί όμως μόνο αυτό. Είναι πάνω απ όλα αναγκαία η αποτελεσματική λειτουργία των μηχανισμών ελέγχου σε ό,τι αφορά και την πρόληψη και στον έλεγχο. Εδώ η πολιτεία πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες της και να αποδείξει ότι δεν υπάρχουν τυχεροί και άτυχοι νόμοι. Θα πρέπει το ΣΕΠΕ πραγματικά να παίξει το ρόλο του και για να μπορέσει να τον παίξει το ρόλο του, που έχει αυτή τη δυνατότητα θα πρέπει άμεσα να προχωρήσουν οι διαδικασίες στελέχωσής του.
Τριάμισι περίπου χρόνια μετά τη θεσμοθέτηση του Ν. 2639, με βάση τον οποίο θεσμοθετείται το ΣΕΠΕ, δεν είναι δυνατόν ακόμα να υπάρχουν Επιθεωρήσεις Εργασίας, οι οποίες δεν έχουν στελεχωθεί.
Όπου στελεχώθηκαν οι Επιθεωρήσεις Εργασίας, έφεραν αυτά τα αποτελέσματα που μας παρουσίασε προηγουμένως και ο ειδικός γραμματέας και νομίζω ότι και μόνο απ αυτό φαίνεται το πόσο αναγκαίο είναι να προχωρήσει άμεσα η στελέχωσή του, αλλά και ο εξοπλισμός του με τον απαραίτητο τεχνολογικό εξοπλισμό για να μπορεί να υπηρετήσει το σκοπό του.
3. Το εκπαιδευτικό σύστημα παραγωγής γιατρών και τεχνικών ασφάλειας αλλά και ο εμπλουτισμός των προγραμμάτων σπουδών, αναφέρθηκε σ αυτό ο συνάδελφος ο Κολάς, δεν χρειάζεται να πω περισσότερα.
4. Η ουσιαστική κατάρτιση εργαζόμενων και εργοδοτών, και γι αυτό έχει γίνει αναφορά μέχρι τώρα.
5. Το ασφαλιστικό σύστημα και η ασφαλιστική κάλυψη του επαγγελματικού κινδύνου ως κίνητρο βελτίωσης των συνθηκών εργασίας εκ μέρους των επιχειρήσεων και αντίστοιχα αντικίνητρο στην αδιαφορία τους για το πρόβλημα.
6. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας και η ένταξη της εργασιακής υγείας σ αυτό, αφού η εργασιακή υγεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της δημόσιας υγείας. Ενώ οι συνθήκες εργασίας αποτελούν βασικό παράγοντα που καθορίζει την υγεία ή την ασθένεια του εργαζόμενου.
Η προαγωγή της εργασιακής υγείας έχει θετικά αποτελέσματα στη μείωση των κινδύνων, τη βελτίωση των οικονομικών και παραγωγικών παραγόντων, τη μείωση του κόστους αποκατάστασης της υγείας σε περίπτωση βλάβης και άλλα.
7. Το σύστημα των εργασιακών σχέσεων που πρέπει να συμπεριλάβει κατά προτεραιότητα την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, στην οργάνωση της εργασίας, την τεχνολογία, την καινοτομία.
8. Η δικαιοσύνη ως θεματοφύλακας, σύμφωνα και με το σύνταγμα της τήρησης των νόμων.
Κυρίες, κύριοι,
Δεν θα πρέπει να λησμονείτε το γεγονός ότι το οποιοδήποτε κόστος μιας πολιτικής καλών συνθηκών εργασίας αντισταθμίζεται από τα οφέλη σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Στη χώρα μας υπάρχει, ωστόσο, έλλειψη ευαισθητοποίησης και αυτό εξηγεί τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται.
Η παρουσία τόσων πολλών εδώ σήμερα και οι ημερίδες και τα συνέδρια που γίνονται τον τελευταίο καιρό εκτιμούμε ότι θα συμβάλουν στο να υπάρξει ευαισθητοποίηση όλων εκείνων που πρέπει να ασχοληθούν με το θέμα αυτό.
Εν κατακλείδι η προστασία των εργαζομένων, τα εργατικά ατυχήματα και οι επαγγελματικές ασθένειες παραμένει η πλέον επείγουσα πλευρά για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και του εργασιακού περιβάλλοντος.
Τα συνδικάτα ζητούν να υπάρξουν πλέον ολοκληρωμένες προσεγγίσεις, οι οποίες να υλοποιούνται ως συστατικό στοιχείο της διαδικασίας παραγωγής ή παροχής υπηρεσιών. O κόσμος της εργασίας γίνεται διαρκώς πιο σύνθετος και ο αποσπασματικός τρόπος αντιμετώπισης επιμέρους προβλημάτων του εργασιακού περιβάλλοντος δεν αρκεί. Είναι αναγκαίο να περάσουμε ως κοινωνία στην ενεργό πρόληψη και τη διασφάλιση της συνέργιας ανάμεσα σε όλους τους παράγοντες του συστήματος κοινωνικής πολιτικής που περιλαμβάνει την εργασία, την υγεία, την κοινωνική ασφάλιση, το ΕΣΥ, τις εργασιακές σχέσεις, για να έχουμε αποτελεσματική αντιμετώπιση του επαγγελματικού κινδύνου και προστασία της υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων.

Oμιλία του Σωτ. Πόκα, οργανωτικού γραμματέα της ΑΔΕΔΥ

Εκ μέρους της ΑΔΕΔΥ χαιρετίζουμε τη σημερινή ημερίδα και ευχόμαστε κάθε επιτυχία στις εργασίες.
Χιλιάδες εργαζόμενοι εκτίθενται καθημερινά σε συνθήκες που μπορούν να προκαλέσουν ασθένειες, αυτές που ονομάζουμε επαγγελματικές ασθένειες. Χιλιάδες εργαζόμενοι εργάζονται σε μηχανές και χώρους εργασίας που κρύβουν κινδύνους πρόκλησης σοβαρών ή και θανατηφόρων ατυχημάτων. Ακόμη και σήμερα ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων που αναφέρουν οι στατιστικές είναι τραγικά υψηλός.
Oι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις από τα εργατικά ατυχήματα και τις ασθένειες δεν περιορίζονται στα θύματα και τις οικογένειές τους. Επεκτείνονται στην υπηρεσία, που επιβαρύνεται από το κόστος των χαμένων ωρών εργασίας, των αποζημιώσεων και τη μείωση της παραγωγικότητας.
Τα εργατικά ατυχήματα έχουν συνέπεια στο σύνολο της εθνικής οικονομίας, που επιβαρύνεται τις περισσότερες φορές από έξοδα που αναλαμβάνουν οι ασφαλιστικοί φορείς για την περίθαλψη, την πρόωρη συνταξιοδότηση των παθόντων και φυσικά το κόστος από την απώλεια υγιούς, εκπαιδευμένου και έμπειρου δυναμικού.
Το κόστος των συνεπειών αυτών εκτιμάται σήμερα σε πολλά δισεκατομμύρια. Όμως τα παραπάνω οικονομικά στοιχεία πολύ μικρή σημασία θα είχαν εάν τα επακόλουθα μιας ασθένειας, μιας αναπηρίας ή ενός θανάτου από εργατικό ατύχημα δεν δημιουργούσαν δυστυχία, ανθρώπινο πόνο και ψυχολογικά προβλήματα, τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένειά του.
Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και η προστασία της ζωής των εργαζομένων έχει ταυτόχρονα τεράστια αναπτυξιακή σημασία. Είναι απόλυτα βέβαιο ότι αυξάνει η παραγωγικότητα της εργασίας και μειώνει το κόστος της παραγωγής, και αυτό είναι εύκολο να το αντιληφθεί κανείς. Η δουλειά που καλύπτει το 1/3 του καθημερινού μας χρόνου έχει άμεση επίδραση στην υγεία, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Άρα και στη δυνατότητα του εργαζόμενου να αποδώσει και να είναι παραγωγικός.
Θα αναφερθώ λόγω και της ιδιότητάς μου περισσότερο στις συνθήκες εργασίας στο δημόσιο. Είναι αλήθεια ότι υπάρχει η αντίληψη ότι η πλειοψηφία των εργασιών στο δημόσιο, και έτσι είναι, ότι ανήκει στην κατηγορία των εργασιών γραφείου. Oι εργασίες αυτές δεν χαρακτηρίζονται από επικινδυνότητα και ανθυγιεινότητα, εκτός εάν εντάσσονται σε ένα γενικότερο ανθυγιεινό και επικίνδυνο εργασιακό περιβάλλον.
Εκτός όμως από τις εργασίες γραφείου στο δημόσιο υπάρχουν και άλλες οι οποίες παρουσιάζουν αυξημένη ανθυγιεινότητα και επικινδυνότητα. Ενδεικτικά τέτοιες εργασίες είναι η αποκομιδή και επεξεργασία απορριμμάτων στους OΤΑ, οι βιολογικοί καθαρισμοί, τα ΚΤΕO, οι κτηνίατροι του Υπουργείου Εργασίας, ο Oργανισμός Καπνού, Βάμβακος, εργασίες σε νοσηλευτικά και προνοιακά ιδρύματα, οι εργασίες στους ναύσταθμούς, στα στρατιωτικά αεροπορικά εργοστάσια και συνεργεία του Υπουργείου Άμυνας, του Υπουργείου Πολιτισμού, σπηλαιολόγοι, συντηρητές έργων τέχνης, και μια σειρά άλλες εργασίες που λόγω του χρόνου δεν θα αναφερθώ.
Στις εργασίες αυτές η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και αντιμετώπισης των προβλημάτων ασφάλειας και υγιεινής των εργαζομένων δεν γίνεται στο δημόσιο με συστηματικό τρόπο. Ακόμη πρέπει να σημειωθεί ότι τα εργατικά ατυχήματα, οι επαγγελματικές ασθένειες, καθώς και η χορήγηση επιδομάτων επικίνδυνης ανθυγιεινής εργασίας ή οικονομικών κινήτρων ή θέματα συνταξιοδοτικά αδειών περίθαλψης, δεν αντιμετωπίζονται ενιαία στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.
Στο Δημοσιοϋπαλληλικό Κώδικα δεν υπάρχει η έννοια του εργατικού ατυχήματος και της επαγγελματικής ασθένειας. Ίσως γιατί μέχρι το 1984 και μέχρι την ψήφιση του Νόμου 1476 τις εργασίες στο δημόσιο με αυξημένη ανθυγιεινότητα και επικινδυνότητα τις εκτελούσαν εργαζόμενοι σε σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου που καλύπτονταν από τον κανονισμό των βαρέων και ανθυγιεινών του ΙΚΑ.
Όμως με τη μονιμοποίηση των 100.000 περίπου εργαζομένων στο δημόσιο και στους OΤΑ, δεν προσαρμόστηκε η υπάρχουσα νομοθεσία που αφορά τους μονίμους δημοσίους υπαλλήλους και εν προκειμένω ο Δημοσιοϋπαλληλικός Κώδικας. Έτσι τα εργατικά ατυχήματα, οι επαγγελματικές ασθένειες αντιμετωπίζονται ως κοινές ασθένειες, με αποτέλεσμα, αφ ενός μεν οι παθόντες να μην είναι δυνατόν να τύχουν της ειδικής μεταχείρισης που απαιτεί η αποκατάσταση υγείας τους και η οποία προβλέπεται από τη σχετική νομοθεσία για τον ιδιωτικό τομέα, αφ ετέρου δε να μην υπάρχει η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών των δημοσίων υπαλλήλων. Μια τέτοια καταγραφή θα αποτελούσε κατάλληλο δείκτη των συνεπειών και των συνθηκών εργασίας στο δημόσιο.
Παρότι δεν υπάρχουν συστηματικές μελέτες για τις συνθήκες εργασίας και την επικινδυνότητα της εργασίας στο δημόσιο, μπορούν να γίνουν ορισμένες γενικές διαπιστώσεις.
Η ανισότητα αυτή είναι έντονη και προκαλεί το αίσθημα δικαίου και διαταράσσει την εργασιακή ειρήνη στο δημόσιο, διότι στους ίδιους εργασιακούς χώρους εργάζονται μόνιμοι πολιτικοί υπάλληλοι και υπάλληλοι με σύμβαση ιδιωτικού έργου.
Η υφιστάμενη νομοθεσία
Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί ένα σημαντικό σύνολο νομοθετημάτων για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων. Σκοπός των νομοθετημάτων αυτών είναι η προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, καθώς και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Εκτός από την πολιτική βούληση έναυσμα για την ανάπτυξη του θεσμικού αυτού πλαισίου ήταν και υποχρέωση της χώρας μας η εναρμόνιση του εθνικού δικαίου προς τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα νομοθετήματα αυτά ανήκουν σε δύο κατηγορίες, στην γενική νομοθεσία και στην ειδική νομοθεσία.
Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες εφαρμογής της νομοθεσίας στο δημόσιο είναι περιορισμένες. Σε ένα πολύ περιορισμένο αριθμό υπηρεσιών ή μονάδων παρέχονται υπηρεσίες τεχνικού ασφαλείας ή γιατρού εργασίας, ενώ με πρωτοβουλία των εργαζομένων έχουν συσταθεί και λειτουργούν επιτροπές υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων με σημαντικά αποτελέσματα, αλλά μακρά από τον επιθυμητό στόχο, διότι οι ίδιες οι επιτροπές δεν γνωρίζουν την ειδική νομοθεσία που αντιστοιχεί στον χώρο εργασίας τους.
Στο Νόμο 1568/85 περί Υγιεινής και Ασφάλειας, που ισχύει και για το δημόσιο, καθορίζεται ο ρόλος των επιτροπών υγιεινής και ασφάλειας ή του εκπροσώπου των εργαζομένων και η συνεργασία που πρέπει να έχουν με το γιατρό εργασίας και με τον τεχνικό ασφαλείας. Έτσι η αποσπασματικότητα πολλών ενεργειών, η ελλιπής κατάρτιση των ατόμων που στελεχώνουν τα όργανα αυτά, καθώς και η απουσία υποστήριξής τους αποτελούν ορισμένες από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα μέλη των οργάνων αυτών στην αποτελεσματική εκτέλεση του έργου τους.
Στις προσπάθειες συγκαταλέγεται και η συγκρότηση μιας επιτροπής και η έκθεση που ήταν το έργο αυτής της επιτροπής για την μελέτη των θεμάτων υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων και στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τους OΤΑ που είχε συσταθεί τον τελευταίο καιρό με απόφαση του Υπουργού Oικονομικών και του ΥΠΕΣΔΑ.
Παράγοντες ανθυγιεινότητας και επικινδυνότητας
Ενδεικτικά βλαπτικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον εργασιακό χώρο στο δημόσιο είναι: Oι φυσικοί παράγοντες, χημικοί παράγοντες, βιολογικοί παράγοντες και ψυχολογικοί παράγοντες.
Φυσικοί παράγοντες στο εργασιακό περιβάλλον δημιουργούν σημαντικά προβλήματα υγείας στους εργαζόμενους και απ αυτά μπορούμε ενδεικτικά να αναφέρουμε. Είναι ο θόρυβος στο χώρο εργασίας, ο φωτισμός, η δόνηση, η θερμοκρασία, η παλαιότητα των κτιρίων, οι ακτινοβολίες ιοντίζουσες και μη, είναι οι βασικοί φυσικοί παράγοντες που επιδρούν στο εργασιακό περιβάλλον.
Χημικοί παράγοντες στο εργασιακό περιβάλλον είναι πολλοί και προκαλούν μεγάλο αριθμό επαγγελματικών ασθενειών ανάλογα με τον τύπο του εργασιακού χώρου και τον βαθμό έκθεσης των εργαζομένων. Πολλές από τις χρησιμοποιούμενες χημικές ουσίες είναι καυστικές, τοξικές, καρκινογόνες και μπορούν να προκαλέσουν καταστροφές μεγάλης κλίμακας ή ενώ άλλες είναι εκρηκτικές και εύφλεκτες.
Προτάσεις και μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να μειωθεί η ανθυγιεινότητα και η επικινδυνότητα
Για μέτρα προστασίας. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ο επαγγελματικός κίνδυνος θα μπορούσε να εντοπιστεί, να εκτιμηθεί και αντιμετωπιστεί σε πολλές περιπτώσεις ανάλογα με τις προαναφερόμενους παράγοντες ως εξής:
Για το θόρυβο. Θα μπορούσε να λάβουμε κατάλληλα προστατευτικά μέσα κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τους χώρους και τις συνθήκες δουλειάς και τις υπάρχουσες τιμές σε σχέση με τα διεθνή αποδεκτά όρια για τη μείωση του θορύβου στην πηγή.
Περιορισμό της αγωγής διάδοσης του θορύβου με πετάσματα, που να παρεμβάλλεται στη διαδρομή του.
Με μέσα, όπως είναι οι ωτασπίδες, να προστατεύουν τους εργαζόμενους όταν άλλοι τρόποι δεν είναι εφικτοί.
Εναλλαγή προσώπων που να εκτίθενται στην υψηλή στάθμη θορύβου, ώστε ο συνολικός χρόνος έκθεσης καθενός απ αυτά να είναι μέσα στα επιτρεπτά όρια και κάτω απ αυτά.
Για όλα τα είδη ακτινοβολίας απαιτούνται ειδικά προστατευτικά μέσα και συνεχής ιατρική παρακολούθηση.
Για τους υπόλοιπους φυσικούς παράγοντες θα πρέπει να γίνονται κτιριολογικές μελέτες που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαντήσεις του χώρου εργασίας σύμφωνα με το άρθρο 17 του Ν. 1568/85.
Χημικοί παράγοντες. Επειδή είναι πολλές οι ουσίες που χρησιμοποιούνται, δεν είναι πρόσφορο να αναφερθούμε σε ειδικά παραδείγματα, αλλά εν γένει επιβάλλεται:
Το προσωπικό να είναι εξειδικευμένο και η επιτέλεση των εργασιών με επικίνδυνες χημικές ουσίες να γίνεται σε επαγωγό.
Να υπάρχει καλός και επαρκής γενικός εξαερισμός.
Να χρησιμοποιούνται ατομικά μέσα προστασίας, γάντια, γυαλιά και μάσκες και τα λοιπά.
Να γίνεται μέτρηση του χημικού παράγοντα και να υπάρχει οριακή έκθεση, τιμή έκθεσης του εργαζόμενου σ αυτόν σύμφωνα με το Προεδρικό Διάταγμα.
Σε περιπτώσεις έκθεσης σε καρκινογόνους παράγοντες, να ακολουθείται το Προεδρικό Διάταγμα το αντίστοιχο.
Βιολογικοί παράγοντες. Για τους εκτεθειμένους σε βιολογικούς παράγοντες εργαζομένους επιβάλλεται να γίνονται απαραίτητοι εμβολιασμοί και να χρησιμοποιούνται τα αναγκαία μέσα ατομικής προστασίας.
Συμπερασματικά εκτιμάμε ότι: Η γνώση της γενικής και ειδικής νομοθεσίας που υπάρχει για επικίνδυνες και ανθυγιεινές εργασίες σε χώρους εργασίας επιλύει τόσο το πρόβλημα του καθορισμού μέτρων για την προστασία των εργαζομένων, όσο και το πρόβλημα του προσδιορισμού του βαθμού επικινδυνότητας σε χώρους ή ειδικότητες που δεν μπορούν να θεσπιστούν μέτρα προστασίας.
Κατά συνέπεια η ενημέρωση των εργαζομένων στην υπάρχουσα γενική και ειδική νομοθεσία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα αποφυγής των επαγγελματικών κινδύνων και ασθενειών.
Για να λυθούν μελλοντικά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στο δημόσιο, θα πρέπει το κάθε υπουργείο να συμβληθεί με τεχνικό ασφαλείας και γιατρό εργασίας ή με κάποια υπηρεσία προστασίας και πρόληψης. Και εδώ θα πρέπει για άλλη μια φορά και από μένα να επισημανθεί η έλλειψη των γιατρών εργασίας και των τεχνικών ασφαλείας και η δυσλειτουργία που υπάρχει μεταξύ της σύνδεσης της εκπαίδευσης με την παραγωγή. Απαιτούνται τουλάχιστον 2000 γιατροί εργασίας και αυτή τη στιγμή είναι διαθέσιμοι πενήντα με εξήντα.
Τα προσόντα του τεχνικού ασφαλείας και του γιατρού εργασίας και ο χρόνος απασχόλησης ανά πεδίο εργασίας καθορίζονται από το νόμο.
Για όσους ασχολούνται με θέματα υγείας και ασφάλειας στον εργασιακό χώρο, κοινή είναι η διαπίστωση ότι για όλους τους εργαζόμενους οι συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας σε θεσμικό επίπεδο είναι ρυθμισμένες από το νόμο με αρκετή επάρκεια. Όμως εκτιμούμε ότι θα πρέπει να γίνουν ορισμένα πράγματα, όπως είναι η χρηματοδότηση του Ελληνικού Ινστιτούτου Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας, ώστε να διοργανώσει περισσότερα σεμινάρια για την επιμόρφωση των τεχνικών ασφαλείας και των γιατρών εργασίας και των εκπροσώπων των εργαζομένων. Όπως επίσης χρηματοδότηση της Διεύθυνσης Ποιότητας του ΥΠΕΧΩΔΕ για επιμόρφωση προσωπικού που επιβλέπει μεγάλα έργα που εκτελούνται σε ολόκληρη την χώρα στην υπάρχουσα νομοθεσία περί υγιεινής και ασφάλειας των εργαζομένων.
Για περιπτώσεις που παρά τη λήψη μέτρων που προτείνονται, που προτείνουν οι εμπειρογνώμονες, δεν εξασφαλίζεται ή δεν μειώνεται κάτω από τα διεθνώς αποδεκτά όρια ο επαγγελματικός κίνδυνος θα πρέπει να ληφθούν μέτρα όπως τα παρακάτω:
� Τακτικός έλεγχος των συνθηκών εργασίας και συστηματική ιατρική επίβλεψη της υγείας των εργαζομένων.
� Μείωση του ημερήσιου ωραρίου εργασίας, εφόσον η μέτρηση παράγοντα είναι κοντά σε οριακή τιμή έκθεσης του εργαζόμενου και δεν μπορεί να υπάρξει αντικατάστασή του από άλλον μετά και από σύσταση του γιατρού εργασίας.
� Αύξηση της ετήσιας άδειας με κατανομή ισομερώς το χρόνο επιπλέον της κανονικής άδειας και να παρέχεται τμηματικά κάθε τρίμηνο.
� Μείωση του συνολικού χρόνου υπηρεσίας για την συνταξιοδότηση με χορήγηση πλασματικών ετών υπηρεσίας.
Προτείνεται η εναρμόνιση του δημόσιου με τα ισχύοντα στον ιδιωτικό τομέα σχετικά με τα εργατικά ατυχήματα, τις επαγγελματικές ασθένειες. Η εναρμόνιση αυτή απαιτεί παρεμβάσεις σε πολλά νομοθετήματα, Υπαλληλικό Κώδικα, υγειονομική περίθαλψη, συνταξιοδοτική νομοθεσία, εφαρμογή και του θεσμού και των βαρέων και των ανθυγιεινών και στο δημόσιο, κάτι που 15 χρόνια τώρα η υπηρεσία και το κράτος το κωφεύει.
Η έλλειψη μέτρων προστασίας έχει υψηλότερο κόστος για το δημόσιο, αλλά και για τον εργαζόμενο, τόσο οικονομικό, περικοπή κινήτρου απόδοσης, απώλειες εργατοωρών, επιβάρυνση ασφαλιστικών φορέων και τα λοιπά, όσο και το εργασιακό, επηρεάζοντας και την εργασιακή ευεξία του εργαζόμενου, καθώς και τη βιολογική, ψυχική και κοινωνική του υγεία.

Τράπεζα Πληροφοριών ΤΕΕ
Σόλωνος 53 & Σίνα, 106 - 72 Αθήνα
Τηλ. 36 71 100 - Fax 36 71 101
e-mail: webmaster@tee.gr